Rizzoli & Isles op volgorde

In Boston loopt een moordenaar rond die het voorzien heeft op vrouwen die alleen wonen. Hij dringt hun woning binnen, neemt de tijd en gaat daarbij zo precies te werk dat de politie al snel vermoedt dat hij medisch geschoold is. De pers doopt hem de Surgeon. Rechercheur Thomas Moore van de afdeling moordzaken krijgt de zaak, met Jane Rizzoli als collega: een jonge, koppige rechercheur die in een team vol mannen voortdurend haar plek moet bevechten en die daar met haar ellebogen in slaagt.

Het onderzoek loopt vast op een eenvoudig probleem. De slachtoffers kenden elkaar niet, woonden verspreid door de stad en hadden niets gemeen. Pas wanneer Moore en Rizzoli teruggaan in de archieven, komt er een aanknopingspunt. Twee jaar eerder overleefde traumachirurg Catherine Cordell een aanval waarbij ze bijna op dezelfde manier om het leven kwam; ze wist haar belager toen dood te schieten. Die man is er niet meer, en toch vertoont het werk van de Surgeon opvallende overeenkomsten met het zijne.

Catherine bouwt in het ziekenhuis levens weer op terwijl haar eigen leven langzaam wordt afgebroken. Wie haar op de korrel heeft, weet opvallend veel van haar: haar verleden, haar werk, waar ze woont. Voor de politie is de vraag of ze met een bewonderaar te maken hebben die de oude zaak tot in detail heeft bestudeerd, of met iets ingewikkelders. Voor Catherine is de vraag simpeler en angstaanjagender: waarom kijkt iemand die er niet meer zou moeten zijn opnieuw door haar raam naar binnen.

The Surgeon uit 2001 is het eerste deel van de reeks rond Jane Rizzoli en, vanaf de latere delen, patholoog-anatoom Maura Isles. Tess Gerritsen werkte zelf als internist voordat ze ging schrijven, en dat is te merken. De autopsies, de sporen op de lichamen en het medische denken erachter zijn tot in detail uitgewerkt, en juist die nuchterheid maakt de gruwel hard aankomen. Even opvallend is dat het boek niet alleen over de jacht gaat: Gerritsen besteedt veel ruimte aan wat het onderzoek met de rechercheurs doet, en Rizzoli is van begin af aan geen onverstoorbare heldin maar iemand die zich vastbijt en daar een prijs voor betaalt.

Het boek leverde Gerritsen in 2002 een RITA Award op voor de beste romantische thriller. Wie de reeks op volgorde wil lezen, begint hier: de gebeurtenissen uit dit deel werken door in het vervolg, The Apprentice, en de figuur van Jane Rizzoli groeit vanaf dit boek uit tot het hart van de hele serie. De televisieserie die later naar de boeken werd gemaakt, wijkt sterk af van wat Gerritsen schreef; wie de boeken leest, treft een donkerder en medischer verhaal aan.

Aardig om te weten is dat Jane Rizzoli hier eigenlijk nog een bijfiguur is. Het onderzoek wordt gedragen door Moore en door Catherine Cordell; pas gaandeweg trok Gerritsen haar rechercheur naar voren, en uiteindelijk zou Rizzoli, later gekoppeld aan patholoog-anatoom Maura Isles, de spil worden van dertien vervolgromans. Gerritsen zelf begon haar loopbaan als arts. Ze studeerde antropologie in Stanford, haalde daarna haar artsexamen in San Francisco en werkte als arts in Honolulu voordat ze romans ging schrijven, eerst romantische thrillers, vervolgens medische thrillers als Harvest, en met dit boek voor het eerst een echte misdaadroman.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,00 ↑ Terug naar de volgorde

Boston ligt te zweten onder een hittegolf wanneer er een nieuw soort misdrijf wordt gemeld. Welgestelde echtparen worden thuis overvallen; de man wordt vastgebonden en gedwongen toe te kijken terwijl zijn vrouw wordt mishandeld en meegenomen. Wat de daders achterlaten, is telkens hetzelfde patroon, en dat patroon komt Jane Rizzoli bekend voor. De werkwijze lijkt op die van de moordenaar uit het eerste deel van de reeks, de man die haar letterlijk en figuurlijk heeft getekend en die inmiddels achter tralies zit.

Omdat hij onmogelijk zelf aan het werk kan zijn, gaat de politie ervan uit dat iemand hem imiteert: een leerling die de methode van zijn voorbeeld tot in de details heeft bestudeerd. Rizzoli krijgt de leiding over het onderzoek en moet daarvoor terug naar dossiers en herinneringen die ze liever gesloten had gelaten. Binnen haar eigen team heeft ze het opnieuw zwaar; ze is de enige vrouw op moordzaken en haar collega's laten dat merken.

Dan mengt Washington zich in de zaak. Speciaal agent Gabriel Dean van de FBI komt het onderzoek binnenwandelen met een dossier dat ver buiten Boston reikt en met duidelijk meer informatie dan hij wil delen. Rizzoli vertrouwt hem niet, kan niet zonder hem verder en moet ondertussen vaststellen dat het onderzoek steeds nadrukkelijker haar kant op draait. Wat begon als een jacht op een onbekende dader, verandert in iets persoonlijks.

