A Series of Unfortunate Events op volgorde

Het begin van deze dertiendelige reeks is precies zo somber als de titel belooft. Violet, Klaus en Sunny Baudelaire zijn op het grauwe strand van Briny Beach wanneer de bankier meneer Poe hun komt vertellen dat hun ouders zijn omgekomen bij een brand die ook hun huis heeft verwoest. Violet is veertien en bedenkt uitvindingen; ze bindt haar haar op met een lint zodra ze nadenkt over een technisch probleem. Klaus is twaalf en heeft alles gelezen wat hij te pakken kreeg. Sunny is nog een baby met vier opvallend scherpe tanden, waarmee ze het liefst overal in bijt.

Meneer Poe brengt de kinderen onder bij graaf Olaf, die volgens hem een verre verwant is, al hebben ze zijn naam nooit eerder gehoord. Zijn huis is vuil en vervallen, er staan afbeeldingen van ogen op muren en deuren, en de toren mogen de kinderen onder geen beding in. Olaf zelf is onvriendelijk, snel woedend en duidelijk niet van plan voor drie kinderen te zorgen. Hij zet hen aan het werk, laat hen slapen op één bed voor z'n drieën en laat hen koken voor zijn hele toneelgezelschap: een man met haken in plaats van handen, twee vrouwen met wit geschminkte gezichten, een kale man met een lange neus en iemand van wie niemand kan zeggen of het een man of een vrouw is.

Al snel wordt duidelijk dat Olaf het op de erfenis van de Baudelaires heeft voorzien, geld dat pas vrijkomt als Violet meerderjarig wordt. De kinderen proberen hulp te krijgen bij meneer Poe, maar die neemt hen niet serieus. Hun enige troost is de buurvrouw, rechter Strauss, een vriendelijke vrouw met een grote bibliotheek. Wanneer Olaf aankondigt dat de kinderen moeten meespelen in zijn nieuwe toneelstuk, waarin Violet zijn bruid speelt, gaat Klaus in die bibliotheek op zoek naar de reden waarom hij daar zo veel belang aan hecht.

Lemony Snicket is het pseudoniem van Daniel Handler, die de reeks vertelt als een sombere kroniekschrijver die de lezer keer op keer aanraadt het boek weg te leggen en iets vrolijkers te gaan doen. Hij legt onderweg moeilijke woorden uit, geeft waarschuwingen vooraf en laat merken dat hij de Baudelaires persoonlijk heeft gekend. Die verteltoon, droog en ironisch, maakt het verdriet draaglijk zonder het weg te poetsen. De zwart-wittekeningen van Brett Helquist versterken de ouderwetse, licht gotische sfeer.

The Bad Beginning verscheen in september 1999 en zet de vorm van de hele reeks neer: drie slimme kinderen, een volwassen wereld die niet luistert, en een tegenstander die zich telkens opnieuw vermomt. Wie doorleest, komt er gaandeweg achter dat de brand en het oog-symbool met meer te maken hebben dan met Olaf alleen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,00 ↑ Terug naar de volgorde

In het tweede boek worden de Baudelaires ondergebracht bij een ander familielid: doctor Montgomery Montgomery, een slangenkundige die iedereen oom Monty mag noemen. Het verschil met hun vorige verblijfplaats kon nauwelijks groter zijn. Monty ontvangt hen met kokoscake, laat hen zelf een slaapkamer uitzoeken en kondigt aan dat ze met hem mee gaan op expeditie naar Peru.

Het pronkstuk van zijn huis is de Reptile Room, een enorme glazen zaal vol terraria met slangen en hagedissen uit de hele wereld. Daar mogen de kinderen meewerken. Violet moet vallen ontwerpen om nieuwe soorten te vangen, Klaus leest zich in de vakliteratuur in om Monty te adviseren, en Sunny krijgt de taak touwen tot bruikbare stukken door te bijten. Voor het eerst sinds de brand hebben de drie het gevoel dat er iemand is die naar hen luistert en die hun eigenaardigheden juist waardeert. Een van Monty's ontdekkingen, de Incredibly Deadly Viper, blijkt ondanks zijn naam volkomen ongevaarlijk; de naam is een grap ten koste van de collega's van het Herpetologisch Genootschap.

Die rust duurt niet. Monty's assistent is vertrokken en er komt een vervanger, Stephano, die de kinderen onmiddellijk herkennen ondanks zijn baard en zijn andere manier van praten. Hun probleem is het probleem van de hele reeks: hun voogd gelooft hen niet. Monty is er wel van overtuigd dat er iets niet klopt aan de man, maar hij komt tot een verkeerde verklaring, namelijk dat Stephano een spion is die zijn onderzoek wil stelen. De kinderen weten dus wat er speelt, kunnen het niet bewijzen, en zien de dag van vertrek naar Peru naderen.

