Sherlock Holmes op volgorde

Wanneer legerarts John Watson na de oorlog in Afghanistan terugkeert naar Londen, zoekt hij onderdak en komt zo terecht bij Sherlock Holmes, een man met opvallende gewoontes die zich "raadgevend detective" noemt. De twee trekken samen in aan Baker Street 221B, en Watson raakt al snel onder de indruk van Holmes' vermogen om uit de kleinste details verstrekkende conclusies te trekken over mensen die hij nog nooit heeft ontmoet.

Die gave wordt op de proef gesteld wanneer Holmes wordt gevraagd te assisteren bij een moordzaak: in een verlaten huis aan Brixton Road wordt het lichaam gevonden van een Amerikaan, zonder zichtbare verwondingen, terwijl op de muur in bloed het woord "RACHE" is geschreven. De agenten van Scotland Yard, Gregson en Lestrade, volgen ieder hun eigen spoor, maar Holmes ziet al snel dat de voor de hand liggende aanwijzingen mogelijk bedoeld zijn om de politie op het verkeerde been te zetten.

Terwijl het onderzoek vordert, duikt het slachtoffers secretaris op, die kort daarna zelf op even geheimzinnige wijze om het leven komt, opnieuw met datzelfde woord in bloed op de muur. Holmes gebruikt een web van straatjongens, chemische proeven en zorgvuldig geplaatste advertenties om het spoor van de dader te volgen, terwijl Watson met groeiende verbazing toekijkt hoe zijn nieuwe huisgenoot te werk gaat.

Halverwege het boek verplaatst het verhaal zich naar de uitgestrekte vlaktes van Utah, jaren eerder, waar een jonge vrouw en haar pleegvader zich noodgedwongen aansluiten bij een groep kolonisten. Deze ogenschijnlijk aparte geschiedenis blijkt uiteindelijk nauw verweven met de moordzaak in Londen, en onthult de diepere, persoonlijke drijfveer achter de gebeurtenissen die Holmes en Watson in de openingshoofdstukken voor hun kiezen kregen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 6,37 ↑ Terug naar de volgorde

Mary Morstan klopt aan bij Sherlock Holmes met een merkwaardige zaak: tien jaar eerder verdween haar vader spoorloos, vlak na zijn terugkeer van militaire dienst in het buitenland. Sindsdien ontvangt ze jaarlijks anoniem een kostbare parel per post, en nu heeft ze een brief gekregen met het verzoek voor een ontmoeting, waarin ze wordt aangesproken als een "onrechtvaardig behandelde vrouw."

Holmes ontdekt dat de man die destijds beweerde haar vader nooit gezien te hebben, kort voor de eerste parel overleed, en dat een kaart van een fort met vier namen en symbolen de enige aanwijzing is die Mary van haar vader heeft overgehouden. Het spoor leidt Holmes, Watson en Mary naar de zoon van de overleden man, die vertelt over een schat die zijn vader ooit stiekem uit India meebracht, en over de onopgeloste vete die daarover binnen de familie ontstond.

Wanneer het gezelschap doorreist naar het huis waar de schat verborgen zou liggen, wacht hen een nieuw raadsel: de erfgenaam heeft zich in zijn werkkamer opgesloten en reageert niet meer op geklop. Holmes moet uit voetafdrukken, een merkwaardig wapen en een addertje onder het gras opmaken wat zich in die kamer heeft afgespeeld, en al snel wordt duidelijk dat er meer dan één persoon bij het drama betrokken is geweest.

