Aardzee op volgorde

Ged groeit op als jongen met een uitzonderlijk talent voor magie op het eiland Gont, in de wereld van Aardzee die uit duizenden eilanden bestaat. Nadat hij als kind met een geïmproviseerde bezwering zijn dorp weet te redden van aanvallers, neemt de wijze tovenaar Ogion hem in de leer. Ged is echter ongeduldig en ambitieus, en wanneer Ogion voorstelt dat hij liever naar de beroemde tovenaarsschool op het eiland Roke gaat, grijpt Ged die kans met beide handen aan.

Op Roke blinkt Ged al snel uit boven zijn medeleerlingen, tot ergernis van de trotse Jasper, met wie hij een rivaliteit opbouwt. Tijdens een nachtelijk machtsvertoon om Jasper te overtreffen, roept Ged per ongeluk een naamloze duistere schaduw op die hem verwondt en die alleen met groot verlies weer teruggedreven kan worden. De gebeurtenis maakt duidelijk dat magie in Aardzee geen speelgoed is: elke handeling verstoort een breekbaar evenwicht, en wie dat vergeet, betaalt er een prijs voor.

Na zijn herstel en het afronden van zijn opleiding trekt Ged de wereld in als volwaardig tovenaar, waar hij dorpen beschermt tegen draken en zijn reputatie opbouwt. Maar de schaduw die hij op Roke heeft losgelaten, is niet verdwenen: ze blijft hem achtervolgen door de eilanden van Aardzee, en Ged beseft dat hij niet eeuwig kan blijven vluchten. Zijn zoektocht naar een manier om zich van de schaduw te bevrijden voert hem naar onbekende eilanden, gevaarlijke bondgenootschappen en uiteindelijk naar de verste, onbekende zeeën van de wereld.

Het boek geldt als het fundament van de hele Aardzee-reeks en introduceert de kernideeën die de latere delen blijven beheersen: het belang van ware namen als bron van macht, het broze evenwicht tussen goed en kwaad, en de gedachte dat volwassenheid vooral betekent dat je verantwoordelijkheid leert nemen voor je eigen daden. Le Guins schrijfstijl is sober en beeldend, met weinig geweld maar veel aandacht voor innerlijke groei. Voor lezers die meer gewend zijn aan actievolle fantasy kan dit een rustiger, filosofischer kennismaking zijn, maar het is precies die ingetogenheid die het boek sinds de late jaren zestig een blijvende plek in het genre heeft gegeven.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 12,95 ↑ Terug naar de volgorde

In de Kargse landen, ten oosten van de eilanden waar Ged vandaan komt, wordt een meisje op vijfjarige leeftijd van haar familie weggehaald omdat ze wordt herkend als de herboren hogepriesteres van de Tombes van Atuan. Ze verliest haar naam in een plechtigheid en wordt voortaan Arha genoemd, "de Opgegetene", gewijd aan de dienst van de Naamlozen, duistere machten die in de doolhof onder de tempel huizen. Ze groeit op in strikte afzondering, opgeleid door oudere priesteressen in de rituelen en geheimen van haar positie.

Arha's bestaan is eenzaam en sterk in ritueel gegoten: ze leert de gangen van de ondergrondse Doolhof uit haar hoofd, hoort verhalen over buitenlandse tovenaars die ooit probeerden een schat uit de Doolhof te stelen, en krijgt op jonge leeftijd al de taak gevangenen te bewaken die naar de Tombes worden gestuurd. Wanneer ze op een dag een indringer in de Doolhof ontdekt, een tovenaar uit het verre westen die op zoek is naar een eeuwenoud, gebroken voorwerp, verandert dat langzaam alles wat ze over haar eigen leven en geloof dacht te weten.

