Women of the Otherworld op volgorde

Elena Michaels heeft in Toronto precies het leven opgebouwd dat ze wilde: een baan als journalist, een appartement, een vriend die architect is, vriendinnen om mee te lunchen. Eén ding past daar niet in. Een keer per week verdwijnt ze midden in de nacht naar buiten, kleedt zich uit in een steeg of in het ravijn aan de rand van de stad, en verandert. Elena is een weerwolf, voor zover bekend de enige vrouwelijke ter wereld.

Ze werd het niet uit vrije wil. De man die haar beet, Clay Danvers, hoort bij de Pack, de kleine roedel rond Jeremy Danvers die het bovennatuurlijke zo ver mogelijk uit het zicht van mensen houdt. Elena heeft jarenlang meegedaan: rondtrekkende weerwolven opsporen die zich niet aan de regels houden, en ingrijpen als het moet. Ze is die rol beu. Beu van het verbergen, beu van een leven waarin haar drift en haar geweld niet alleen worden geaccepteerd maar zelfs nodig zijn. Wat haar het meest dwarszit, is dat ze aan die persoon begon te wennen. Dus vertrok ze.

Dan belt Jeremy. Er is een opstand gaande en hij vraagt of ze terugkomt. Elena stemt alleen toe omdat ze nog iets van hem tegoed heeft. Als dit voorbij is staat ze quitte en kan ze verder als mens. Dat is wat ze wil. Echt.

Kelley Armstrong vertelt dit boek volledig vanuit Elena, in de ik-vorm, en dat is belangrijk voor de hele reeks: Women of the Otherworld wisselt per deel van verteller, en dit is het boek waarin Elena aan het woord is. Haar stem is droog, spottend over zichzelf en onaangenaam eerlijk over wat ze voelt bij de mensen van wie ze houdt en bij degenen die ze moet tegenhouden. Het verhaal beweegt heen en weer tussen twee plaatsen: haar keurige stadsleven met een vriend die niets weet, en het landhuis van de roedel in de staat New York, waar niemand iets hoeft uit te leggen en waar Clay is.

Armstrong bedacht het boek nadat ze een aflevering van The X-Files over weerwolven had gezien en zich afvroeg of het ook anders kon dan met bloeddorstige monsters. Ze schreef eerst een kort verhaal voor haar schrijfgroep en werkte dat uit tot deze roman, die in 2001 verscheen als haar debuut. Het werd genomineerd voor de prijs van de International Horror Guild voor beste eerste roman en vormde later de basis voor de Canadese televisieserie Bitten.

Als eerste deel doet het boek twee dingen tegelijk. Het is een afgerond verhaal over een vrouw die moet kiezen tussen twee levens die allebei niet helemaal van haar zijn. En het opent een wereld waarin ook heksen, tovenaars, halfdemonen, necromanten en vampiers bestaan, elk met eigen regels en eigen machtsverhoudingen, al merkt Elena daar in dit deel nog vrijwel niets van.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 12,99 ↑ Terug naar de volgorde

Wanneer een jonge heks Elena Michaels komt vertellen dat er mensen zijn die bovennatuurlijke wezens ontvoeren, luistert ze beleefd en gelooft er niets van. Heksen bestaan niet, vindt Elena, en over de vraag wat er verder nog zou rondlopen denkt ze liever niet na. Als weerwolf weet ze precies hoe haar eigen soort in elkaar zit; daarbuiten houdt haar wereldbeeld op.

Die zekerheid houdt niet lang stand. Dit tweede deel wordt opnieuw verteld door Elena zelf, en het is het boek waarin de reeks haar wereld openvouwt. Ze ontmoet Paige en Ruth Winterbourne, twee heksen die haar met opzet naar zich toe hebben gelokt, en hoort over een raad waarin verschillende bovennatuurlijke soorten elkaar met moeite verdragen. Jeremy Danvers, de leider van de roedel, wil zich er niet in mengen: zijn regel is dat de Pack zich met de Pack bemoeit en verder met niemand.

De oorzaak van alle onrust is een man met te veel geld. Tyrone Winsloe heeft een fortuin verdiend op internet en gebruikt het om een verzameling aan te leggen. Geen kunst, maar levende wezens. Heksen, tovenaars, halfdemonen, weerwolven en anderen worden opgepakt en naar een ondergrondse installatie gebracht, waar wetenschappers uitzoeken waar hun krachten vandaan komen en of die te verhandelen zijn. Wie niets meer oplevert, is nog ergens anders goed voor.

Wanneer Elena zelf in dat cellenblok terechtkomt, zit ze opeens opgesloten tussen wezens waarvan ze het bestaan een week eerder nog ontkende. Ze moet bondgenoten zoeken bij mensen die ze niet begrijpt en niet vertrouwt, terwijl ze uitvogelt hoe de installatie werkt en hoe ze haar roedel kan laten weten waar ze is. Zoals Armstrong het zelf samenvat: het lastigste aan deze gevangenis zijn niet de medegevangenen, maar het feit dat de echte monsters de sleutels dragen.

