Vatta’s War op volgorde

Kylara Vatta wil alles behalve het familiebedrijf. De Vatta's runnen Vatta Transport, een van de grootste vrachtvaartondernemingen tussen de sterren, met het welvarende Slotter Key als thuisbasis. Ky heeft daar bewust voor bedankt en koos voor de ruimtevaartacademie van Slotter Key, waar zij in haar laatste jaar zit en het uitstekend doet. Dan wordt zij door een medecadet in een val gelokt die haar loopbaan in één klap onmogelijk maakt. Ze moet haar opleiding verlaten, en de schande is publiek.

Haar familie doet wat families doen: haar uit de schijnwerpers halen en haar talenten toch gebruiken. Ze krijgt het bevel over de Glennys Jones, een oude, versleten vrachtschuit die voor het laatst zal varen. De reis gaat naar de sloperijen van Lastway, en meer wordt er niet van haar verwacht.

Onderweg, bij de jonge kolonie Belinta, hoort Ky dat een dringend nodige lading landbouwmachines nooit is aangekomen. Wie de spullen alsnog uit het stelsel Sabine haalt, kan op een flinke betaling rekenen. Ky rekent het uit: met dat geld kan de Glennys Jones worden opgeknapt en hoeft het schip niet naar de sloop. Ze wijkt af van haar opdracht en zet koers naar Sabine.

Daar gaat het mis. Een storing in de aandrijving legt het schip stil totdat zij geld heeft voor nieuwe onderdelen, en precies op dat moment glijden de twee bewoonde planeten van het stelsel af naar een openlijk conflict. Voordat Ky thuis om hulp kan vragen, worden de ansibles uitgeschakeld, de installaties die directe communicatie tussen sterrenstelsels mogelijk maken. Sabine is daarmee afgesloten van de rest van de bewoonde ruimte. Kort daarop verschijnen oorlogsschepen van een huurlingenbedrijf, en die gaan aan boord.

Wat volgt is geen ruimteslag maar een probleem van heel andere aard. Ky krijgt de opvarenden van andere koopvaarders als gijzelaars op haar schip, veel meer mensen dan de Glennys Jones aankan. Voedsel, water, lucht en ruimte zijn krap, er zijn ervaren kapiteins aan boord die vinden dat zij het beter weten dan een gezakte cadet van begin twintig, en het gezag dat Ky heeft, moet zij elke dag opnieuw verdienen. Haar militaire opleiding blijkt daarbij meer waard dan haar handelsinstinct.

Elizabeth Moon, zelf oud-militair, schrijft dit eerste deel bewust klein en concreet. Het gaat over onderhandelen over reserveonderdelen, over vrachtcontracten, over bemanningsleden die al veertig jaar op hetzelfde schip zitten, en over de vraag wat je doet als er geen regel is die je vertelt wat de juiste beslissing is. De grote lijn van de reeks — waar die ansibles voor zijn uitgeschakeld, en wie daarvan profiteert — wordt pas aan het eind zichtbaar.

Als opening van een vijfdelige serie zet het boek precies uit wat er komen gaat: een jonge vrouw die geen soldaat mocht worden en toch als soldaat moet denken, met een familiebedrijf achter zich waar zij niet bij wilde horen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,99 ↑ Terug naar de volgorde

In het Verenigd Koninkrijk en Australië kwam dit tweede deel uit als Moving Target; het is hetzelfde boek. Wie Trading in Danger heeft gelezen, merkt meteen dat de schaal verandert: wat begon als het probleem van één handelsschip, wordt hier het probleem van een hele familie.

Kylara Vatta ligt nog bij Belinta om haar levering af te ronden en nieuwe vracht te zoeken, wanneer zij wordt aangevallen door mensen die daar duidelijk voor zijn opgeleid. Ook haar schip is een doelwit. De consul van Slotter Key helpt haar, maar dan komt het bericht dat Vatta-schepen en Vatta-gebouwen ook elders zijn getroffen, tot op de thuiswereld toe, en dat de regering afstand neemt van het bedrijf. Kort daarna valt de ansible van Slotter Key uit en heeft Ky geen enkele manier meer om te weten hoe het met haar familie gaat.

Ze doet het enige wat kan: vooruit. Ze neemt een ervaren onderofficier in dienst als hoofd beveiliging, koopt een wapen voor zichzelf en zoekt op Lastway naar iets waarmee een koopvaardijschip zich kan verdedigen. Daar bereikt haar ook een brief van een oude instructeur van de academie, met daarin een kaperbrief en aanwijzingen waar zij aan bewapening kan komen. Die brief verandert haar positie: zij mag voortaan met geweld optreden namens haar thuiswereld.

Ondertussen loopt er een tweede verhaallijn. Ky's nicht Stella krijgt de opdracht haar te vinden en haar iets te brengen wat de familie niet in verkeerde handen mag laten vallen: gegevens en codes uit het implantaat van een van de leiders van het bedrijf. Onderweg stuit Stella op Toby, een veertienjarige Vatta met veel technisch talent die een aanslag op een ander familieschip heeft meegemaakt, en op Rafe, een charmante gelegenheidsbondgenoot met een verleden dat hij liever niet toelicht en met verrassend goede toegang tot de mensen achter het ansiblenetwerk.