In plaats van de indringer meteen te laten doden, zoals van haar verwacht wordt, raakt Arha gefascineerd door zijn verhalen over een wereld buiten de Tombes die ze nooit heeft gezien. Terwijl de andere priesteressen van de tempel wantrouwig worden en het net rond haar sluiten, moet Arha een keuze maken tussen het enige leven dat ze kent en de mogelijkheid van iets anders. Die keuze brengt haar in direct conflict met de machten die ze haar hele jeugd heeft gediend, en met de mensen die haar hebben grootgebracht.

Als tweede deel van de Aardzee-reeks verschuift de aandacht van Ged, de hoofdpersoon van het eerste boek, naar een heel ander perspectief: dat van een meisje dat opgroeit binnen een streng, vrouwelijk gedomineerd geloofssysteem en zich moet losmaken van een identiteit die haar is opgelegd voordat ze zelf kon kiezen. Het boek is intiemer en claustrofobischer van toon dan zijn voorganger, met de ondergrondse Doolhof als een personage op zich, en behandelt thema's als vrijheid, geloof en zelfbeschikking. Le Guin combineert dat met de vertrouwde spaarzame stijl van het eerste deel, wat dit tot een van de meest gewaardeerde delen van de hele reeks maakt.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 11,39 ↑ Terug naar de volgorde

Jaren na de gebeurtenissen van de eerste twee boeken is Ged uitgegroeid tot Aartsmagiër, de hoogste tovenaar van Aardzee. Vanuit alle uithoeken van de archipel komen verontrustende berichten binnen: magie werkt niet meer zoals het hoort, liedjes en vaardigheden raken vergeten, en mensen en dieren verliezen zonder duidelijke reden hun levenslust. Ged besluit zelf op onderzoek uit te gaan en neemt de jonge prins Arren van Enlad mee als metgezel op zijn boot.

Hun tocht voert hen langs eilanden waar het kwaad zich al diep heeft ingevreten: een havenstad vol verslaafde, wanhopige inwoners, en een eiland waar een ooit bloeiende zijde-industrie is stilgevallen omdat niemand zich de kennis om te verven nog kan herinneren. Overal stuiten Ged en Arren op mensen die verleid zijn door de belofte van een leven na de dood, een belofte die hen in ruil daarvoor hun naam, hun herinneringen en uiteindelijk hun wil ontneemt. Naarmate ze verder naar het uiterste westen van de wereld reizen, wordt duidelijk dat achter dit alles een enkele, machtige tegenstander schuilgaat die banden probeert te leggen tussen de wereld van de levenden en die van de doden.

Onderweg wordt Arren zelf meermaals op de proef gesteld: fysiek, door de ontberingen van de reis, maar ook innerlijk, door twijfel, angst en de verleiding van de duistere krachten die ze bestrijden. Zijn ontwikkeling van onzekere jongeling tot iemand die verantwoordelijkheid kan dragen, loopt als een tweede verhaallijn naast de zoektocht naar de bron van het kwaad, en bereidt hem voor op een rol die veel groter is dan hijzelf op dat moment beseft. Onderweg krijgen ze bovendien hulp van onverwachte kanten, onder meer van een volk dat op grote, aaneengekoppelde vlotten diep op de oceaan leeft.

Het derde deel voltooit de oorspronkelijke Aardzee-trilogie met een verhaal dat draait om leven, dood en de grens daartussen, en dat filosofischer en donkerder van toon is dan de eerste twee boeken. Le Guin schreef dit boek nadrukkelijk als afsluiting, wat aan het einde ook voelbaar is in de manier waarop losse lijnen van de eerdere delen samenkomen. Pas zeventien jaar later zou ze, tot verrassing van veel lezers, alsnog naar deze wereld terugkeren met een vervolg.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 18,00 ↑ Terug naar de volgorde

Achttien jaar na het verschijnen van De verste kust keerde Ursula K. Le Guin onverwacht terug naar Aardzee met een boek dat de eerdere trilogie op zijn kop zet. Het verhaal draait nu om Tenar, het meisje uit De Tombes van Atuan, die inmiddels als weduwe op een boerderij op Gont woont en niets meer met tovenarij te maken heeft. Wanneer haar een zwaar mishandeld en verminkt jong meisje wordt gebracht, neemt Tenar het kind, dat ze Tehanu noemt, zonder aarzelen in huis.