Het onderzoek voert Holmes en Watson vervolgens over de Theems, achter een gehuurde stoomboot aan, in een van de meest actiegerichte achtervolgingen uit de vroege Holmes-verhalen. Onderweg komen bijzonderheden aan het licht over een leven op de Andamanen-eilanden, een gebroken belofte tussen soldaten, en een schat waarvan het uiteindelijke lot allerminst zeker is.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 4,46 ↑ Terug naar de volgorde

The Adventures of Sherlock Holmes is de eerste verhalenbundel over de detective uit Baker Street, en het boek waarmee Holmes werkelijk beroemd werd. Na twee romans, A Study in Scarlet en The Sign of the Four, legde Arthur Conan Doyle zich toe op korte verhalen. Het pas opgerichte maandblad The Strand Magazine publiceerde vanaf juli 1891 elke maand een nieuw avontuur, tot en met juni 1892, en de verhalen stuwden de oplage omhoog. Op 14 oktober 1892 bundelde uitgever George Newnes de twaalf verhalen in één boek, met de illustraties van Sidney Paget, wiens tekeningen het beeld van Holmes voor generaties hebben bepaald.

Alle twaalf verhalen worden verteld door dokter Watson. Het eerste, 'A Scandal in Bohemia', draait om een koning die een compromitterende foto terug wil van de zangeres Irene Adler; zij komt maar in dit ene verhaal voor, maar groeide in latere bewerkingen uit tot een van de bekendste figuren rond Holmes. In 'The Red-Headed League' krijgt een pandjesbaas een baan alleen omdat hij rood haar heeft. 'The Five Orange Pips' begint met dreigbrieven waarin vijf sinaasappelpitten zitten, in 'The Man with the Twisted Lip' zegt een vrouw haar vermiste man te hebben gezien in het raam van een opiumkit, en 'The Blue Carbuncle' is een kerstverhaal rond een gestolen edelsteen en een gans. In 'The Speckled Band' vreest een jonge vrouw voor haar leven wanneer haar stiefvader haar laat verhuizen naar de kamer waarin haar zus stierf.

De verhalen staan in de volgorde waarin ze verschenen, niet in de volgorde waarin ze zich afspelen, en elk is op zichzelf te lezen. Veel zaken draaien om onrecht dat de wet niet rechtzet, en Holmes staat daar tegenover als iemand die een eerlijker vorm van gerechtigheid biedt, buiten de logge officiële kanalen om.

Conan Doyle rekende zelf vier van deze verhalen tot zijn twaalf beste Holmesverhalen, met 'The Speckled Band' als absolute favoriet en 'The Red-Headed League' op de tweede plaats. Voor wie de reeks in publicatievolgorde leest, is dit het derde boek, na de twee eerste romans en vóór The Memoirs of Sherlock Holmes.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 6,92 ↑ Terug naar de volgorde

The Memoirs of Sherlock Holmes is de tweede verhalenbundel en het vervolg op The Adventures. De verhalen verschenen tussen december 1892 en december 1893 in The Strand Magazine, doorgenummerd als avonturen 13 tot en met 24 en opnieuw geïllustreerd door Sidney Paget. De Britse uitgever George Newnes bracht het boek eind 1893 uit met het jaartal 1894 op de titelpagina; de Amerikaanse uitgave volgde in februari 1894 bij Harper & Brothers.

De bundel opent met 'Silver Blaze', over een verdwenen renpaard en een dode trainer. Daarna volgen onder meer 'The Yellow Face', 'The Stockbroker's Clerk', 'The Crooked Man', 'The Resident Patient' en 'The Naval Treaty'. Een paar verhalen springen eruit omdat ze iets prijsgeven over Holmes zelf. In 'The Gloria Scott' vertelt hij Watson over zijn allereerste zaak, uit zijn studententijd, en in 'The Musgrave Ritual' over een vroege zaak rond een raadselachtig familieritueel. In 'The Greek Interpreter' maakt de lezer kennis met Mycroft, de oudere broer van Holmes.

Het boek heeft een bijzondere plaats in de reeks, omdat Conan Doyle het als afscheid bedoelde. Hij had genoeg van zijn detective en wilde zich op ander werk richten. Het laatste verhaal, 'The Final Problem', zet Holmes tegenover professor Moriarty, een tegenstander van zijn eigen kaliber. Hoe dat afloopt, verklappen we niet, maar de reactie van het publiek was zo heftig dat Conan Doyle onder grote druk kwam te staan om meer te schrijven. Dat leidde eerst tot The Hound of the Baskervilles, dat zich vóór dit laatste verhaal afspeelt, en daarna tot een nieuwe bundel.