Lemony Snicket vertelt ook dit deel als een onwillige kroniekschrijver, die de lezer waarschuwt voor wat komen gaat en ondertussen moeilijke woorden uitlegt, uitweidt over zijn eigen verdriet en met vooruitwijzingen de spanning opvoert. Zijn droge toon maakt het boek grappig terwijl de gebeurtenissen dat allerminst zijn.

Het boek voert ook een aantal zaken in die later in de reeks terugkomen: de onhandige bankier meneer Poe die de kinderen keer op keer bij de verkeerde mensen afzet, de vermommingen die nooit goed genoeg zijn om de kinderen te misleiden maar altijd goed genoeg voor de volwassenen, en de merkwaardige toevalligheden rond de kennissenkring van hun ouders. Oom Monty blijkt meer met de familie Baudelaire gemeen te hebben dan de kinderen aanvankelijk vermoeden.

The Reptile Room is geschreven onder pseudoniem door Daniel Handler en geïllustreerd door Brett Helquist, wiens zwart-wittekeningen de ouderwetse sfeer versterken. Het is bedoeld voor lezers vanaf een jaar of negen en leest goed door, maar sluit direct aan op het eerste deel; wie de reeks op volgorde leest, begrijpt beter waarom de kinderen zo alert reageren op elke nieuwe volwassene.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 6,37 ↑ Terug naar de volgorde

Het derde deel brengt de Baudelaires naar een huis op palen, hoog op een klip boven het meer Lachrymose. Daar woont tante Josephine, een verre verwant die bang is voor zo ongeveer alles. Ze kookt niet, want het fornuis zou kunnen ontploffen. Ze gebruikt de telefoon niet, want die zou elektrocutie kunnen veroorzaken. Zelfs de deurmat vertrouwt ze niet. Haar huis is koud, het eten is koud, en het uitzicht op het meer is adembenemend en beangstigend tegelijk: op dat water komen stormen voor die de kracht van een orkaan hebben.

Waar Josephine wel volledig van opleeft, is grammatica. Haar bibliotheek staat vol boeken over zinsbouw, komma's en het verschil tussen woorden die vrijwel hetzelfde lijken, en een fout in een zin windt haar meer op dan welk gevaar ook. Die eigenaardigheid is meer dan een grap; ze wordt in dit boek belangrijk.

Bij een bezoek aan de supermarkt lopen de kinderen een zeeman tegen het lijf die zich kapitein Sham noemt en een ooglapje draagt. De Baudelaires weten binnen een tel wie er achter die vermomming zit. Josephine niet: ze vindt hem charmant en wuift hun bezwaren weg. Dan verdwijnt ze, met achterlating van een briefje. Meneer Poe, die opnieuw geen kwaad ziet, controleert het handschrift en stelt vast dat het echt van haar is. Klaus leest het briefje anders. Voor een vrouw die zich aan elke taalfout stoort, staan er wel heel veel fouten in, en juist die fouten lijken iets te betekenen.

Ondertussen trekt de orkaan Herman over het meer en wordt de situatie in en om het huis onhoudbaar. De kinderen moeten kiezen tussen wachten op volwassen hulp die er nooit komt, of zelf het water op gaan.

Lemony Snicket vertelt ook dit deel als iemand die het liefst iets anders zou opschrijven. Hij waarschuwt de lezer vooraf, legt moeilijke woorden uit met voorbeelden die zelf al grappig zijn, en laat af en toe iets los over zijn eigen verleden. Die verteltoon geeft de reeks haar bijzondere karakter: de gebeurtenissen zijn ronduit naar, maar het boek is geestig.

The Wide Window verscheen in februari 2000 bij HarperCollins, met tekeningen van Brett Helquist. Het is het derde van dertien delen. Het thema van de reeks komt hier scherp naar voren: de Baudelaires zijn slim genoeg om te zien wat er misgaat, maar ze zijn kinderen, en de volwassenen om hen heen vertrouwen liever op uiterlijk, op handschrift of op hun eigen angst dan op wat drie kinderen hun vertellen. Wie de reeks op volgorde leest, ziet hier bovendien de eerste aanwijzingen dat de ongelukken die de familie treffen niet zo toevallig zijn als ze lijken.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 6,59 ↑ Terug naar de volgorde

Per trein reizen Violet, Klaus en Sunny naar Paltryville, waar hun nieuwe onderkomen staat: de houtzagerij Lucky Smells. Al bij aankomst blijkt dat er van verzorging weinig sprake is. De kinderen moeten gewoon in de fabriek meewerken, net als de andere arbeiders, die betaald worden in kortingsbonnen en kauwgom krijgen als lunch. In ruil daarvoor belooft hun nieuwe voogd — een man die iedereen alleen Sir noemt, omdat zijn naam onuitspreekbaar is en die zich achter een wolk sigarenrook verbergt — dat hij graaf Olaf bij hen vandaan zal houden.