De raad zelf blijkt weinig te kunnen. Hij bestaat uit vertegenwoordigers van soorten die elkaars bestaan amper erkennen, en van een gezamenlijke reddingsactie komt het niet vanzelf.

Onder de gevangenen zitten personages die in de reeks nog een lange weg te gaan hebben, onder wie de tienerheks Savannah Levine en de halfdemon Leah O'Donnell. Dat is kenmerkend voor Women of the Otherworld: Armstrong wisselt per boek van verteller, en wie in het ene deel op de achtergrond staat, neemt in een volgend deel het woord.

Stolen verscheen eind 2002 in Canada en in het voorjaar van 2003 in de Verenigde Staten. Het is grimmiger en sneller dan het eerste boek, en het verschuift het onderwerp van de reeks. In Bitten ging het vooral om de vraag wat Elena zelf wil zijn; hier gaat het om wat er gebeurt wanneer mensen ontdekken dat het bovennatuurlijke bestaat en er een prijskaartje aan hangen. Recensenten prezen vooral Elena als hoofdpersoon: koppig, impulsief en fel beschermend tegenover de haren.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,97 ↑ Terug naar de volgorde

Na twee boeken met een weerwolf als verteller draagt Kelley Armstrong het woord over aan Paige Winterbourne. Paige is drieëntwintig, heks, en sinds de dood van haar moeder leider van de Amerikaanse Coven, een gezelschap van oudere heksen dat vooral wil dat niemand opvalt. Dat botst met haar eigen plannen, en helemaal met haar tweede rol. Ze is voogd van Savannah, een meisje op de drempel van de puberteit dat een zwarte heks als moeder had en haar krachten het liefst meteen uitprobeert.

Dan meldt zich Leah O'Donnell, een halfdemon, met een verzoek om de voogdij. Achter haar staat een advocatenkantoor met een team bovennatuurlijken, en daarachter een tovenaar die beweert Savannahs vader te zijn. Hij is geen willekeurige tovenaar: hij hoort bij een Cabal, een van de machtige familiebedrijven die in deze wereld de rol van maffia en multinational tegelijk vervullen.

De rechtszaak die volgt is het minst gevaarlijke deel. Paige wordt tegengewerkt met middelen waar een gewone advocaat niet over beschikt. Op haar erf verschijnen satanische altaren, de plaatselijke politie en de kinderbescherming krijgen tips, de pers kampeert voor haar deur, en ze wordt beschuldigd van hekserij, satanisme, necromantie en uiteindelijk van moord. De Coven, bang voor aandacht, laat haar grotendeels vallen. De enige die hulp aanbiedt is Lucas Cortez, een tovenaar én advocaat die zijn leven wijdt aan het dwarszitten van de Cabals, en heksen vertrouwen tovenaars nu eenmaal niet.

Ondertussen loopt er nog een kwestie die Paige persoonlijk raakt: hoe kort na de dood van haar moeder ze de leiding van de Coven kreeg, en hoe weinig de Elders eigenlijk van haar verwachten.

Armstrong schreef hiermee een ander soort boek dan de eerste twee. Er wordt minder gevochten en meer geprocedeerd; de dreiging komt van dossiers, telefoontjes en buren die dingen gaan denken. Paige is ook een heel andere verteller dan Elena: georganiseerd, onzeker over zichzelf, geneigd alles alleen op te lossen en te koppig om op tijd hulp te vragen. Het verhaal speelt zich grotendeels af in East Falls, een klein stadje waar iedereen alles ziet.

Wat op het spel staat is niet alleen of Paige Savannah mag houden. Het gaat ook om de vraag welke kant Savannah op zal groeien, want ze is machtiger dan de meeste volwassenen om haar heen en meerdere partijen zien daar een investering in. En het gaat om Paige zelf, een heks die is opgevoed met de gedachte dat voorzichtig zijn hetzelfde is als veilig zijn, en die merkt dat dat niet klopt.

Het boek verscheen in 2004 als derde deel van Women of the Otherworld. De reeks wisselt per boek van hoofdpersoon; Paige kwam uit Stolen, waar ze nog een bijfiguur was, en blijft hierna belangrijk. Wie met dit deel begint hoeft de eerdere boeken niet gelezen te hebben, al wordt er wel naar teruggekeken.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,44 ↑ Terug naar de volgorde

Schoonfamilie kan lastig zijn; Paige Winterbourne treft het slechter dan de meeste mensen. Haar vriend Lucas Cortez is de zoon van Benicio Cortez, de topman van het Cortez Cabal, een concern dat zich tot gewone bedrijven verhoudt als de maffia tot de middenstand. Lucas heeft zijn leven gewijd aan het ondermijnen van de Cabals, maar zijn vader blijft hem behandelen als de erfgenaam die vanzelf bijdraait, en weet precies hoe hij hem kan verleiden: door hem zaken voor te leggen waarin de Cabals onrecht doen.