The Apprentice verscheen in 2002 en haalde zowel in gebonden als in pocketvorm de tiende plaats op de bestsellerlijst van The New York Times. Het is het tweede deel van de reeks en bouwt rechtstreeks voort op The Surgeon, dus het loont om die eerst te lezen. In dit boek maakt ook Maura Isles haar eerste, nog kleine optreden; vanaf het derde deel wordt zij de tweede hoofdpersoon naast Rizzoli.

Tess Gerritsen was arts voordat ze schrijver werd en gebruikt die achtergrond hier volop. Het forensische werk, de verwondingen en de manier waarop een rechercheur uit een lichaam een verhaal probeert te lezen, zijn uitgewerkt met een precisie die de reeks haar eigen toon geeft. Daarnaast is dit het boek waarin Gabriel Dean zijn intrede doet, een personage dat in de latere delen een vaste plaats krijgt in Jane Rizzoli's leven. Wie de Amerikaanse televisieserie kent, moet die beelden loslaten: de boeken zijn grimmiger, medischer en volgen een heel andere verhaallijn.

Het dossier dat Dean meebrengt, verklaart waarom de federale overheid zich met een reeks overvallen in Boston bemoeit: het bevat vergelijkbare misdrijven die tijdens de oorlog in Bosnië zijn gepleegd. Daarmee wordt de zaak groter dan één stad en krijgt Rizzoli te maken met belangen waar ze normaal gesproken buiten blijft. Gerritsen werkte zelf jarenlang als arts voordat ze ging schrijven; ze debuteerde met romantische thrillers, schreef daarna medische thrillers als Harvest en Gravity, en vond met Rizzoli de personages waarmee ze de rest van haar loopbaan zou doorgaan.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,00 ↑ Terug naar de volgorde

Midden in een strenge New Englandse winter wordt in de kapel van het klooster Our Lady of Divine Light een bloedbad ontdekt. Twee nonnen zijn met buitengewoon geweld aangevallen: één is dood, de ander zwaargewond. Het klooster is een gesloten gemeenschap van oude vrouwen die nauwelijks contact met de buitenwereld hebben, en een motief is met geen mogelijkheid te bedenken. De bejaarde zusters kunnen de politie weinig vertellen.

Patholoog-anatoom Maura Isles verricht de sectie op het jonge slachtoffer en stuit op iets wat niemand had verwacht: de twintigjarige zuster Camille, de enige novice van de orde, had kort voor haar dood een kind gebaard. Die vondst zet het onderzoek volledig op zijn kop. Rechercheur Jane Rizzoli en Isles moeten uitzoeken wat er achter de kloostermuren werkelijk is gebeurd, en waarom een gemeenschap die zich van de wereld had afgekeerd toch door die wereld is ingehaald.

Kort daarna wordt in een leegstaand pand elders in de stad het lichaam van een tweede vrouw gevonden, zo verminkt dat identificatie vrijwel onmogelijk is. Forensisch onderzoek levert een detail op dat nergens in Boston thuishoort en dat naar een heel andere plek en tijd wijst. Langzaam tekent zich een verband af tussen de twee zaken, en dat verband voert terug naar een oud en pijnlijk verleden.

The Sinner uit 2003 is het derde deel van de reeks en het boek waarin Maura Isles definitief naast Jane Rizzoli komt te staan. Ze debuteerde in The Apprentice als bijfiguur; hier krijgt ze een eigen verhaallijn, inclusief een verleden dat haar inhaalt wanneer een oude bekende in Boston opduikt. Het contrast tussen de twee vrouwen is het fundament onder de hele serie: Rizzoli is fel, ongeduldig en geneigd tot vechten, Isles beheerst en afstandelijk, iemand die de wereld het liefst via de snijtafel benadert.

Tess Gerritsen was internist voordat ze romans ging schrijven, en het medische werk is bij haar geen decor maar motor van het verhaal. In dit deel draait veel om wat een lichaam prijsgeeft wanneer niemand anders iets wil zeggen. Het boek is tegelijk een van de somberste uit de reeks, omdat het gaat over vrouwen die zich hebben teruggetrokken uit de wereld en over de vraag of dat ooit echt kan.

De delen zijn los te lezen, maar de persoonlijke verhaallijnen lopen door; wie de reeks op volgorde neemt, begrijpt de verhoudingen tussen Rizzoli, Isles en de mensen om hen heen beter. De latere televisieserie gebruikt dezelfde hoofdpersonen, maar volgt de verhalen uit de boeken niet.

Het tweede lichaam levert het onderzoek zijn belangrijkste aanknopingspunt. Uit laboratoriumonderzoek blijkt dat de vrouw ongeveer veertig was, uit India kwam en leed aan de ziekte van Hansen, beter bekend als lepra. Dat gegeven hoort niet thuis in een Amerikaanse stad in de eenentwintigste eeuw en dwingt Rizzoli en Isles om ver buiten Boston te kijken. Van de twee zaken die ze denken te onderzoeken, blijkt er uiteindelijk maar één te zijn, en die begon lang geleden ergens anders.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,27 ↑ Terug naar de volgorde

Maura Isles komt na een werkreis naar Parijs doodmoe thuis en treft haar eigen straat af met politielint. Voor haar huis staat een auto met daarin een dode vrouw. Het onthutsende is niet de vondst zelf, want Isles is patholoog-anatoom en ziet dagelijks slachtoffers van geweld; het onthutsende is het gezicht. De vrouw lijkt tot in de kleinste details op haar, tot en met dezelfde geboortedatum en bloedgroep.