Sirs vriendelijke compagnon Charles probeert het leed enigszins te verzachten en laat de kinderen de bibliotheek zien. Die bevat precies drie boeken: een geschiedenis van de zagerij, een uitgave van de gemeentelijke verordening en een boek dat geschonken is door doctor Georgina Orwell, de plaatselijke oogarts. Haar praktijk is gevestigd in een gebouw dat de vorm van een oog heeft, wat de Baudelaires meteen doet denken aan de tatoeage op de enkel van hun aartsvijand.

In de zagerij worden de kinderen tegengewerkt door een nieuwe voorman met een chirurgisch masker, die Klaus zo laat struikelen dat zijn bril breekt. Klaus moet naar de oogarts en komt uren later terug, afwezig en vreemd, en zonder enige herinnering aan wat er in die tussentijd is gebeurd. Bij het bedienen van een machine gaat het de volgende dag mis, met een ongeluk tot gevolg waarbij Phil gewond raakt, een collega die zo onverstoorbaar optimistisch is dat hij zelfs daarin nog iets positiefs weet te ontdekken. Sir laat weten dat er bij een tweede ongeluk andere maatregelen volgen. Violet moet dus uitzoeken wat er met haar broer aan de hand is voordat het te laat is, en Klaus, die normaal degene is die het antwoord uit een boek haalt, kan haar deze keer niet helpen.

Daarmee is The Miserable Mill het deel waarin de rollen binnen het drietal het duidelijkst verschuiven: Violet moet lezen en onderzoeken, iets waar ze zich onzeker over voelt, en Sunny moet het met haar tanden opnemen tegen iets wat veel groter is dan zijzelf.

Lemony Snicket vertelt ook hier met dezelfde droge stem, compleet met waarschuwingen vooraf, uitgelegde moeilijke woorden en terzijdes over zijn eigen ellende. Het boek is geïllustreerd door Brett Helquist en verscheen in april 2000, als vierde van de dertien delen.

Het sluit tegelijk een fase van de reeks af. Tot en met dit boek volgen de delen een herkenbaar patroon: meneer Poe brengt de kinderen naar een nieuwe voogd, die vermoord dan wel ongeschikt blijkt, en een vermomming moet worden doorgeprikt. Vanaf het volgende deel begint dat patroon te schuiven, en gaan de boeken meer over de vraag waarom dit alles de Baudelaires overkomt.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,05 ↑ Terug naar de volgorde

Bij gebrek aan familieleden zet meneer Poe de Baudelaires af bij een kostschool. Prufrock Preparatory School heeft als motto Memento Mori, oftewel: vergeet niet dat je sterft, en de gebouwen zien er dan ook uit als grafzerken. Vicedirecteur Nero regeert met absurde regels. Wie geen voogd heeft die een toestemmingsformulier tekent, slaapt in een schuurtje waar krabben rondlopen en schimmel van het plafond druipt. Wie te jong is om leerling te zijn, zoals Sunny, wordt zijn administratief medewerker. En iedereen wordt geacht elke avond naar Nero's eindeloze en vreselijke vioolconcerten te luisteren. De straffen zijn navenant belachelijk: eten zonder bestek, eten met de handen op de rug gebonden, of snoep kopen voor Nero en toekijken terwijl hij het opeet. Sunny raakt haar bestek zelfs voorgoed kwijt, omdat ze werkt in een gebouw waar leerlingen niet mogen komen. Weekenden kent de school niet.

In de kantine worden de kinderen meteen gepest door Carmelita Spats, maar ze ontmoeten er ook twee leeftijdgenoten die voor hen opkomen: Duncan en Isadora Quagmire. Die twee zijn een drieling, van wie de derde, Quigley, samen met hun ouders bij een brand om het leven kwam. Ze zullen later een fortuin aan saffieren erven. Isadora schrijft rijmende tweeregelige gedichten, Duncan noteert als journalist alles wat hij te weten komt in zijn notitieboekje. Voor het eerst in de reeks hebben de Baudelaires bondgenoten van hun eigen leeftijd, die bovendien weten hoe het is om ouders en een huis te verliezen.

De lessen zijn zinloos: Violets leraar dreunt anekdotes op die letterlijk moeten worden overgeschreven, Klaus' lerares laat haar klas eindeloos voorwerpen opmeten. Erger wordt het wanneer er een nieuwe gymleraar arriveert, coach Genghis, met een tulband en heel dure hardloopschoenen. De Baudelaires herkennen hem onmiddellijk, Nero uiteraard niet. Genghis verzint een verplichte nachtelijke training voor weeskinderen, waarbij de drie uur na uur rondjes moeten rennen om een lichtgevende cirkel. Wie 's nachts rent, is overdag te moe om op te letten — en dat is precies de bedoeling.

Vanaf dit deel wordt de reeks groter dan een reeks losse ongelukken. Er duiken initialen op waar de kinderen geen betekenis aan kunnen geven, de Quagmires vinden in de bibliotheek iets wat hun eigen verlies met dat van de Baudelaires verbindt, en de vraag dringt zich op of al die branden wel toeval zijn.