Deze keer heeft Benicio een zaak waar Lucas niet omheen kan. Een tienerheks is aangevallen en voor dood achtergelaten. Bij navraag blijkt ze niet de eerste te zijn: overal worden kinderen van Cabal-medewerkers belaagd. De Cabals wantrouwen elkaar zo diep dat samenwerken er niet in zit, en juist daardoor kan de dader ongestoord doorgaan. Paige en Lucas besluiten de zaak zelf op te pakken.

Paige vertelt dit vierde deel, net als het vorige. Het onderzoek voert hen kriskras door het land en brengt hen in aanraking met een deel van de Otherworld dat eerder alleen aan de rand zichtbaar was. Ze krijgen hulp uit onwaarschijnlijke hoeken: van Jaime Vegas, een necromante die als medium op televisie werkt en haar echte gave liever voor zich houdt, van een Keltische godheid met gevoel voor humor, van een geest met een rekening te vereffenen, van een half gek geworden helderziende, en van een groepje vampiers dat zich gedraagt alsof het in een roman van Anne Rice is beland.

Ondertussen loopt er een verhaallijn die de reeks op de lange termijn vorm geeft. Savannah wordt ouder, en iedereen die weet wie haar ouders waren, heeft een mening over wat er met haar moet gebeuren. Paige brengt haar voor de veiligheid onder bij de weerwolvenroedel uit de eerste twee boeken, wat meteen laat zien hoe de verschillende hoeken van deze wereld met elkaar verweven raken.

Ook Paige zelf staat onder druk. Ze wil een nieuwe Coven oprichten voor een nieuwe generatie heksen, maar haar relatie met een Cortez maakt haar in de ogen van de oudere heksen verdacht, en werven gaat daardoor moeizaam.

Armstrong zet in dit deel het bouwwerk neer waar de rest van de reeks op rust. De Cabals krijgen hier hun vorm, met eigen beveiligingstroepen, eigen rechtspraak en eigen personeelsbeleid, en de raad waarin de soorten elkaar met tegenzin ontmoeten, krijgt een gezicht. Ook de dodenwereld doet voor het eerst echt mee, wat de weg vrijmaakt voor het volgende deel.

Industrial Magic verscheen in 2004, hetzelfde jaar als Dime Store Magic. Het is harder dan zijn voorganger: de slachtoffers zijn kinderen, en de daders zijn tot dingen in staat waar Paige geen antwoord op heeft. Wie de reeks op volgorde leest, merkt dat dit het boek is waarin het verband tussen weerwolven, heksen, necromanten en tovenaars definitief wordt gelegd.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 15,45 ↑ Terug naar de volgorde

Eve Levine is al drie jaar dood en vindt het hiernamaals eerlijk gezegd meevallen. Ze heeft een huis, ze heeft gezelschap, en niemand kan haar nog een tweede keer doden, wat handig is als je zoveel vijanden hebt gemaakt als zij. Eve was bij leven een halfdemon en een zwarte heks, iemand die zich weinig van regels aantrok, en die reputatie is met haar meegereisd. Het enige wat ze echt wil, is contact met haar dochter Savannah, die zonder haar opgroeit.

Dan komen de Fates hun rekening halen. Eve heeft ooit een afspraak met hen gemaakt en daar een gunst voor gekregen; nu willen ze iets terug. Er is een demi-demon uit de hel ontsnapt, de Nix, en Eve moet haar terughalen. De Nix voedt zich met chaos en dood, maar doet het vuile werk niet zelf. Ze zoekt mensen op die al iets duisters met zich meedragen en praat hen aan tot moord. Ze is bijna niet te vinden, ze laat een spoor na dat eeuwen teruggaat, en eerdere jagers zijn er krankzinnig van geworden. Bovendien is ze volgens de Fates alleen tegen te houden met het zwaard van een engel, en Eve is allesbehalve een engel.

Dit vijfde deel wordt verteld door Eve, en dat verandert de toon van de reeks aanzienlijk. Waar Elena Michaels en Paige Winterbourne zich door de mensenwereld bewegen, speelt dit boek grotendeels in het hiernamaals dat Armstrong daarnaast heeft opgetuigd, met engelen, dimensies, bemiddelaars en regels die je beter niet kunt overtreden. Eve krijgt gezelschap van Trsiel, een engel die haar bepaald niet vertrouwt, en van Kristof Nast, een tovenaar die ook al dood is en met wie ze een verleden deelt. Voor het speurwerk in de wereld van de levenden heeft ze hulp nodig van iemand die geesten kan horen.

Het hart van het boek is niet de jacht maar de onmacht. Eve kan haar dochter zien en niet aanraken, niet waarschuwen, niet beschermen. Hoe dichter ze bij de Nix komt, hoe scherper de vraag wordt hoeveel van haar eigen duisternis ze mag inzetten, en wat een moeder mag opofferen voor een kind dat haar nauwelijks heeft gekend.