Moon gebruikt de tweede helft van het boek om die draden bij elkaar te brengen. Ky bouwt een konvooi met andere handelaren, huurt bescherming in bij een huurlingenbedrijf dat zij uit het vorige deel kent, en probeert te achterhalen wie er achter de aanvallen zit. Het antwoord blijkt dichter bij huis te liggen dan zij wil: binnen de familie is er iemand die allang geen Vatta meer is.

Er wordt in dit deel meer gevochten dan in het vorige, en er wordt ook meer gerekend: brandstof, vracht, verzekeringen, de kosten van huurlingen, de vraag wie een reparatie betaalt als het geld van het bedrijf niet meer bereikbaar is. Die mengeling van handel en oorlog is wat de reeks kenmerkt.

Spoilervrij samengevat: Ky begint dit boek als koopvrouw met een wapen en eindigt het als iemand die weet dat zij haar tegenstanders zelf zal moeten opzoeken.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 11,50 ↑ Terug naar de volgorde

Bezit is in het derde deel van Vatta's War een juridisch probleem geworden. Kylara Vatta heeft een zwaarbewapend schip in handen dat haar op papier niet toebehoort, en zodra zij een beschaafd stelsel binnenvaart, staan er ambtenaren klaar om haar aanspraak te betwisten. Ky heeft geen tijd voor rechtszaken en vertrekt liever; haar nicht Stella, die met het oude vrachtschip achterblijft, is daar begrijpelijkerwijs woedend over, want zij is voor die taak nooit opgeleid.

Die spanning tussen de twee vrouwen loopt door het hele boek. Stella vindt dat de Vatta's hun bedrijf moeten herbouwen: klanten, routes, contracten, vertrouwen. Ky vindt dat een handelsonderneming niets waard is zolang er piraten ongestoord hele stelsels kunnen overnemen. Ze verkoopt lading om reparaties te betalen, huurt bemanning in die met wapens overweg kan en neemt een ervaren huurling als eerste officier aan. Haar kaperbrief geeft haar de ruimte om piraten op te zoeken in plaats van ze te ontlopen.

Dat die dreiging geen verzinsel is, blijkt onderweg. Een piratenvloot onder leiding van Gammis Turek heeft een groot en welvarend stelsel aangevallen en de regering daar tot overgave gedwongen. Ky probeert andere kapiteins ervan te overtuigen dat losse schepen hier niets tegen beginnen en dat er zoiets als een gezamenlijke ruimtevloot moet komen, over de grenzen van thuiswerelden heen. Regeringen die liever niets horen over gevaar, zien haar daarop als onruststoker en sturen haar weg.

Een groot deel van het boek speelt in de Moscoe-confederatie, met als middelpunt de planeet Cascadia: een samenleving met een stipte omgangscode waar grove onbeleefdheid werkelijk als misdrijf geldt. In die omgeving wordt Ky geconfronteerd met een aanklacht die haar hele positie onderuit kan halen. Een gezaghebbende Vatta-kapitein verklaart dat zij onmogelijk Kylara Vatta kan zijn — dat de echte Ky dood is en dat er een bedriegster in haar plaats vaart. Voor een rechtbank die aan formaliteiten hecht, is dat geen kleinigheid, en zolang de zaak loopt, komt haar schip nergens heen.

Moon combineert hier drie soorten spanning: de rechtszaal, de familieruzie en de opbouw van iets wat op een vloot moet gaan lijken. Daarnaast krijgt Rafe meer ruimte, met zijn eigen belangen bij het ansiblenetwerk, en groeit Toby uit tot de technicus op wie de anderen vertrouwen.

Wie de eerste twee delen kent, merkt dat de reeks hier definitief van avonturenverhaal naar militaire sciencefiction kantelt. Ky begint na te denken in termen van tactiek, bondgenoten en bevoorrading, en zij ontdekt dat het moeilijkste aan een vloot niet de schepen zijn maar de mensen die er het bevel over voeren. Aan het slot heeft zij een klein aantal kapiteins zover dat zij samen optrekken, en dat is precies genoeg om zichzelf in grote problemen te brengen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 12,75 ↑ Terug naar de volgorde

Het communicatienetwerk dat de bewoonde ruimte bij elkaar houdt, is niet zomaar kapot: het is kapotgemaakt. Gammis Turek en zijn piratenvloot hebben de ansibles van het machtige bedrijf InterStellar Communications wereldwijd uitgeschakeld, en in de stilte die daarop volgt slaan zij snel en genadeloos toe. Eerst was het de familie Vatta, daarna hele sterrenstelsels die niemand meer te hulp kan roepen omdat een noodsein nergens meer aankomt. Met elke verovering wordt de vloot groter en brutaler.