Jane Rizzoli en haar collega Barry Frost, die de plaats delict onderzoeken, zien meteen waarom. Isles laat weefsel van het slachtoffer en van zichzelf vergelijken, want de meest voor de hand liggende verklaring kan volgens haar niet kloppen: ze is enig kind, opgegroeid bij adoptieouders, en van een zus is haar nooit iets verteld. Wanneer het laboratorium uitsluitsel geeft, verandert een moordonderzoek in een zoektocht naar haar eigen herkomst.

Die zoektocht voert Isles naar een kustplaats in Maine en naar een verleden waar niemand haar over heeft ingelicht. Ondertussen werkt Rizzoli aan het spoor van de kogel die de vrouw doodde, en blijkt dat er elders in het land zaken lopen die op elkaar lijken. Er is iemand aan het werk die zich niet aan één stad houdt en die zijn slachtoffers met zorg uitkiest. In een tweede verhaallijn volgt Gerritsen een hoogzwangere vrouw die op een gewone middag thuiskomt en merkt dat er iemand in haar huis is; haar hoofdstukken lopen als een aftellende klok door het boek heen.

Body Double verscheen in 2004 en is het vierde deel van de reeks. Het is vooral het boek van Maura Isles. Waar de eerdere delen haar lieten zien als de koele, beheerste tegenhanger van Rizzoli, wordt hier de bodem onder die beheersing weggeslagen. Jane Rizzoli komt in dit deel hoogzwanger in beeld, wat haar werk er niet eenvoudiger op maakt en wat doorwerkt in het volgende deel, Vanish.

Tess Gerritsen werkte als internist voordat ze ging schrijven en bouwt haar verhalen op rond forensisch bewijs: een kogeltype, een weefselmonster, een detail in een sectierapport. De spanning komt hier bovendien uit de opbouw, doordat twee verhaallijnen naar elkaar toe kruipen zonder dat de lezer weet waar ze elkaar zullen raken. Het boek is zelfstandig te lezen, maar wie de reeks op volgorde neemt, mist geen enkele draad in het leven van beide vrouwen. Van de televisieserie die naar de personages is vernoemd, verschilt dit verhaal volledig.

Het forensische spoor loopt in dit deel vooral via de munitie. De vrouw voor Isles' huis werd gedood met een kogel van een type dat allang niet meer wordt verkocht, en juist die zeldzaamheid maakt hem bruikbaar: een kogel die nergens meer te koop is, komt ergens vandaan. Rizzoli graaft daarvoor in oude dossiers, terwijl Isles langs een heel andere weg dezelfde kant op wordt geduwd. Gerritsen, arts van beroep voordat ze schrijver werd, laat de twee sporen elkaar pas laat raken.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,68 ↑ Terug naar de volgorde

Op de snijtafel in het mortuarium van Boston ligt een onbekende vrouw. Maura Isles maakt zich op voor een routineonderzoek, buigt zich over haar en ziet de ogen van het lichaam opengaan. De vrouw leeft. Ze wordt met spoed naar het ziekenhuis gebracht, waar ze binnen enkele uren een bewaker doodschiet, zich in een afdeling verschanst en gijzelaars neemt.

Onder die gijzelaars bevindt zich Jane Rizzoli, die hoogzwanger in het ziekenhuis was en er nu ingesloten zit. Buiten stelt de politie zich op, binnen loopt een vrouw rond over wie niemand iets weet: geen naam, geen papieren, geen verklaring voor de toestand waarin ze werd gevonden. Rizzoli kan niets anders doen dan haar aan de praat krijgen en proberen te begrijpen wat ze wil, terwijl elk uur telt en haar eigen lichaam haar niet meer gehoorzaamt.

Wat de vrouw te vertellen heeft, blijkt veel verder te reiken dan een uit de hand gelopen ziekenhuisincident. Achter haar verhaal gaat een netwerk schuil dat mensen als handelswaar behandelt, en dat wortels heeft die tot ver buiten Boston lopen. Buiten het gebouw proberen Maura Isles en Gabriel Dean grip te krijgen op wie er binnen zit en wie er belang bij heeft dat de gijzeling slecht afloopt. Al snel is niet meer duidelijk wie bescherming biedt en wie iets wil toedekken.

Vanish uit 2005 is het vijfde deel van de reeks rond rechercheur Jane Rizzoli en patholoog-anatoom Maura Isles. Het is een van de strakst opgezette boeken uit de serie: het grootste deel speelt zich in korte tijd en binnen één gebouw af, waardoor de spanning voortdurend wordt opgevoerd. Tegelijk is het Rizzoli's meest kwetsbare optreden tot dan toe, want ze staat er hier zonder wapen en zonder team voor.

Tess Gerritsen was arts voordat ze romans ging schrijven, en dat merk je in de nauwkeurigheid waarmee ze medische situaties beschrijft, van de sectiezaal tot de verloskamer. In dit deel gebruikt ze die kennis ook thematisch: het verschil tussen dood en schijnbaar dood, en wat er gebeurt als een arts zich daarin vergist.