Armstrong houdt de reeks levend door per deel van verteller te wisselen. Eve kwam in eerdere boeken alleen ter sprake of verscheen kort; hier krijgt ze haar eigen verhaal. Daarmee is Haunted ook een goed voorbeeld van hoe de reeks in elkaar zit: elk boek is een afgerond verhaal met een eigen zaak, terwijl de personages elkaars boeken in en uit lopen.

Haunted verscheen in 2005 en haalde de bestsellerlijsten van Publishers Weekly. Het is het meest fantastische deel tot dan toe, met nauwelijks een gewone mens in beeld, en tegelijk het meest huiselijke, omdat alles draait om een moeder en een dochter die elkaar niet kunnen bereiken.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,85 ↑ Terug naar de volgorde

Elena Michaels is zwanger, en daar bestaat geen handleiding voor. Er is nooit eerder een vrouwelijke weerwolf geweest, laat staan een die een kind kreeg, dus niemand kan haar vertellen wat ze mag verwachten. Clay en Jeremy reageren door haar zoveel mogelijk binnen te houden, wat Elena begrijpt en tegelijk bijna niet verdraagt.

Dan komt de halfdemon Xavier zijn wederdienst opeisen. De opdracht klinkt overzichtelijk. Een verzamelaar in Toronto bezit een brief van Jack the Ripper, de zogeheten From Hell-brief, die hij zelf uit de bewijsdozen van de Londense politie heeft laten wegnemen. Xavier wil hem hebben. Voor Elena is het vooral een excuus om het huis uit te komen en iets te doen wat ze goed kan.

Bij het wegnemen van de brief gaat het mis. Op het perkament blijkt een spreuk te liggen, en die wordt per ongeluk geactiveerd. Wat opengaat is een doorgang naar het Londen van de negentiende eeuw, en wat eruit komt is niet één ding maar een reeks: zombies die niet omvallen, ziekte die zich via het water verspreidt, ongedierte, en mogelijk de moordenaar zelf. Toronto merkt het als een uitbraak en als een rij verdwijningen. De roedel merkt het als iets wat zich niet laat verscheuren, en zolang de doorgang openstaat blijft er van alles doorheen komen.

Xavier vraagt de dienst bovendien niet zomaar: hij heeft informatie over een mutt die de Pack al een tijd achtervolgt, en dat maakt het aanbod voor Jeremy interessant genoeg om mee te gaan.

Dit zesde deel wordt weer verteld door Elena, die daarmee de enige is die in Women of the Otherworld drie keer het woord krijgt. De reeks wisselt per boek van hoofdpersoon, en Armstrong gebruikt Elena's terugkeer om te laten zien hoeveel er sinds het eerste deel is veranderd. De weerwolf die vroeger alleen met haar eigen roedel te maken had, werkt nu samen met heksen, tovenaars en necromanten, en heeft er een leven bij gekregen dat ze kan kwijtraken.

Armstrong combineert twee dingen die zelden samengaan. De ene helft van het boek is een jachtverhaal met horrorelementen, waarin iets uit een andere eeuw zich door een moderne stad beweegt. De andere helft gaat over een vrouw die zich afvraagt of ze wel geschikt is om moeder te worden en die voor het eerst voorzichtig moet zijn. Dat die twee verhalen elkaar in de weg zitten is precies het punt: de klus die als afleiding begon, wordt gevaarlijker naarmate duidelijker wordt waar het losgelaten wezen achteraan gaat.

Broken verscheen in 2006. Op haar website heeft Armstrong later twee geschrapte scènes uit dit boek alsnog beschikbaar gesteld, waaronder een over de zwangerschapstest. Het deel is los te lezen, al is de zwangerschapslijn makkelijker te plaatsen voor wie Bitten en Stolen kent.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,34 ↑ Terug naar de volgorde

Jaime Vegas verdient haar geld met het oproepen van de doden voor publiek. Ze is een bekend medium, ze weet hoe televisie werkt, en ze is goed in het soort optreden waar kijkers iets bij voelen. Het aardige is dat ze geen bedriegster is: Jaime is necromante en ziet en hoort werkelijk geesten. Juist daarom houdt ze zich in. Wie doden echt kan horen, weet hoe weinig je eraan hebt om ze aan het woord te laten.

Voor een opname in Los Angeles staat een spektakel op het programma: drie mediums in één huis, met als doel de geest van Marilyn Monroe op te roepen. Jaime ziet het als een laatste grote klus, een afsluiting van een carrière die haar steeds minder oplevert. Dan begint er iets aan haar te trekken wat ze niet kan thuisbrengen. In de tuinen achter het huis voelt ze handen die er niet zijn, hoort ze flarden van woorden die geen taal vormen en ziet ze bewegingen net buiten haar blikveld. Er is iets wat haar aandacht wil en geen stem heeft.

Dit zevende deel van Women of the Otherworld wordt verteld door Jaime, die in eerdere boeken opdook als hulptroep van anderen. Nu staat zij in het midden, en dat levert een ander soort verhaal op: kleiner, benauwder en veel dichter tegen horror aan dan de delen ervoor. Het decor is geen afgelegen landhuis maar een villa met een filmploeg, waar Jaime haar onderzoek moet doen tussen opnamen door, zonder dat iemand merkt dat ze het meent.