Lemony Snicket houdt vast aan zijn vorm: waarschuwingen aan de lezer, uitleg van moeilijke woorden, opmerkingen over zijn eigen verdriet en vooruitwijzingen die het ergste doen vrezen. De tekeningen zijn opnieuw van Brett Helquist.

The Austere Academy verscheen in 2000 in de Verenigde Staten en een jaar later in het Verenigd Koninkrijk. Het is het vijfde van dertien delen en eindigt met een wending die de richting van de volgende boeken bepaalt.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,43 ↑ Terug naar de volgorde

Voor hun volgende onderkomen moeten de Baudelaires zesenzestig trappen op. Nummer 667 Dark Avenue is het adres van Jerome en Esmé Squalor, en de lift doet het niet, want liften zijn uit de mode. De straat zelf is donker, want licht is ook uit. In de wereld van Esmé Squalor, de zesde belangrijkste financieel adviseur van de stad, draait alles om wat in en uit is, en die regels veranderen zonder waarschuwing. Zij heeft de kinderen dan ook opgenomen om een heel bepaalde reden: weeskinderen zijn in.

Jerome is aardig, was bevriend met de moeder van de kinderen en meent het goed, maar hij heeft een hekel aan ruzie en geeft daarom altijd toe aan zijn vrouw. Daar hebben de Baudelaires weinig aan wanneer ze in het penthouse een veilingmeester tegenkomen die zich Gunther noemt, met een monocle over zijn samengegroeide wenkbrauw en rijlaarzen die zijn enkels bedekken. Ze herkennen hem meteen. Jerome vindt hun bezwaren vooral onbeleefd tegenover een buitenlander en neemt hen mee uit eten naar Café Salmonella, waar alles van paling wordt gemaakt.

De kinderen hebben nog een reden om te blijven en rond te snuffelen: ze zijn op zoek naar vrienden die ze uit het oog verloren zijn. Klaus valt op dat er op elke verdieping één liftdeur is, behalve op de bovenste, waar er twee zijn. Achter de tweede deur zit geen lift maar een lege schacht, en wat de Baudelaires onder in die schacht aantreffen, brengt hun zoektocht in een stroomversnelling. Ze ontdekken ook dat er binnenkort een veiling wordt gehouden van alles wat in is, en dat er in de catalogus een kavel staat waarvan de omschrijving hun bekend voorkomt.

The Ersatz Elevator is het zesde van dertien delen en hoort bij de boeken waarin de reeks van toon verandert. Het draait hier minder om een ongeschikte voogd en meer om een samenzwering die de kinderen zelf stap voor stap moeten uitpluizen. De mysterieuze initialen die in het vorige deel opdoken, duiken opnieuw op, en de Baudelaires gaan voor het eerst actief op onderzoek uit in plaats van te wachten tot het onheil hen vindt.

Ondertussen drijft Daniel Handler, die onder de naam Lemony Snicket schrijft, de spot met mode, geld en de mensen die daar hun leven naar inrichten. Esmé Squalor is een van de best uitgewerkte figuren van de reeks: gevaarlijk en tegelijk volstrekt belachelijk. De verteller doet wat hij altijd doet — de lezer aanraden het boek weg te leggen, moeilijke woorden uitleggen, hinten op naderend onheil — en Brett Helquist tekende opnieuw de illustraties.

Wie de reeks op volgorde leest, merkt dat dit deel rechtstreeks voortbouwt op het einde van het vorige boek en dat de Baudelaires voor het eerst een spoor hebben om te volgen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,43 ↑ Terug naar de volgorde

Meneer Poe stuit op een folder over een programma waarbij hele dorpen gezamenlijk kinderen opvoeden. De Baudelaires mogen kiezen en wijzen zonder aarzelen het dorp met de initialen V.F.D. aan, omdat die letters hun door vrienden zijn doorgegeven en ze eindelijk willen weten wat ze betekenen. Ter plaatse blijkt het te gaan om het Village of Fowl Devotees, een dorp dat volledig in het teken staat van de duizenden kraaien die er wonen en die volgens een vast patroon van plek naar plek verhuizen. Tegen zonsondergang verzamelen ze zich in de Nevermore Tree, vlak bij het huis waar de kinderen terechtkomen.

Het dorp wordt geleid door een Raad van Ouderlingen met kraaienhoeden op, die een schier oneindige lijst regels heeft opgesteld. De nieuwste regel verbiedt schurken, wat volgens de raad afdoende bescherming biedt. In de praktijk komt het opvoeden van de Baudelaires erop neer dat zij alle karweitjes van alle dorpsbewoners moeten opknappen. Ze wonen bij de klusjesman Hector, die een goed mens is maar doodsbang voor de raad, en die in het geheim aan een uitvinding werkt die tegen de regels ingaat.