Het boek is los te lezen, maar de persoonlijke verhaallijnen lopen door vanuit Body Double, en de verhouding tussen Rizzoli en Gabriel Dean krijgt hier een vervolg dat in latere delen doorwerkt. De Amerikaanse televisieserie met dezelfde personages volgt een eigen koers en heeft met dit verhaal niets te maken.

Vanish behoort tot de best ontvangen delen van de serie. Het boek kreeg in 2006 de Nero Award voor de beste misdaadroman en werd genomineerd voor zowel een Edgar Award van de Mystery Writers of America als een Macavity Award. Wat het boek daarnaast bijzonder maakt binnen de reeks, is de manier waarop Gerritsen twee soorten verhaal over elkaar heen legt: het verslag van de naamloze vrouw, dat in stukjes wordt verteld, en de gijzeling zelf, die zich in enkele uren voltrekt.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,68 ↑ Terug naar de volgorde

Het is bijna Kerstmis wanneer Jane Rizzoli en Maura Isles worden geroepen bij het lichaam van een jonge vrouw. Op de plaats delict staat in bloed één Latijns woord geschreven, een bekentenis van zonde, en de manier waarop het slachtoffer is achtergelaten wijst op iemand die zijn daad als een ritueel ziet. Het spoor loopt naar Joyce O'Donnell, een psychiater die bekendheid geniet doordat ze in rechtszalen voor moordenaars getuigt en die Rizzoli om die reden verafschuwt.

O'Donnell blijkt lid van een gezelschap dat zichzelf de Mephisto Club noemt. Op Beacon Hill komt een kleine kring geleerden bijeen die één onderwerp bestudeert: het kwaad. Niet als filosofisch begrip, maar als iets wat mogelijk een oorsprong en een fysieke vorm heeft. Ze doorzoeken oude teksten, religieuze symboliek en historische misdaadgegevens om een stelling te onderbouwen die de meeste mensen belachelijk vinden, namelijk dat het kwaad letterlijk onder ons rondloopt.

Wanneer er een lichaam op de stoep van de club wordt achtergelaten, verandert de verhouding tussen de leden en hun studieobject. De onderzoekers worden zelf bekeken. Voor Rizzoli, die niets moet hebben van demonen en aan gewone menselijke wreedheid genoeg heeft, is de vraag simpeler: iemand van vlees en bloed vermoordt vrouwen in haar stad en laat aanwijzingen achter die naar deze kring leiden. Maura Isles, opgevoed als katholiek maar wetenschapper in hart en nieren, worstelt intussen met haar eigen positie tussen geloof en bewijs.

The Mephisto Club verscheen in 2006 en is het zesde deel van de reeks. Het is het boek waarin Tess Gerritsen het verst afwijkt van de gewone politieroman: ze weeft er oude religieuze en apocriefe bronnen doorheen en laat in het midden hoeveel daarvan meer is dan verbeelding van de betrokkenen. Voor de reeks is het een belangrijk deel, omdat de Mephisto Club in latere boeken terugkeert en nog een rol speelt.

Gerritsen was internist voordat ze schrijver werd, en ook hier draait veel om wat een sectie prijsgeeft. De botanische, historische en forensische details staan naast elkaar, en de spanning ontstaat doordat het rationele en het irrationele elkaar geen duimbreed toegeven. Naarmate het onderzoek vordert, verschuift de dreiging. De leden van de club bestudeerden het kwaad op afstand, als onderwerp; nu krijgen ze het gevoel dat hun onderwerp hen heeft opgemerkt. De vraag die daaruit voortkomt, is voor de politie van praktisch belang: is de moordenaar iemand uit hun eigen kring, die het gedachtegoed van de club letterlijk neemt, of heeft die kring met al haar onderzoek iemand aangetrokken die er niets mee te maken had?

Het boek is afzonderlijk te lezen, al winnen de verhoudingen tussen de vaste personages aan betekenis wanneer je de eerdere delen kent. De televisieserie die naar Rizzoli en Isles is vernoemd, volgt een heel ander spoor dan deze romans.

Tess Gerritsen werkte als arts voordat ze romans ging schrijven en bouwt haar verhalen doorgaans op rond nuchter bewijs. Dat maakt het contrast in dit deel scherper dan gewoonlijk: de vrouw die de sectie verricht, is dezelfde die moet aanhoren dat er over demonen wordt gesproken alsof het om een vaststaand gegeven gaat.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,89 ↑ Terug naar de volgorde

In de kelder van het Crispin Museum in Boston staat jarenlang een mummie te vergeten. Wanneer medewerkers haar terugvinden, lijkt dat een geschenk uit de hemel voor een instelling die financieel op omvallen staat. De vondst krijgt de bijnaam Madam X en trekt precies de aandacht waar het museum op hoopte. Om zeker te weten wat ze in huis hebben, laten de conservatoren de mummie scannen, en op die beelden ziet Maura Isles iets wat er niet hoort te zitten.

Wat als een Egyptisch object werd gepresenteerd, blijkt een slachtoffer van deze tijd. Voor Isles en rechercheur Jane Rizzoli betekent dat een zaak die niets met archeologie te maken heeft en alles met iemand die zijn slachtoffers bewaart zoals een verzamelaar zijn stukken bewaart. Wanneer elders in het gebouw nog menselijke resten opduiken, wordt duidelijk dat de kelders van het museum meer verbergen dan oude kisten.