Ze haalt hulp uit de Otherworld. Eve Levine, aan gene zijde, kan dingen zien die Jaime niet kan. Hope Adams, de halfdemon met een neus voor chaos, komt langs. En Jeremy Danvers, de alfa van de weerwolvenroedel, reist naar Los Angeles om haar te beschermen. Dat laatste is voor Jaime ingewikkelder dan ze zou willen, want ze is al jaren verliefd op hem en heeft geen idee wat hij daarvan vindt.

Wat het onderzoek bemoeilijkt, is dat Jaime moet blijven doen alsof. Ze staat in beeld als een medium dat geesten speelt voor de kijkcijfers, terwijl ze in de pauzes probeert te achterhalen wat er in de tuin ligt.

Het spoor loopt van de tuin naar een onderwereld van zwarte magie en rituelen waarin mensen als grondstof worden gebruikt, en het brengt Jaime bij het soort zaak dat niemand oppakt omdat er niemand naar de slachtoffers vraagt. Ze moet daarvoor gebruiken wat ze haar hele leven heeft weggestopt.

No Humans Involved verscheen in 2007. Het is een van de delen die zich het beste zelfstandig laten lezen, omdat Jaime de bovennatuurlijke wereld voor de lezer uitlegt terwijl ze er zelf zo min mogelijk mee te maken wil hebben. Voor wie de reeks volgt, is dit het boek waarin een bijfiguur uit eerdere delen haar eigen stem krijgt, met een humor die droger en onzekerder is dan die van Elena of Paige.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,42 ↑ Terug naar de volgorde

Hope Adams werkt voor het roddelblad True News, en dat past haar beter dan het lijkt. Ze is een halfdemon, en van haar vader heeft ze twee dingen geërfd: ze kan aan voorwerpen en plaatsen aflezen wat er gebeurd is, en ze heeft honger naar chaos. Geen vage voorliefde voor drukte, maar een lichamelijke behoefte aan ruzie, geweld en ontsporing. Meestal stilt ze die door klussen te doen voor de raad waarin de bovennatuurlijke soorten samenwerken. Genoeg is het nooit.

Dus wanneer Benicio Cortez haar een opdracht aanbiedt, zegt ze ja. Ze moet in Miami een groep jonge bovennatuurlijken infiltreren: kinderen van rijke ouders, verveeld, begaafd en niet van plan zich aan de regels van de Cabals te houden. Hope verwacht een overzichtelijke klus met precies genoeg opwinding. Wat ze aantreft is een kruitvat van hebzucht, verlangen en eerzucht, en de vraag is niet of het ontploft maar wanneer.

Dit achtste deel is in twee opzichten een breuk in de reeks. Het is het eerste boek van Women of the Otherworld met meer dan één verteller, en het eerste met een mannelijke verteller. Naast Hope komt ook Lucas Cortez aan het woord, de tovenaar en advocaat die de Cabals wil afbreken en die het bepaald geen goed idee vindt dat zijn vader Hope hiervoor inzet. De twee gezichtspunten tonen hetzelfde conflict van binnenuit en van bovenaf: Hope zit tussen de jongeren in, Lucas kijkt mee naar wat zijn familie aan het doen is.

Een derde persoon maakt het nog ingewikkelder. Karl Marsten is weerwolf en juwelendief, hij heeft een verleden met Hope en duikt in Miami op om te helpen, of om zijn eigen belangen te dienen; bij hem is dat zelden helemaal te scheiden. Armstrong gebruikt hem om Hope steeds voor dezelfde keuze te zetten: toegeven aan wat ze nodig heeft, of vasthouden aan wie ze wil zijn.

De jongeren zelf zijn geen boeven uit een stripverhaal. Ze zijn bevoorrecht en verveeld, en ze menen dat de Cabals hun de toekomst afnemen. Hope merkt dat ze hun argumenten begrijpt, wat haar werk er niet makkelijker op maakt.

Wat het boek bij elkaar houdt is dat Hope haar eigen aard niet kan uitzetten. Ze is voor deze opdracht geschikt omdat ze zich thuis voelt op plaatsen waar het misgaat, en juist daardoor loopt ze het risico dat ze niet meer weet aan welke kant ze staat. Dat maakt haar een andere hoofdpersoon dan Elena of Paige: minder bezig met plicht, meer met zelfbeheersing.

Personal Demon verscheen in 2008. Hope kwam eerder in de reeks voor, onder meer in No Humans Involved, maar krijgt hier voor het eerst een boek voor zichzelf. Door de wisseling van vertellers en de blik van binnenuit op het Cortez Cabal is dit een van de delen die het duidelijkst laten zien hoe de macht in Armstrongs bovennatuurlijke wereld is georganiseerd.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 8,00 ↑ Terug naar de volgorde

Robyn Peltier weet niets, en dat is precies het uitgangspunt. Zij is de enige hoofdpersoon in Women of the Otherworld die volledig mens is. Na de plotselinge dood van haar man is ze naar Los Angeles verhuisd om weg te zijn van alles wat haar aan thuis herinnert. Ze werkt daar als pr-adviseur van Portia Kane, een beroemdheid die vooral beroemd is om beroemd te zijn, een baan die haar afleidt en soms zelfs vermaakt.