Onder de Nevermore Tree vinden de kinderen een tweeregelig gedicht dat sterk lijkt op het werk van iemand die ze kennen. De volgende ochtend ligt er weer een. Iemand probeert hun iets duidelijk te maken, in kleine stukjes tegelijk, en de Baudelaires moeten uitzoeken wie en waarom.

Ondertussen meldt de nieuwe politiecommandant dat de gezochte schurk is opgepakt. De man in de cel heeft inderdaad één doorlopende wenkbrauw en een oogtatoeage op zijn enkel, maar hij is niet de man die de kinderen zoeken. Hij heet Jacques en lijkt iets te weten over hun familie. Dat maakt weinig indruk op de dorpelingen, die vastbesloten zijn de dorpsregels te handhaven met het enige strafmiddel dat ze kennen.

The Vile Village is het zevende van de dertien delen en vormt het scharnierpunt van de reeks. Vanaf hier gelden de vaste patronen van de eerste zes boeken niet meer: de Baudelaires krijgen geen nieuwe voogd meer toegewezen, ze kunnen niet langer bij meneer Poe aankloppen, en hun tegenstander heeft zijn vermommingen minder hard nodig omdat de autoriteiten hun aandacht op iemand anders richten. Het onbetrouwbare dagblad The Daily Punctilio speelt daarbij een kwalijke rol.

Lemony Snicket vertelt met dezelfde grimmige humor als in de eerdere delen en blijft moeilijke woorden uitleggen, terwijl hij steeds meer laat doorschemeren over het geheim genootschap waar die drie letters naar verwijzen. Brett Helquist verzorgde opnieuw de tekeningen. Wie hier instapt zonder de eerdere delen, mist de opgebouwde spanning; wie ze wel kent, ziet de reeks hier van karakter veranderen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 8,88 ↑ Terug naar de volgorde

Op de vlucht en zonder volwassene die hen wil helpen, bereiken Violet, Klaus en Sunny een afgelegen winkel waar ze een telegram willen versturen naar meneer Poe. De winkelier is vriendelijk, maar zijn krantenrek verraadt het probleem: The Daily Punctilio heeft de drie kinderen tot misdadigers uitgeroepen, compleet met foto's, en het hele land gelooft dat. Wanneer de winkelier hen herkent, moeten ze halsoverkop weg in het busje dat daar elke dag komt tanken.

Dat busje is van de Volunteers Fighting Disease, een groep opgewekte vrijwilligers die patiënten in het Heimlich Hospital moed inspreken door te zingen en hartvormige ballonnen uit te delen. Hun leus luidt dat geen nieuws goed nieuws is, en omdat ze principieel geen krant lezen, herkent niemand de kinderen. De Baudelaires hoopten aanvankelijk dat de afkorting van de groep iets met hun eigen zoektocht te maken had; dat valt tegen, maar het levert hun wel een schuilplaats op.

Het ziekenhuis blijkt maar half afgebouwd: achter de nette gangen liggen ruimtes zonder muren en plafonds. De kinderen melden zich als hulpkracht in het archief, waar de bijna blinde oude Hal de dossiers beheert. Hij laat hen niets lezen, en dat brengt hen in een lastig parket, want juist daar zou de informatie over hun familie kunnen liggen. Ze besluiten hem te misleiden om 's nachts naar binnen te kunnen, iets waar ze zich beroerd over voelen. Van het dossier over de Baudelaires blijkt slechts één bladzijde over; de rest is meegenomen door onderzoekers. Wat er op die pagina staat, is genoeg om alles wat de kinderen dachten te weten over de brand op losse schroeven te zetten.

Ze zijn niet alleen in het archief. Hun tegenstanders zijn hun voor, en wanneer de kinderen worden gescheiden, komt een van hen in het ziekenhuis zelf in groot gevaar, terwijl de andere twee zich vermommen om erbij te komen. Anagrammen spelen daarbij een rol: namen worden herschikt zodat een patiënt onvindbaar wordt voor wie niet weet waar te zoeken.

The Hostile Hospital is het achtste van de dertien delen en hoort bij de tweede helft van de reeks, waarin de Baudelaires geen voogden meer krijgen en zelf moeten handelen. Daarmee verschuift ook het morele kompas van de boeken: de kinderen moeten liegen, inbreken en zich voordoen als iemand anders, precies wat hun tegenstander doet, en Lemony Snicket laat niet na daarop te wijzen.

De verteller houdt zijn gebruikelijke toon aan, met waarschuwingen vooraf, uitgelegde woorden en droge terzijdes, en Brett Helquist verzorgde de illustraties. Het boek sluit direct aan op het vorige deel en loopt zonder pauze door in het negende; de twee vormen samen bijna één verhaal.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 8,19 ↑ Terug naar de volgorde

Het negende deel begint met de Baudelaires op een plek waar ze bepaald niet vrijwillig zitten: de kofferbak van de auto van hun tegenstander. Die rijdt, samen met zijn toneelgezelschap, naar het Caligari Carnival, een aftands pretpark van de waarzegster Madame Lulu. Zij zou kunnen vertellen waar bepaalde papieren zijn die voor beide partijen belangrijk zijn.