Archeologe Josephine Pulcillo, nog maar net in dienst, raakt tussen de zaak en de dader bekneld. Er komen berichten binnen die alleen voor haar bedoeld kunnen zijn, en de kennis die daaruit spreekt is verontrustend nauwkeurig. Rizzoli en Isles vermoeden dat de moordenaar over dezelfde wetenschappelijke achtergrond beschikt als de mensen die in het museum werken. Wat Josephine zelf weet, houdt ze voor zich, want haar leven berust op iets wat ze begraven waande.

Om te begrijpen wat de dader met zijn slachtoffers doet, moet Maura Isles zich verdiepen in oude manieren om lichamen te bewaren: balsemen, drogen, prepareren. Die combinatie van museale en forensische kennis maakt The Keepsake uit 2008 tot een van de eigenzinnigste delen van de reeks. Tess Gerritsen, zelf arts geweest, laat de wetenschap hier het verhaal sturen: de scans, de botten en de conserveringsmethoden zijn geen versiering maar het bewijsmateriaal.

Het is het zevende deel rond rechercheur Rizzoli en patholoog-anatoom Isles. In het Verenigd Koninkrijk verscheen het onder een andere titel, Keeping the Dead, wat af en toe voor verwarring zorgt bij wie de reeks compleet wil hebben. Tussen dit deel en het vorige zit bovendien een gat van twee jaar, omdat Gerritsen in 2007 eerst The Bone Garden schreef, een losstaande historische thriller die grotendeels in het Boston van de jaren dertig van de negentiende eeuw speelt. Naast de zaak lopen de vaste verhaallijnen door: Rizzoli combineert haar werk op moordzaken met een jong gezin, terwijl Isles haar afstandelijke houding steeds moeilijker volhoudt. Wie de reeks op volgorde leest, ziet die ontwikkeling het best, maar de zaak zelf is zelfstandig te volgen. De televisieserie met dezelfde hoofdpersonen wijkt sterk af van de romans en gebruikt deze verhaallijn niet.

Wat The Keepsake vooral aantrekkelijk maakt, is de omgeving. Een noodlijdend museum met kelders vol slecht geregistreerde voorwerpen is een dankbare plaats delict: niemand weet precies wat er staat, en alles wat er staat is oud genoeg om vragen op te roepen. Gerritsen, die zelf arts was, gebruikt die achtergrond om het verschil uit te vergroten tussen wat een leek ziet en wat een scan laat zien.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,07 ↑ Terug naar de volgorde

Maura Isles is voor een medisch congres in Wyoming wanneer een paar oude studiegenoten haar overhalen om mee te gaan skiën. Het is een ingeving van het moment, precies het soort spontaniteit dat ze zichzelf zelden gunt. Op een besneeuwde bergweg begeeft de auto het en staat het gezelschap zonder bereik en zonder hulp in een opkomende sneeuwstorm.

Te voet bereiken ze Kingdom Come, een gehucht van twaalf identieke huizen dat volledig verlaten lijkt. Er brandt geen licht, er is niemand te zien, en toch klopt er iets niet. Op de tafels staan borden met eten, in de garages staan de auto's nog. De bewoners zijn weg zonder iets mee te nemen. Terwijl het gezelschap beschutting zoekt voor de nacht, verraden sporen in de sneeuw dat het dorp niet zo leeg is als het lijkt.

In Boston bereikt Jane Rizzoli intussen het bericht dat haar vriendin in de bergen van Wyoming wordt vermist en dat er iets vreselijks is gebeurd. Ze weigert genoegen te nemen met wat haar wordt verteld en reist af om zelf uit te zoeken wat er van het reisgezelschap is geworden. Haar onderzoek voert haar naar de geschiedenis van Kingdom Come, naar de gemeenschap die het dorp bouwde en naar de reden waarom die van de ene op de andere dag ophield te bestaan.

Ice Cold uit 2010 is het achtste deel van de reeks en wijkt bewust af van de eerdere boeken. In plaats van een moordonderzoek in de stad speelt het grootste deel zich af in het besneeuwde binnenland, waar kou, honger en isolement even bedreigend zijn als de mens die zich in de schaduwen ophoudt. Maura Isles staat hier ver buiten haar eigen wereld: geen sectiezaal, geen laboratorium, alleen wat ze met haar handen en haar verstand kan doen.

Het boek introduceert Julian Perkins, bijgenaamd Rat, een zestienjarige jongen die in de wildernis overleeft en die in latere delen terugkeert. Voor de doorlopende verhaallijnen is dit deel bovendien van belang omdat het Maura Isles laat zien buiten de rol waarin de reeks haar had vastgezet: niet de deskundige die pas wordt geroepen als het ergste al gebeurd is, maar iemand die er middenin zit.

Tess Gerritsen werkte als internist voordat ze ging schrijven, en ook waar haar forensisch patholoog geen instrumenten heeft, blijft het medisch redeneren de motor van het verhaal. Het boek verscheen in het Verenigd Koninkrijk onder de titel The Killing Place, een van de twee delen in de reeks met een afwijkende Britse titel; The Keepsake heet daar Keeping the Dead. Tussen dit deel en het volgende publiceerde Gerritsen daarnaast het korte verhaal Freaks, dat in sommige overzichten als deel 8,5 wordt meegeteld maar geen roman is. De televisieserie rond dezelfde personages volgt een eigen verhaal en heeft met dit deel niets van doen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,25 ↑ Terug naar de volgorde

In een steeg in Chinatown vinden toeristen een afgehakte hand die nog een vuurwapen omklemt. Jane Rizzoli klimt naar het dak van het aangrenzende gebouw en treft daar de vrouw bij wie de hand hoorde: roodharig, met een halsverwonding die zo diep is dat haar hoofd bijna is losgeraakt. Op het lichaam liggen twee zilvergrijze haren die volgens het laboratorium niet van een mens afkomstig zijn.