Dan wordt haar cliënte doodgeschoten en staat Robyn boven aan de lijst van verdachten. Ze slaat op de vlucht, terwijl er om haar heen meer doden vallen dan een gewone moordzaak verklaart. Wat ze niet weet, is dat ze midden in een machtsstrijd tussen twee Cabals is beland: bovennatuurlijke concerns die hun belangen met geweld verdedigen en voor wie een menselijke getuige hooguit een detail is.

Twee mensen proberen haar naam te zuiveren. De eerste is Hope Adams, halfdemon, journalist bij een roddelblad en Robyns beste vriendin, die weet wat er werkelijk speelt en dat niet kan uitleggen zonder haar vriendin in groter gevaar te brengen. De tweede is John Findlay, rechercheur bij moordzaken én necromant, die zijn beide werelden tegelijk moet bedienen. Op de achtergrond beweegt Karl Marsten, de weerwolf met wie Hope een ingewikkelde verhouding heeft.

Dit negende deel is het enige boek in de reeks dat niet in de ik-vorm is geschreven. Armstrong vertelt het in de derde persoon en springt tussen meerdere gezichtspunten, waaronder die van Robyn, van Hope en van een helderziende. Daardoor weet de lezer voortdurend meer dan Robyn zelf, en dat geeft het boek de spanning van een achtervolgingsverhaal: je ziet de strop aangetrokken worden terwijl zij nog denkt dat ze alleen met de politie te maken heeft.

De keuze voor een menselijke hoofdpersoon levert bovendien iets op wat de reeks niet eerder deed. Waar de eerdere delen de Otherworld van binnenuit lieten zien, kijk je hier mee met iemand voor wie elke onthulling ongeloofwaardig is. De vraag die het boek stelt, is of het wel een dienst is om iemand die wereld binnen te halen. Hope kan Robyn alleen helpen door haar dingen te laten zien waar ze veiliger niets van had geweten.

Armstrong laat daarnaast zien hoe zo'n Cabal-oorlog eruitziet voor wie geen partij is: als een reeks toevalligheden die achteraf geen toeval blijken te zijn.

Living with the Dead verscheen in het najaar van 2008, hetzelfde jaar als Personal Demon. Het is goed te volgen zonder de eerdere delen, al zijn Hope en Karl bekenden voor wie de reeks bijhoudt. Van alle boeken in Women of the Otherworld leunt dit het sterkst op het misdaadverhaal en het minst op magie, en het is het enige deel waarin de bovennatuurlijke wereld vooral van buitenaf wordt bekeken.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,56 ↑ Terug naar de volgorde

Alaska is ook zonder bovennatuurlijke bemoeienis geen vriendelijk gebied. Met een groep losgeslagen weerwolven in de bossen wordt het regelrecht dodelijk. Wanneer er bij Anchorage mensen worden gevonden die door wolven lijken te zijn gedood, is dat precies het bericht waar de Pack nooit op zit te wachten, want niets is gevaarlijker voor weerwolven dan aandacht.

Elena Michaels vertelt dit tiende deel. Zij is inmiddels de chief enforcer van de roedel, degene die eropuit wordt gestuurd wanneer mutts, weerwolven zonder roedel en zonder rem, zich niet aan de afspraken houden. Samen met Clay Danvers reist ze naar het noorden om uit te zoeken wat er aan de hand is. Ze verwachten een overzichtelijke klus tegen twee of drie onruststokkers.

Wat ze aantreffen klopt niet. De verwondingen zijn wreder dan nodig, het spoor is vreemd, en de geur die achterblijft hoort niet bij een weerwolf zoals zij die kennen: wilder, ouder, meer dier dan mens. In de streek gaan verhalen over de Wendigo, een wezen uit de plaatselijke overlevering dat mensenvlees eet en waarvan niemand kan zeggen of het een geest is of iets van vlees en bloed. Elena en Clay moeten uitzoeken hoeveel van die verhalen ertoe doen, in een landschap waar de kou zelf al een tegenstander is.

Daar komt iets bij wat Armstrong al langer opbouwt. Binnen de roedel moet worden beslist wie de volgende alfa wordt, en zowel Elena als Clay komt daarvoor in aanmerking. Ze zijn altijd in alles elkaars gelijken geweest; nu zou een van hen moeten leiden en de ander moeten volgen. Dat is geen theoretische kwestie op een moment waarop hun leven afhangt van perfect samenspel, en het is precies het onderwerp waar ze allebei liever niet over beginnen.