Een eigenaardigheid is 'The Cardboard Box'. Dat verhaal verscheen wel in het tijdschrift, maar ontbrak in de eerste Britse uitgave van het boek, vermoedelijk omdat het over overspel gaat en ongeschikt werd geacht voor jonge lezers. Het werd later opgenomen in His Last Bow. De meeste Amerikaanse uitgaven volgen die indeling nog altijd, terwijl Britse edities het verhaal meestal op zijn oorspronkelijke plaats in de Memoirs laten staan.

In de publicatievolgorde is dit het vierde boek, na The Adventures en vóór The Hound of the Baskervilles. De verhalen zijn los te lezen, maar 'The Final Problem' hoort aan het einde.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 5,97 ↑ Terug naar de volgorde

Dokter Mortimer bezoekt Sherlock Holmes en Watson met een eeuwenoude legende over de familie Baskerville: een voorvader zou zijn vervloekt en gedood door een spookachtige hond, die sindsdien over de uitgestrekte moerassen van Dartmoor zou waren en de dood van meerdere familieleden op zijn geweten zou hebben. Wanneer de laatste telg, Sir Charles Baskerville, dood wordt aangetroffen met een uitdrukking van doodsangst op zijn gezicht, en Mortimer stiekem grote pootafdrukken bij het lichaam heeft gezien, vreest hij voor het leven van de nieuwe erfgenaam, Sir Henry.

Holmes wijst de legende als bijgeloof van de hand, maar merkt dat er wel degelijk iets vreemds gaande is zodra Sir Henry in Londen arriveert: er wordt hem gevolgd, een van zijn laarzen verdwijnt spoorloos, en hij ontvangt een waarschuwende brief. Omdat Holmes zelf niet mee kan reizen, stuurt hij Watson mee naar Baskerville Hall om als lijfwacht op te treden en verslag uit te brengen van alles wat er op het landgoed en in de omgeving gebeurt.

Op de uitgestrekte, mistige heide leert Watson de excentrieke buren van de familie kennen, onder wie de raadselachtige natuuronderzoeker Stapleton en diens zuster Beryl, die Sir Henry lijkt te willen waarschuwen zonder te zeggen waarvoor. Ondertussen doet zich 's nachts een geheimzinnig lichtsignaal voor op de heide, en blijkt een ontsnapte moordenaar zich ergens in de omgeving schuil te houden.

Wanneer Watson op de heide een mysterieuze eenling ontdekt die zich al dagenlang in het geheim schuilhoudt, verandert het onderzoek van koers. Naarmate Holmes zich meer met de zaak gaat bemoeien, wordt duidelijk dat de vervloekte hond wel eens een heel aardse verklaring zou kunnen hebben, al blijft tot diep in het boek onduidelijk wie er werkelijk achter de dreiging schuilgaat.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 6,00 ↑ Terug naar de volgorde

Na 'The Final Problem' kwam Arthur Conan Doyle onder grote druk om Sherlock Holmes terug te brengen. Met The Hound of the Baskervilles (1901-1902) had hij al een avontuur geschreven dat zich vóór die laatste zaak afspeelde, maar lezers wilden meer. In 1903 en 1904 verschenen in The Strand Magazine in Groot-Brittannië en in Collier's in de Verenigde Staten dertien nieuwe verhalen. Ze werden in februari 1905 in New York gebundeld door McClure, Phillips & Co. en op 7 maart 1905 in Londen door George Newnes: The Return of Sherlock Holmes, de eerste nieuwe Holmesbundel sinds 1893.