De zaak leidt Rizzoli en Maura Isles naar een geschiedenis die negentien jaar terugreikt. In restaurant Red Phoenix, midden in Chinatown, vond destijds een schietpartij plaats waarbij vijf mensen om het leven kwamen. De zaak werd afgesloten en de buurt probeerde te vergeten, maar niet iedereen heeft zich daarbij neergelegd. De weduwe van een van de slachtoffers, een vrouw die een school in Chinese vechtkunst leidt, draagt een geheim met zich mee en is nu zelf doelwit.

Om verder te komen moeten de rechercheurs zich verdiepen in een gemeenschap die haar zaken liever binnenskamers regelt, en in oude Chinese verhalen die in het onderzoek opdoemen, waaronder dat van de Apenkoning. Naarmate het duidelijker wordt dat er meer doden zijn gevallen dan iedereen aannam, groeit de vraag of de politie wel op zoek is naar wat ze denkt te zoeken.

The Silent Girl uit 2011 is het negende deel van de reeks rond rechercheur Jane Rizzoli en patholoog-anatoom Maura Isles. Het is een van de meest sfeervolle boeken uit de serie, doordat Tess Gerritsen het onderzoek verankert in de geschiedenis en de verhalen van Bostons Chinatown. De folklore staat daarbij niet los van het politiewerk; ze biedt de personages een manier om te verwoorden waar ze bang voor zijn.

Voor de doorlopende verhaallijnen is dit een gespannen deel. Maura Isles moet leven met de nasleep van haar eigen keuzes uit eerdere boeken en met de reactie daarop van de politiemensen met wie ze werkt, waaronder Rizzoli zelf. De verhouding tussen de twee vrouwen, die de reeks bij elkaar houdt, wordt hier op de proef gesteld.

Gerritsen was internist voordat ze romans ging schrijven en gebruikt de sectiezaal ook hier als vertrekpunt: het zijn de haren, de snijvlakken en de botresten die het verhaal openbreken. De zaak is zelfstandig te volgen, maar wie de serie op volgorde leest, begrijpt beter waarom sommige personages elkaar met zoveel argwaan bekijken. De televisieserie met dezelfde titel volgt heel andere verhalen dan de boeken.

De Chinese laag in dit boek is niet toevallig. Gerritsen is de dochter van een Chinese immigrant en groeide op met de verhalen die haar moeder vertelde, waaronder dat van de Apenkoning. In The Silent Girl bracht ze die overlevering en de Chinese vechtkunst naar het hedendaagse Boston; een van de slachtoffers in het boek is een Chinese kok. Tussen dit deel en het volgende verscheen nog het korte verhaal John Doe, dat in sommige lijsten als deel 9,5 wordt genoemd maar geen roman is.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,37 ↑ Terug naar de volgorde

Drie kinderen, uit verschillende delen van het land en zonder enige band met elkaar, hebben hetzelfde onwaarschijnlijke overkomen. Eerst werden hun ouders vermoord. Daarna, jaren later, ook de pleeggezinnen waarin ze terechtkwamen. Telkens bleven zij als enigen over. Voor Jane Rizzoli is de vraag niet langer of dat toeval kan zijn, maar wie er zoveel moeite voor doet om juist deze kinderen te vinden.

De drie worden ondergebracht op Evensong, een streng beveiligde kostschool in de bossen, bedoeld voor kinderen die zwaar getraumatiseerd zijn door geweld. De school wordt gerund door mensen uit de kring van de Mephisto Club en leert haar leerlingen onder meer hoe je een misdaad onderzoekt. Maura Isles is er op bezoek bij Julian Perkins, de jongen die ze uit een eerdere zaak kent, en ze voelt zich er van meet af aan ongemakkelijk bij. Er is iets met die school wat ze niet kan plaatsen.

Wanneer het geweld ook binnen de hekken toeslaat, wordt duidelijk dat het veiligste huis van het land misschien juist de plek is waar het gevaar zich bevindt. Rizzoli en Isles moeten uitzoeken of de dreiging van buiten komt of van iemand die dagelijks tussen de leerlingen loopt, terwijl ze zelf steeds minder kunnen terugvallen op de gebruikelijke middelen van een politieonderzoek.

Last to Die uit 2012 is het tiende deel van de reeks. Het bouwt voort op twee eerdere boeken: de Mephisto Club dook op in het zesde deel, en Julian Perkins verscheen in Ice Cold. Toch is de zaak zelf goed te volgen zonder die voorkennis. Wat dit deel onderscheidt, is de opzet: een groep kinderen, een afgesloten locatie en een dader die kennelijk alle tijd van de wereld heeft gehad.