Ook het verleden doet mee. De reis naar Alaska brengt Elena in de buurt van dingen uit haar jeugd waarover ze zelden praat, en Clay heeft zijn eigen redenen om liever door te rijden. Armstrong gebruikt de afzondering van het gebied om die twee dicht op elkaar te zetten, zonder roedel, zonder raad en zonder de bovennatuurlijke bureaucratie die in andere delen zo'n grote rol speelt.

De plaatselijke weerwolven willen bovendien niets met de Pack te maken hebben, wat het onderzoek verder bemoeilijkt.

Frostbitten verscheen in 2009 en is het laatste deel waarin Elena de verteller is; daarna neemt een nieuwe stem de reeks over. Voor wie op volgorde leest is het een terugkeer naar de wereld van de eerste boeken: bijna alleen weerwolven, veel buitenlucht, weinig magie. Wie hier instapt krijgt de regels van die wereld onderweg uitgelegd, al is de spanning tussen Elena en Clay het beste te volgen met de eerdere delen in het achterhoofd.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,00 ↑ Terug naar de volgorde

Savannah Levine is eenentwintig en heeft een afkomst waar mensen stil van worden: haar moeder was een halfdemon en zwarte heks, haar vader een tovenaar uit een Cabal. Ze is machtig, ze weet het, en ze heeft er nooit moeite mee gehad dat te laten merken. Nu wil ze iets anders. Ze wil dat Paige en Lucas, die haar hebben grootgebracht, haar zien als een volwaardig medewerker van hun detectivebureau voor bovennatuurlijke zaken, en niet als het kind dat beschermd moest worden.

Dus grijpt ze haar kans wanneer ze een zaak alleen mag doen. In een fabrieksstadje niet ver weg zijn drie jonge vrouwen dood aangetroffen, en een kennis van het bureau vraagt of iemand ernaar wil kijken. Op het eerste gezicht is er niets bovennatuurlijks aan: het ziet eruit als gewoon menselijk geweld, van het soort dat blijft liggen omdat niemand naar de slachtoffers vraagt. Wie beter kijkt, ziet aanwijzingen dat er meer speelt.

Dit elfde deel is het eerste dat door Savannah wordt verteld, en dat is een opvallende wissel. Lezers kennen haar sinds Stolen als het meisje dat beschermd moest worden; nu horen ze haar eigen stem, en die is brutaal, ongeduldig en behoorlijk overtuigd van zichzelf. Armstrong laat daar geen misverstand over bestaan. Savannah is jong, ze overschat zichzelf, en een groot deel van het boek bestaat uit de rekening die daarvoor komt.

De zaak loopt namelijk uit de hand. Savannah wordt van de weg gereden en overleeft dat maar net. Ze wordt gevolgd door iemand die ze niet te pakken krijgt. De broer van een van de slachtoffers, die op eigen houtje ging graven, wordt vermoord. En dan is er iets wat ze aan niemand durft te vertellen: er gebeurt iets vreemds met haar krachten. Tegenover haar staan sjamanen, demonen, een sekte met voodoo-invloeden en een aantal doodgewone criminelen.

Het stadje zelf helpt ook niet mee. Het is een plek die zijn beste tijd heeft gehad, waar iedereen elkaar kent en waar een jonge vrouw die vragen stelt meteen opvalt. Savannah moet werken zonder de rugdekking die ze thuis gewend is, en zonder iemand om even bij na te vragen of ze het goed ziet.

Het moeilijkste dat ze moet leren is geen spreuk. Het is om hulp vragen, aan Adam, de halfdemon die haar het langst kent, en aan de mensen thuis van wie ze juist onafhankelijk wilde worden.

Waking the Witch verscheen in 2010 en opent het laatste blok van Women of the Otherworld: de drie afsluitende delen worden allemaal door Savannah verteld. Het boek is geschreven als een detectiveroman met een eigen zaak en een eigen ontknoping, maar het loopt uit op een ontwikkeling die rechtstreeks doorgaat in het volgende deel. Dat is nieuw voor deze reeks, waarin de boeken tot dan toe vrijwel in willekeurige volgorde te lezen waren.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,11 ↑ Terug naar de volgorde

Savannah Levine kan alles wat een heks kan, en meestal meer. Zo is het haar hele leven geweest, en het is ook de manier waarop ze zich uit moeilijkheden redt. In dit twaalfde deel is dat weg. Ze heeft ooit gezegd dat ze haar krachten zou opgeven als daarmee iemand anders geholpen zou zijn, en iemand heeft haar aan die belofte gehouden. Nu is ze aangewezen op wat ze zonder magie kan: haar verstand, haar mond en haar vrienden.

Dat komt op het slechtst denkbare moment. Er is een beweging op gang gekomen die het op bovennatuurlijken heeft gemunt, en Savannah staat hoog op de lijst. Heksenjagers, necromanten, halfdemonen en afvallige heksen zitten allemaal achter haar aan, elk om hun eigen redenen. Het gevaar geldt bovendien niet alleen haar; de hele Otherworld loopt risico.