Terwijl de volwassenen binnen praten, kruipen de kinderen uit de kofferbak en bedenken een noodoplossing. Het park heeft een rariteitenkabinet, en wie daar wil optreden hoeft geen papieren te laten zien. Violet en Klaus melden zich aan als een tweekoppig wezen dat Beverly en Elliot heet, Sunny gaat door voor Chabo the Wolf Baby, half kind en half wolf. Zo komen ze terecht in de woonwagen bij de andere leden van het gezelschap: Hugo, die een bochel heeft, Colette, die zich in alle standen kan wringen, en Kevin, die met beide handen even handig is. Elke dag moeten ze optreden voor een klein publiek dat hen uitlacht, en de kinderen zien tot hun verbazing dat hun collega's zich werkelijk schamen voor eigenschappen waar niets mis mee is.

De bezoekersaantallen vallen tegen, en er wordt een wreed plan bedacht om het park weer aantrekkelijk te maken: een van de optredenden zal voor de leeuwen worden gegooid. Tegelijk vangen de Baudelaires in de tent van Madame Lulu iets op wat alles verandert. Er wordt gesproken over de Mortmain Mountains, en over de mogelijkheid dat daar iemand zit die zij allang dood waanden. Voor het eerst in de reeks hebben de kinderen een concrete bestemming en een reden tot hoop — maar ook de tegenpartij weet het.

The Carnivorous Carnival is de rechtstreekse voortzetting van het vorige deel en tegelijk het donkerste boek tot dan toe. Het gaat over vermomming als overlevingsstrategie en over de prijs daarvan: om zichzelf te redden moeten de Baudelaires meespelen met mensen die ze verafschuwen, en anderen daarbij in gevaar brengen. Lemony Snicket, het pseudoniem van Daniel Handler, benoemt dat ongemak zonder het op te lossen. Het is de kern van de tweede helft van de reeks: de kinderen blijven de sympathieke partij, maar ze zijn niet langer alleen slachtoffer.

De verteller doet ook hier wat hij altijd doet. Hij raadt de lezer aan te stoppen, legt moeilijke woorden uit, en laat af en toe iets los over zijn eigen verleden en over het genootschap achter de drie letters waar de hele reeks om draait. Brett Helquist tekende opnieuw de illustraties.

Het boek is het negende van dertien en eindigt op een moment waarop het verhaal midden in de beweging is; het tiende deel pakt de draad onmiddellijk op. Losse lezing is daarom weinig bevredigend.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 8,45 ↑ Terug naar de volgorde

Halverwege een berghelling gaat het tiende deel van start, met Violet en Klaus in een woonwagen die zonder rem naar beneden rolt. Violet moet ter plekke iets in elkaar zetten om het gevaarte tot stilstand te brengen, met de spullen die toevallig in de wagen liggen. Hun zusje Sunny is niet bij hen: zij zit in de auto die bergopwaarts rijdt, bij hun tegenstander en diens gezelschap, dat inmiddels is aangevuld met nieuwe handlangers.

Zo valt het drietal voor het eerst echt uiteen. Violet en Klaus klimmen de Mortmain Mountains in, op zoek naar hun zusje en naar het hoofdkwartier van het genootschap waarvan ze de naam al boeken lang alleen als drie letters kennen. Ze hebben nauwelijks kleren, geen eten en geen idee van de weg, en worden aangevallen door sneeuwmuggen. Schuilend in een grot stuiten ze op een troep Snow Scouts, verkenners die opgewekt hun eigen leus opdreunen en die zich voorbereiden op de kroning van hun sneeuwkoningin. Eén gemaskerde verkenner valt op: hij strooit zinnetjes rond waarin de letters V, F en D steeds terugkeren, en hij blijkt de Baudelaires ergens heen te willen brengen.

Sunny is intussen boven op de berg, waar ze dwangarbeid verricht voor het hele gezelschap, in een braadpan slaapt en ontbijt moet klaarmaken voor mensen die haar niet als kind maar als werktuig zien. Ze is te jong om te vluchten, maar niet te jong om te luisteren, en wat zij hoort is voor de lezer belangrijker dan voor haar bewakers. Er arriveren twee nieuwe figuren, aangeduid als de man met een baard maar zonder haar en de vrouw met haar maar zonder baard, van wie zelfs de andere schurken schrikken.

The Slippery Slope verscheen in september 2003 en is het tiende van dertien delen. Het is een keerpunt in de reeks. De kinderen zoeken hier niet langer bescherming maar antwoorden, ze handelen zelfstandig, en het boek geeft voor het eerst substantiële informatie over het genootschap, over de code die de leden gebruiken en over de scheuring die het ooit in tweeën heeft gedeeld. Ook de morele grijstinten worden scherper: de Baudelaires moeten dingen doen waar ze zich niet goed bij voelen, en de tegenstanders blijken een geschiedenis te hebben die hen niet vergoelijkt maar wel verklaart.