Het openingsverhaal, 'The Adventure of the Empty House', speelt in 1894 en zet de toon. Watson, die zijn vriend jaren heeft moeten missen, raakt betrokken bij een raadselachtige moord in Londen, en Holmes legt uit waar hij tussen 1891 en 1894 was. Daarna pakt het duo de draad in Baker Street weer op, alsof er niets is gebeurd.

De dertien verhalen behoren tot de sterkste van de reeks. In 'The Norwood Builder' moet Holmes een jonge advocaat vrijpleiten die van moord wordt beschuldigd. 'The Dancing Men' draait om een geheimschrift van getekende poppetjes. 'The Priory School' gaat over de verdwijning van een hertogszoon uit een kostschool. In 'Charles Augustus Milverton' staat Holmes tegenover een chanteur die hij de ergste man van Londen noemt, en in 'The Six Napoleons' tegenover iemand die stelselmatig gipsen borstbeelden van Napoleon kapotslaat. 'The Second Stain', het slot, is een politieke zaak rond een verdwenen diplomatiek document.

Aan het einde van het boek laat Watson weten dat Holmes zich heeft teruggetrokken en hem heeft verboden nog verhalen te publiceren. Dat bleek niet het laatste woord: er volgden nog een roman en twee bundels. De meeste verhalen werden later bewerkt voor de Granada-televisieserie (1984-1994), en alle dertien voor de radio.

In de publicatievolgorde staat de bundel tussen The Hound of the Baskervilles en The Valley of Fear. De verhalen zijn afzonderlijk te lezen, maar 'The Empty House' komt het best tot zijn recht na de Memoirs.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 6,23 ↑ Terug naar de volgorde

Holmes ontvangt een gecodeerd bericht van een informant binnen het netwerk van zijn aartsvijand professor Moriarty, met een waarschuwing voor een dreigend complot tegen een zekere meneer Douglas, die op het afgelegen landgoed Birlstone House woont. Nog voor Holmes de boodschap goed en wel heeft ontcijferd, meldt inspecteur MacDonald zich aan Baker Street met het nieuws dat Douglas de afgelopen nacht is vermoord.

Op Birlstone House, dat wordt omgeven door een ondiepe slotgracht, lijkt de dader van buitenaf te zijn gekomen. Een huisgast die het lichaam ontdekte vertelt dat Douglas enkele jaren eerder naar Engeland kwam, is getrouwd, en zich sindsdien uit angst voor een geheim genootschap heeft teruggetrokken op het platteland. Mevrouw Douglas laat weten dat haar man ooit sprak over iets wat hij "The Valley of Fear" noemde.

Terwijl de lokale rechercheur en inspecteur MacDonald een spoor volgen dat naar een Amerikaanse gast in de buurt leidt, houdt Holmes zelf een sluwere strategie aan om de werkelijke toedracht van die bewuste avond boven tafel te krijgen. Een nachtelijke waarneming bij de slotgracht brengt een onverwachte wending in de zaak die niemand had zien aankomen.

Het tweede deel van het boek springt terug naar Amerika, naar een besloten mijnstadje dat bekendstaat als de Valley of Fear, waar een geheime organisatie van mijnwerkers via afpersing en geweld de dienst uitmaakt. Deze achtergrondgeschiedenis werpt een heel ander licht op wie Douglas werkelijk is en waarom het gevaar hem tot in Engeland is blijven achtervolgen, terwijl Holmes zich voorbereidt op een laatste directe confrontatie met de onzichtbare hand van Moriarty achter dit alles.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 8,00 ↑ Terug naar de volgorde

His Last Bow, met als ondertitel Some Reminiscences of Sherlock Holmes, verscheen in oktober 1917 bij John Murray in Londen en dezelfde maand bij George H. Doran in New York. Het is de vierde verhalenbundel, en ze opent met een kort voorwoord van 'John H. Watson, M.D.', die de lezer verzekert dat Holmes al lang met pensioen is, maar nog in leven en gezond, op een beetje reuma na.