Terwijl de meeste bovennatuurlijken de gelederen sluiten bij een bijeenkomst van de raad in Miami, is Savannah onderweg en alleen. Ze kan niet bij de mensen komen die haar zouden kunnen beschermen, en het enige waar ze normaal op vertrouwt werkt niet. Armstrong maakt daar een reisverhaal van, met een hoofdpersoon die voor het eerst moet nadenken over wie ze om hulp durft te vragen en wie ze daarmee in gevaar brengt.

Wat dit boek onderscheidt van de eerdere delen is de omvang van de inzet. Waar Women of the Otherworld tot nu toe vooral bestond uit zaken met een eigen begin en einde, komen hier de verhaallijnen samen. Elena en Clay, Paige en Lucas, Jaime en Hope duiken allemaal op, en de dreiging blijkt niet alleen van buitenaf te komen. De bovennatuurlijke wereld heeft in deze reeks altijd bestaan uit partijen die elkaar met moeite verdragen, en dat evenwicht begint te wankelen.

Savannah vertelt opnieuw zelf, en ze is een stuk minder zelfverzekerd dan in het vorige boek. Dat is ook het punt: zonder haar magie moet ze uitzoeken wat ze waard is, en de vraag is of ze het antwoord wil horen. Voor Adam, de halfdemon die al sinds haar kindertijd om haar heen hangt, verandert er ondertussen ook het een en ander.

Ook de raad krijgt het zwaar. De bijeenkomst in Miami was bedoeld als overleg tussen soorten die elkaar wantrouwen, en verandert onder druk in iets wat meer op een belegering lijkt.

Spell Bound verscheen in 2011 en is het op één na laatste deel van de reeks. Het is ook het minst zelfstandig te lezen boek van Women of the Otherworld: het sluit direct aan op Waking the Witch en loopt rechtstreeks door in het slotdeel. Wie hier begint mist de aanloop; wie de reeks volgt, merkt dat Armstrong alle draden bij elkaar trekt voor de afsluiting. Volgens de schrijfster zelf verandert dit boek de vorm van de Otherworld voorgoed.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,00 ↑ Terug naar de volgorde

Het laatste deel van Women of the Otherworld pakt uit. De oorlog waar de vorige boeken naartoe werkten is begonnen, en Savannah Levine staat er middenin, gehavend maar overeind. Ze heeft haar halfbroer weten weg te halen bij mensen die bovennatuurlijken als proefdieren gebruikten, en hij vecht voor zijn leven.

De tegenstander is de Supernatural Liberation Movement, een beweging die het bestaan van bovennatuurlijken openbaar wil maken. Dat klinkt bijna nobel tot je bekijkt wat de gevolgen zouden zijn. Voor heksen, weerwolven, vampiers, halfdemonen en necromanten die hun hele geschiedenis lang onzichtbaar zijn gebleven, betekent bekendheid jacht. Wat begon als een strijd tussen bovennatuurlijken onderling groeit uit tot iets groters, waarin ook hemel en hel partij kiezen en waarin hellehonden en genetisch veranderde weerwolven meevechten.

Savannah zelf voelt ondertussen een nieuwe, donkere kracht in zich opkomen. Ze kan spreuken die haar eigen verwachting overtreffen, en ze weet niet of dat een zegen of een vloek is. Daar draait het slotdeel om: wat je met macht doet wanneer er niemand meer is die je kan tegenhouden.

Armstrong gebruikt dit boek om iedereen nog één keer bij elkaar te brengen. Savannah is de hoofdverteller, maar Eve, Paige, Hope, Jaime en Elena krijgen elk een hoofdstuk waarin ze zelf aan het woord komen. Daarmee keren alle vrouwen terug die in de dertien delen de vertelling hebben gedragen. Adam en Lucas zijn er, en talloze figuren uit eerdere boeken en verhalen komen opdagen voor de slotstrijd.

Het boek springt daarvoor heen en weer tussen de fronten, want de strijd wordt op meerdere plaatsen tegelijk uitgevochten en niet iedereen kan overal zijn.

De reeks heeft altijd volgens hetzelfde principe gewerkt: elk boek een andere verteller, elk boek een eigen zaak, en een wereld die met elk deel een stukje groter werd. Thirteen zet dat om in een afsluiting waarin de losse zaken ophouden en alleen de wereld zelf nog op het spel staat. Dat betekent ook dat dit het enige deel is dat echt niet los te lezen valt. Wie hier begint, kent de mensen niet om wie het gaat en mist de reden waarom hun keuzes ertoe doen.

Het boek verscheen in 2012 bij Orbit en sloot de reeks na elf jaar af. Armstrong bleef daarna nog wel in deze wereld schrijven, in korte verhalen en novellen. De gebonden edities kwamen uit als verzamelaarsuitgaven, met onder meer aantekeningen van de schrijfster over de reeks en een extra verhaal over Elena dat zich na de gebeurtenissen van dit boek afspeelt. De titel verwijst zowel naar het volgnummer als naar het aantal jaren dat de reeks besloeg voordat het slot geschreven werd.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,00 ↑ Terug naar de volgorde