Tess Gerritsen, arts van huis uit, bouwt haar verhaal ook hier op forensisch bewijs, maar de spanning komt vooral uit de vraag wie je in zo'n gesloten omgeving nog kunt vertrouwen. Voor de vaste personages is het een deel waarin de persoonlijke inzet groot is: Rizzoli, zelf moeder, en Isles, die zich aan Julian heeft gehecht, zetten hun eigen veiligheid op het spel om de kinderen te beschermen.

Het boek verscheen in Nederlandse vertaling als De laatste sterft. De Nederlandse uitgever vat het kernachtig samen: de levens van drie kinderen raken door uitzonderlijk gruwelijke gebeurtenissen met elkaar verweven, eerst worden hun families gedood, daarna hun pleeggezinnen, en zij blijven als enigen over. Dat Rizzoli en Isles bereid zijn hun eigen leven op het spel te zetten om die kinderen te beschermen, geeft het boek een andere lading dan een gewoon moordonderzoek. De televisieserie die naar Rizzoli en Isles is vernoemd, gebruikt deze verhaallijn niet en wijkt in opzet sterk af van de romans.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,42 ↑ Terug naar de volgorde

In zijn eigen huis wordt Leon Gott gevonden, een bekende grootwildjager en taxidermist. Hij is opgehangen en toegetakeld op een manier die je eerder bij een dier zou verwachten dan bij een mens, tussen de opgezette koppen die hij zelf aan de muur had gehangen. Jane Rizzoli en Maura Isles staan voor de vraag of hier een roofdier heeft huisgehouden of iemand die precies wist hoe je een karkas behandelt.

Wanneer de resten van een tweede slachtoffer opduiken, blijkt het niet bij één geval te blijven. Het onderzoek legt een verband met onopgeloste zaken in natuurgebieden verspreid over de Verenigde Staten, allemaal in afgelegen streken waar mensen zich buiten het bereik van hulp begeven. Wie het ook is, hij doet dit al jaren, en hij is niet aan Boston gebonden.

Daarnaast loopt een tweede verhaal, dat zes jaar eerder in Botswana begint. Een groep toeristen vertrekt op safari, diep de bush in, met alleen een gids en een geweer als bescherming. Ze raken zonder communicatiemiddelen van de buitenwereld afgesneden en wachten op redding die uitblijft. Van dat gezelschap keerde uiteindelijk één vrouw terug, weken later en nauwelijks in leven. Zij is de enige die weet wat er in de bush is gebeurd, en Rizzoli reist naar haar toe met een verzoek dat veel van haar vraagt: nog één keer terug in de nabijheid van iets waarvan ze dacht dat ze het had overleefd.

Die Again uit 2014 is het elfde deel van de reeks rond rechercheur Jane Rizzoli en patholoog-anatoom Maura Isles. Tess Gerritsen laat de twee verhaallijnen om elkaar heen bewegen: het politiewerk in het winterse Boston en de langzaam verslechterende situatie van het gezelschap in Afrika. Die opbouw geeft het boek een dubbele spanning, omdat de lezer eerder dan de rechercheurs begint te vermoeden hoe de twee zich tot elkaar verhouden.

Het jachtmotief loopt door alles heen. Het slachtoffer was zelf jager, het verhaal speelt zich af tussen mensen die dieren doden voor hun plezier, en de dader gaat te werk als iemand die zijn prooi kiest en volgt. Gerritsen, die als internist werkte voordat ze ging schrijven, blijft ook hier dicht bij het forensische detail: de wonden, de snijsporen en de vraag welk gereedschap ze kan hebben gemaakt.

Het boek is los te lezen; de doorlopende verhaallijnen rond Rizzoli's gezin en Isles' persoonlijke leven vormen de achtergrond. De televisieserie met dezelfde hoofdpersonen volgt eigen verhalen die met dit boek niets gemeen hebben.

De hoofdstukken in Botswana zijn het onrustigst. Een groep die elkaar niet kent, geen telefoon heeft en niet weg kan, gaat binnen een paar dagen aan zichzelf twijfelen, en de roofdieren buiten het kamp zijn daarbij eerder achtergrondgeluid dan hoofdzaak. Van dat gezelschap kwam maar één iemand levend uit de bush. Dat Gerritsen dat verhaal stukje bij beetje naast het Amerikaanse onderzoek zet, maakt de vraag die Rizzoli aan de overlevende komt stellen des te zwaarder.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,83 ↑ Terug naar de volgorde

De plaats delict is anders dan alles wat Jane Rizzoli en Maura Isles eerder hebben gezien. Een vrouw ligt op haar bed alsof ze rustig slaapt. Isles vindt bij eerste onderzoek geen enkele aanwijzing voor de doodsoorzaak, en toch is er geen twijfel mogelijk dat de vrouw dood is. Wat het beeld ondraaglijk maakt, is wat er met haar ogen is gedaan: ze zijn verwijderd en in haar handpalm gelegd.

Het slachtoffer maakte horrorfilms, en het tafereel verwijst naar de beelden waarmee ze haar geld verdiende. De eerste gedachte is dan ook dat iemand haar eigen films naspeelt. Wanneer een tweede slachtoffer wordt gevonden, opnieuw zonder aanwijsbare doodsoorzaak en opnieuw zorgvuldig in scène gezet, valt die verklaring weg. De dader kiest niet willekeurig en houdt zich niet aan één beroepsgroep; er loopt een verband tussen de slachtoffers dat de politie nog niet ziet.