De meeste verhalen verschenen tussen september 1908 en december 1913 in The Strand Magazine. 'Wisteria Lodge' begint met een man die na een logeerpartij ontdekt dat zijn gastheer en het personeel 's nachts zijn verdwenen. 'The Red Circle' draait om een kamerhuurder die zich nooit laat zien. In 'The Bruce-Partington Plans' vraagt Mycroft Holmes zijn broer om hulp bij de verdwijning van geheime bouwtekeningen van een onderzeeboot, en 'The Dying Detective' toont een Holmes die doodziek op bed ligt en geen dokter wil zien. 'The Disappearance of Lady Frances Carfax' en 'The Devil's Foot', over een onverklaarbare tragedie in een huis in Cornwall, maken de reeks compleet.

Daarnaast bevat de bundel 'The Cardboard Box', een verhaal uit 1893 dat in de eerste Britse uitgave van de Memoirs ontbrak. Veel Amerikaanse uitgaven plaatsen het nog altijd in dit boek.

Het titelverhaal is het meest afwijkende. 'His Last Bow. The War Service of Sherlock Holmes' verscheen op 22 september 1917 in het Amerikaanse tijdschrift Collier's, een maand voor het boek, en is bedoeld als epiloog. Het speelt aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog, wordt niet door Watson verteld en brengt de gepensioneerde detective nog één keer in actie, nu in dienst van zijn land, op een moment dat Groot-Brittannië midden in de oorlog zat.

In de publicatievolgorde staat de bundel tussen The Valley of Fear (1915) en The Case-Book of Sherlock Holmes (1927). De verhalen staan los van elkaar en kunnen in elke volgorde worden gelezen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 6,00 ↑ Terug naar de volgorde

The Case-Book of Sherlock Holmes is de laatste bundel: twaalf verhalen, het slot van de in totaal zesenvijftig korte Holmesverhalen die Arthur Conan Doyle schreef. Ze verschenen tussen oktober 1921 en april 1927 in tijdschriften aan beide kanten van de Atlantische Oceaan, waaronder The Strand Magazine, Collier's, Hearst's International en Liberty. In juni 1927 kwamen ze in boekvorm uit, bij John Murray in Londen en bij George H. Doran in New York. De Britse titel schreef Case-Book met een koppelteken, de Amerikaanse als twee woorden; latere uitgaven spreken vaak van The Casebook.

Het is een gevarieerde, soms experimentele bundel, waarin Conan Doyle dingen uitprobeert die hij eerder niet deed. Twee verhalen, 'The Blanched Soldier' en 'The Lion's Mane', worden door Holmes zelf verteld in plaats van door Watson, en 'The Mazarin Stone' is in de derde persoon geschreven. In 'The Illustrious Client' probeert Holmes een jonge vrouw te behoeden voor een huwelijk met een gevaarlijke man. 'The Sussex Vampire' draait om een moeder die wordt verdacht van iets onvoorstelbaars, 'The Problem of Thor Bridge' begint met een dode vrouw op een brug en een verdachte gouvernante, en in 'The Creeping Man' gaat een hoogleraar zich steeds vreemder gedragen. 'The Lion's Mane' speelt aan de kust van Sussex, waar Holmes na zijn pensioen is gaan wonen.

De bundel staat bekend als wisselvallig. Sommige verhalen kunnen zich meten met het beste werk van Conan Doyle; andere, met name 'The Mazarin Stone' en 'The Three Gables', worden door kenners tot de zwakste van de reeks gerekend. Juist die variatie maakt het boek interessant voor wie de hele reeks leest: de toon is vaak donkerder en melancholischer dan in de vroege avonturen.

De bundel heeft ook een juridische nasleep. Twee verhalen, 'The Veiled Lodger' en 'Shoscombe Old Place', waren in de Verenigde Staten de laatste Holmesverhalen van Conan Doyle die nog onder het auteursrecht vielen; ze werden op 1 januari 2023 rechtenvrij.

In de publicatievolgorde is dit het laatste boek van de reeks.

↑ Terug naar de volgorde