Tegenover die macht staat Kylara Vatta met drie schepen. Haar vlaggenschip is een opgevoerde koopvaarder, geen echte kruiser, en haar twee bondgenoten zijn kapiteins die uit overtuiging meedoen en niet uit plicht. Ze beschikt wel over iets wat de piraten tot voor kort als enigen hadden: communicatieapparatuur aan boord waarmee zij over grote afstand kan overleggen. Dat weegt niet op tegen het aantal schepen en de vuurkracht van de tegenstander, dus Ky heeft in de eerste plaats bondgenoten nodig, en snel. Regeringen overtuigen die hun eigen ruimtevloot liever thuishouden, blijkt lastiger dan een gevecht winnen.

Naast die lijn lopen er twee andere. Ky's nicht Stella probeert van de brokstukken van het familiebedrijf weer een onderneming te maken: vestigingen heropenen, personeel terugvinden, krediet regelen bij banken die de naam Vatta zijn gaan wantrouwen. Dat is minder spectaculair werk dan een gevecht, maar Moon laat overtuigend zien dat een vloot zonder bevoorrading en geld nergens komt.

De derde lijn speelt bij InterStellar Communications zelf. Rafael Dunbarger, de verstoten zoon van de topman, werkt daar onder een andere naam en probeert te begrijpen waarom het beschadigde netwerk maar niet wordt gerepareerd. Het bedrijf heeft de mensen, het geld en de schepen om het te doen, en toch gebeurt er niets. Wat hij binnen de muren van het hoofdkantoor aantreft, verklaart veel van wat er in de rest van de bewoonde ruimte misgaat, en het komt op een uiterst ongelegen moment bij Ky's jonge vloot terecht.

Dit vierde deel is het meest militaire van de reeks tot dan toe. Er wordt gewerkt aan opleiding, oefeningen, rangen en bevelstructuren, en Ky moet leren dat een commandant niet alles zelf kan doen. Moon besteedt veel aandacht aan hoe je van losse schepen met eigenzinnige kapiteins één werkend verband maakt, inclusief de botsingen die daarbij horen. Ook een opvallende nieuwe bondgenoot dient zich aan: een rijke avonturier met een eigen eskader, meer theater dan discipline, van wie niemand weet of hij een aanwinst is of een blok aan het been.

De titel dekt de lading. Het boek gaat over beslissingen die niemand anders voor je neemt, en over wat die kosten wanneer je ze verkeerd inschat.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,00 ↑ Terug naar de volgorde

Het slotdeel begint met een Kylara Vatta die geen improviserende koopvrouw meer is. Haar Space Defense Force telt inmiddels een serieus aantal schepen en er zijn toezeggingen voor meer, van stelsels die eindelijk inzien dat zij alleen niet veilig zijn. Daarmee is het probleem niet kleiner geworden, alleen anders: een vloot die uit vrijwillige deelnemers bestaat, moet het eens worden over bevel, tactiek en doel, en dat kost tijd die Ky niet heeft.

Want Gammis Turek is ook aan het rekenen. Om stelsels niet alleen te veroveren maar ook vast te houden, heeft hij veel meer oorlogsschepen nodig dan hij bezit. Ky en haar staf komen erachter dat iemand een grote order voor zware oorlogsschepen heeft geplaatst bij de werven van Moray, met keurige termijnbetalingen erbij. Alles wijst erop dat de koper niet van plan is de laatste rekening te voldoen maar de schepen gewoon zal komen halen. Als dat lukt, is het machtsevenwicht in één klap weg. Ky moet dus haar vloot in korte tijd omvormen tot iets wat bij Moray standhoudt.

Ondertussen gaat het gevaar ook langs een heel andere weg. Op Cascadia merkt Stella dat Toby, de jonge technicus die bij haar woont, bevriend is geraakt met een meisje van wie de vader voor Turek werkt. Dat huiselijke tafereel is in dit boek even bedreigend als een vlootbeweging, want de technische kennis die Toby in huis heeft, is precies wat de tegenstander zoekt.

De derde lijn ligt bij Rafe Dunbarger, die binnen InterStellar Communications opruiming houdt. Hij haalt mensen weg die met de piraten heulen en mensen die alleen maar onbekwaam zijn, en ontdekt hoe diep het bederf reikt — tot in het bestuur van de wereld waarop het bedrijf gevestigd is. Zijn vloot is door jarenlange sabotage in slechte staat, en hij moet met kunst- en vliegwerk genoeg schepen en bemanning bij elkaar schrapen, omdat Turek zijn blik op precies dat stelsel heeft gericht. Wie het hoofdkwartier van de ansibles beheerst, beheerst de verbindingen van de hele bewoonde ruimte.

Elizabeth Moon laat alle verhaallijnen uit de vier voorgaande delen hier samenkomen. De ruimteslagen zijn groter dan eerder, maar het boek blijft trouw aan wat de reeks vanaf het begin interessant maakte: logistiek, geld, gezag en de vraag wie er bevel voert over wie. Personages die al vanaf het eerste deel meelopen, krijgen hun afronding, en de prijs die voor deze oorlog wordt betaald, is hoog.

Na dit boek is de reeks Vatta's War afgerond. Wie daarna meer wil, kan verder met Cold Welcome, het eerste deel van de vervolgserie Vatta's Peace, dat zich na deze gebeurtenissen afspeelt en opnieuw Kylara Vatta volgt.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,00 ↑ Terug naar de volgorde