Er is één vrouw die het wel ziet. Zij weet dat zij op de lijst staat en dat hij haar kant op komt. Daarmee is zij de enige die Rizzoli en Isles verder kan helpen. Het probleem is dat ze iets weet wat ze nooit van plan is te vertellen, en dat het zwijgen over dat geheim haar hele leven heeft bepaald.

I Know a Secret uit 2017 is het twaalfde deel van de reeks. Het is een van de kaalste boeken uit de serie wat de doodsoorzaak betreft: waar Tess Gerritsen elders veel ruimte geeft aan wat een sectie oplevert, draait het hier juist om een patholoog die niets kan vinden. Die leegte is de motor van het verhaal en past bij Gerritsens achtergrond als arts, omdat ze precies laat zien hoe ver medisch onderzoek reikt en waar het ophoudt.

De symboliek rond de slachtoffers speelt een grote rol; de manier waarop ze worden achtergelaten verwijst naar oude beelden waarin lichaamsdelen als kenmerk van een heilige gelden. Dat geeft het boek dezelfde donkere, bijna religieuze ondertoon die ook The Mephisto Club had.

Voor de vaste personages is dit een deel waarin het privéleven nadrukkelijk meespeelt: Rizzoli combineert haar werk met een gezin, terwijl Isles in een lastige periode zit. Het boek is zelfstandig te lezen. Na Die Again uit 2014 schreef Gerritsen eerst de losstaande roman Playing with Fire uit 2015, waardoor er drie jaar tussen de twee Rizzoli-delen zitten. Voor dat boek componeerde ze zelf het muziekstuk Incendio, dat in de roman een rol speelt, wat iets zegt over hoe breed ze in die jaren werkte. De televisieserie rond deze personages volgt een eigen koers; die liep van 2010 tot 2016 en was dus al afgelopen toen dit boek verscheen.

De kracht van dit deel zit in het geduld waarmee Gerritsen haar slachtoffers aan elkaar knoopt. Pas wanneer duidelijk wordt wat de vrouwen met elkaar gemeen hebben, valt te begrijpen waarom iemand zoveel moeite doet om hun dood op een bepaalde manier te laten lijken.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,35 ↑ Terug naar de volgorde

Sofia Suarez was verpleegkundige en bij iedereen geliefd: haar buren mochten haar, haar collega's in het ziekenhuis konden op haar bouwen. Dat maakt haar dood extra onbegrijpelijk. Ze wordt in haar eigen huis vermoord aangetroffen, en op het eerste gezicht lijkt het op zinloos geweld, het soort misdrijf waarbij het slachtoffer vooral pech had.

Jane Rizzoli en Maura Isles beginnen aan een onderzoek dat weinig aanknopingspunten biedt, tot uit de telefoongegevens iets opvalt. In de dagen voor haar dood belde Sofia herhaaldelijk met wegwerptelefoons. Voor een vrouw zonder geheimen is dat vreemd gedrag, en het roept de vraag op met wie ze contact zocht en waarom ze dat verborgen wilde houden. Naarmate de rechercheurs verder graven, blijkt de zaak veel ingewikkelder dan de eerste indruk deed vermoeden.

Ondertussen speelt er iets dichter bij huis. Terwijl Rizzoli haar aandacht volledig bij Sofia heeft, ontgaat haar dat er in haar eigen omgeving iets broeit waar wel degelijk op gelet zou moeten worden. Dat tweede spoor loopt het hele boek door en dwingt de lezer om ook te letten op wat de rechercheurs juist niet zien.

Listen to Me uit 2022 is het dertiende deel van de reeks rond rechercheur Jane Rizzoli en patholoog-anatoom Maura Isles, en verscheen vijf jaar na het vorige deel. Dat de aandacht verschuift naar wat er in een gewone straat gebeurt, geeft het boek een andere toon dan de eerdere delen: minder spectaculaire plaats delict, meer argwaan tussen mensen die elkaar dagelijks zien. De vraag is steeds wie er werkelijk kijkt en wie alleen denkt op te letten.

Gerritsen werkte als internist voordat ze ging schrijven, en het medische milieu waarin het slachtoffer zich bewoog, speelt in het onderzoek een rol. Zoals altijd in deze reeks komt het bewijs uit nauwkeurig forensisch werk en niet uit ingevingen.

Het boek is zelfstandig te lezen, maar de verhoudingen binnen de familie Rizzoli en tussen Jane en Maura hebben in twaalf eerdere delen vorm gekregen, en dat betaalt zich hier uit. Wie de reeks overweegt, begint het best bij The Surgeon uit 2001. De Amerikaanse televisieserie die naar de twee hoofdpersonen is vernoemd, wijkt in verhaal en toon sterk af van de romans; dit deel komt daarin niet voor, want de serie liep van 2010 tot 2016.

Listen to Me is vooralsnog het laatste deel van de reeks. Gerritsen begon in 2023 met The Spy Coast een nieuwe serie rond oud-spionne Maggie Bird, die zich net als haar eigen woonplaats aan de kust van Maine afspeelt. Wie na dertien Rizzoli-romans nog niet genoeg heeft van haar werk, kan daar verder; wie deze reeks wil afmaken, heeft met dit boek het einde van de rij te pakken.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 8,26 ↑ Terug naar de volgorde