Lemony Snicket vertelt zoals altijd met sombere humor en met zijn typerende uitleg van moeilijke woorden, terwijl hij de lezer blijft aanraden iets anders te gaan lezen. Brett Helquist verzorgde de tekeningen.

Het boek sluit naadloos aan op het negende deel en loopt door in het elfde. Wie de reeks op volgorde leest, krijgt hier het gevoel dat de puzzelstukken eindelijk op tafel komen te liggen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 6,54 ↑ Terug naar de volgorde

Na de gebeurtenissen in de Mortmain Mountains spoelen de Baudelaires aan bij de romp van een onderzeeboot, de Queequeg. Ze raden het wachtwoord goed — een zin die trouwe lezers van de reeks inmiddels herkennen — en komen binnen bij de bemanning: kapitein Widdershins, die in uitroepen spreekt en zijn bevelen om de haverklap herroept, zijn stiefdochter Fiona, die schimmels bestudeert, en een kok die de kinderen nog kennen uit een eerder deel.

Widdershins heeft de ouders van de kinderen gekend en behoort tot het genootschap waar de Baudelaires al boeken lang achteraan zitten. Hij is op weg naar wat volgens hem de laatste veilige plek is, maar eerst moet hij iets vinden: een suikerpot. Wat erin zit wil hij niet zeggen, alleen dat beide partijen er alles voor overhebben. Klaus rekent aan de getijdentabellen uit waar het voorwerp terecht moet zijn gekomen, en dat blijkt de Gorgonian Grotto te zijn, een grot die smaller wordt naarmate je verder komt.

Daar zit het probleem. In die grot groeit de Medusoid Mycelium, een paddenstoel die in golven verschijnt en verdwijnt en die dodelijk is voor wie de sporen inademt. De onderzeeboot komt niet ver genoeg, dus moeten de kinderen in duikpakken verder, terwijl de klok tikt. Ondertussen verschijnt er op de sonar een onderzeeboot in de vorm van een octopus, en daarnaast iets veel grilligers dat zich als een vraagteken aftekent en waar zelfs hun vijanden bang voor zijn.

The Grim Grotto verscheen in september 2004 en is het elfde van de dertien delen. Het hoort bij de boeken waarin de reeks van een aaneenschakeling van rampen is veranderd in één doorlopend verhaal over een geheim genootschap, een schisma en een reeks branden. Er wordt hier flink wat uitgelegd over codes en communicatiemethoden, waaronder een manier om een boodschap in een gedicht te verbergen door woorden te vervangen.

Tegelijk is dit een van de meest beklemmende delen. De onderzeeboot is krap, de bemanning is niet eensgezind, en de kinderen komen iemand tegen die tot de andere kant behoort maar met wie een van de bemanningsleden een band heeft. De reeks stelt daarmee opnieuw de vraag die haar tweede helft beheerst: bestaan er eigenlijk wel eenvoudige goeden en slechten, of maakt iedereen onderweg keuzes waar hij zich later voor moet verantwoorden.

Ook Sunny groeit in dit deel verder uit haar rol van hulpeloze baby: zij kookt inmiddels voor de hele bemanning en bedenkt met wat er in de kombuis ligt oplossingen waar de ouderen niet op komen.

Lemony Snicket vertelt met zijn vertrouwde sombere ironie, waarschuwt de lezer bij voorbaat en legt onderweg moeilijke woorden uit. De illustraties zijn van Brett Helquist. Het boek sluit rechtstreeks aan op het tiende deel en loopt zonder onderbreking door in het twaalfde.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,99 ↑ Terug naar de volgorde

Het voorlaatste deel brengt de Baudelaires naar het Hotel Denouement, dat volgens hun metgezellen de laatste veilige plek is waar het genootschap nog bijeen kan komen. Ze reizen er heen met Kit Snicket, een hoogzwangere vrouw die tot dezelfde kring behoort. Zij legt hun uit wat er van hen verwacht wordt: over twee dagen komt iedereen samen, en tot die tijd moeten de kinderen zich vermommen als hotelbediende en de gasten in de gaten houden. Vooral één iemand moeten ze doorgronden, een figuur die alleen bekend is onder de initialen J.S. en van wie niemand weet aan welke kant die staat.

Het hotel zelf is een vondst. De kamers zijn niet genummerd maar geordend volgens een bibliotheeksysteem, zodat het nummer van een deur verraadt welk onderwerp erachter schuilgaat. De leiding is in handen van een identieke tweeling, Frank en Ernest, die uiterlijk niet te onderscheiden zijn en die aan tegenovergestelde kanten van het conflict staan. Elke keer dat een van de kinderen een van hen tegenkomt, is de eerste vraag dus met wie ze eigenlijk praten — en het antwoord bepaalt of een opdracht behulpzaam of levensgevaarlijk is.

Terwijl Violet, Klaus en Sunny het hotel doorkruisen, lopen ze vrijwel iedereen tegen het lijf die ze in de voorgaande elf boeken zijn tegengekomen: voormalige voogden, leraren, werkgevers, kennissen van hun ouders en mensen die hun het leven zuur hebben gemaakt. Allemaal hebben ze een reden om hier te zijn, allemaal praten ze over J.S., en de kinderen moeten uit losse opdrachten en half opgevangen gesprekken afleiden wat er wordt voorbereid. Dat er iets wordt voorbereid, staat vast: er wordt een harpoengeweer aangevraagd, er wordt vogellijm opgehangen en er wordt een deur van een slot voorzien dat alleen opengaat na het juiste antwoord.

The Penultimate Peril is het twaalfde van de dertien delen en trekt de lijnen van de hele reeks samen. Het gaat over de vraag of er in een conflict tussen twee kampen nog een schone kant bestaat, en de Baudelaires ontdekken dat hun eigen handen inmiddels niet meer schoon zijn. Lemony Snicket, het pseudoniem van Daniel Handler, laat zijn hoofdpersonen keuzes maken waarvan zij zelf weten dat ze verkeerd kunnen uitpakken, en de verteller weigert nadrukkelijk hen vrij te pleiten.

De vorm blijft ongewijzigd: waarschuwingen aan de lezer, uitleg van moeilijke woorden, terzijdes over het verdriet van de verteller en tekeningen van Brett Helquist. Wat wel verandert, is het tempo — dit boek speelt zich vrijwel geheel in één gebouw en in een paar dagen af.

Dit deel is bepaald niet los te lezen. Vrijwel elke gast in het hotel komt uit een eerder boek, en het plezier zit juist in dat weerzien.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,93 ↑ Terug naar de volgorde

Het slot van de reeks zet Violet, Klaus en Sunny in een bootje op open zee, samen met de man die hen twaalf boeken lang heeft achtervolgd. Een storm drijft hen naar een eiland dat op geen enkele kaart staat. Daar worden ze verwelkomd door een meisje dat Friday heet; hun metgezel is minder welkom, en de eilandbewoners weten wel raad met hem.

Het eiland leeft volgens eigen regels, opgesteld door Ishmael, die zich geen leider maar begeleider noemt en die er prat op gaat dat hij niemand tot iets dwingt — een zin die hij zo vaak herhaalt dat ze verdacht begint te klinken. Alles wat op de kust aanspoelt, wordt naar een boomgaard gebracht en daar opgeslagen; het wordt niet gebruikt, want de gemeenschap houdt het eenvoudig. Wie iets meebrengt van de buitenwereld, moet het inleveren. Er wordt kokosmelk gedronken, iedereen draagt hetzelfde soort kleren, en over vroeger wordt niet gepraat.

Voor de Baudelaires is dat een vreemde beproeving. Na jaren van vluchten krijgen ze een plek aangeboden waar hun niets ergs kan overkomen, op voorwaarde dat ze ophouden met vragen stellen. Juist het vragen stellen is wat hen al die tijd in leven heeft gehouden, en wat hen onderscheidt van de volwassenen die hen in de steek lieten. Wanneer er meer schipbreukelingen aanspoelen, blijkt bovendien dat het eiland een geschiedenis heeft die rechtstreeks met hun eigen familie te maken heeft.

The End verscheen in oktober 2006 en is het dertiende en laatste deel. Het is ook het vreemdste boek van de reeks. Lemony Snicket, het pseudoniem van Daniel Handler, kiest er nadrukkelijk voor om niet alles op te lossen. De verteller zegt met zoveel woorden dat een verhaal nooit echt eindigt en dat er vragen zijn waarop niemand het antwoord kent, en de beroemde suikerpot en de betekenis van de drie letters krijgen niet de afronding waar sommige lezers op hopen. Dat heeft de reeks een gemengde ontvangst opgeleverd, maar het past bij wat de boeken vanaf het begin hebben laten zien: volwassenen die doen alsof ze alles weten, deugen zelden.

Er hoort nog een toegift bij. Na het laatste hoofdstuk volgt een kort veertiende hoofdstuk, gedrukt als een apart boekje binnen het boek, dat het verhaal een laatste wending geeft.

De vorm is tot het einde toe trouw aan de reeks: de verteller waarschuwt de lezer, legt moeilijke woorden uit, verwijst naar literatuur en naar zijn eigen verdriet, en Brett Helquist tekende opnieuw de illustraties. Dit deel is onder geen beding los te lezen; het is de afsluiting van een verhaal dat in 1999 begon met een brand op een strand, en het gaat er volledig van uit dat je alle voorgaande boeken kent.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 8,12 ↑ Terug naar de volgorde