Als de oude tovenaar Ogion op sterven ligt, gaat Tenar met Tehanu naar hem toe en krijgt ze de opdracht om voor het meisje te blijven zorgen en haar te onderwijzen. Kort daarna duikt ook Ged weer op, uitgeput en zijn krachten kwijt na de gebeurtenissen die in De verste kust zijn beschreven. Voor het eerst in de reeks is de vroegere Aartsmagiër een gewone man zonder magie, en moet hij samen met Tenar uitvinden wie hij nog is zonder de macht die zijn hele leven heeft bepaald.

Terwijl Tenar, Ged en Tehanu proberen een nieuw, rustig bestaan op te bouwen op de boerderij, blijft er dreiging op de loer: de mannen die Tehanu ooit kwaad hebben gedaan zijn nog in de buurt, en een duistere tovenaar in dienst van oude, kwaadaardige machten heeft het voorzien op het drietal. Tegelijkertijd draagt Tehanu zelf een geheim met zich mee dat groter is dan iedereen aanvankelijk vermoedt, en dat pas gaandeweg het boek langzaam aan het licht komt, wanneer het drietal in het nauw wordt gedreven.

Tehanu verlegt bewust de focus van de reeks: waar de eerste drie boeken vooral over machtige tovenaars en hun queeste gingen, gaat dit deel over degenen die in die verhalen meestal aan de zijlijn stonden, zoals vrouwen, kinderen en gewone dorpelingen, en over de vraag wat macht en waardigheid betekenen voor wie geen magie bezit. Het is trager en persoonlijker dan de voorgaande delen, en werd destijds door lezers verdeeld ontvangen, maar geldt inmiddels als een cruciale schakel naar het latere deel van de reeks.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,00 ↑ Terug naar de volgorde

Tales uit Aardzee is geen aaneengesloten roman maar een bundel van vijf verhalen, aangevuld met een uitgebreid naslagwerk over de geschiedenis, volkeren en talen van Aardzee. Le Guin gebruikte de bundel, die verscheen in 2001, om lacunes en aannames uit de eerdere delen opnieuw te bekijken, vooral de manier waarop macht en magie in de eerdere boeken vooral aan mannen waren voorbehouden.

Het eerste verhaal, "De Vinder", speelt eeuwen voor de gebeurtenissen van De tovenaar van Aardzee en vertelt hoe de beroemde tovenaarsschool op Roke is ontstaan, met een grotere rol voor vrouwelijke magie dan de latere geschiedschrijving van Aardzee laat zien. "Donkerroos en Diamant" is een liefdesverhaal tussen de dochter van een heks en de zoon van een rijke koopman, dat botst met de standsverschillen van hun wereld. In "De beenderen van de aarde" helpt de jonge Ogion, die in de eerdere boeken bekendstaat als Geds leermeester, zijn eigen leraar bij het bezweren van een dreigende aardbeving op Gont.

"Op het Hoge Moeras" volgt een mysterieuze genezer die in een afgelegen dorp aankomt terwijl het vee er wordt getroffen door een epidemie, en onthult gaandeweg meer over diens eigen verleden dan het dorp verwacht. Het laatste en langste verhaal, "Libel", speelt zich af na de gebeurtenissen van Tehanu en volgt een jonge vrouw die ontdekt dat ze een kracht in zich draagt die de grenzen van de traditionele tovenaarsschool op de proef stelt.

Omdat het om losse verhalen gaat in plaats van een doorlopend plot, leest deze bundel anders dan de romans in de reeks: elk verhaal staat op zichzelf, met eigen personages en een eigen tijdsperiode binnen de geschiedenis van Aardzee. Achterin het boek staat bovendien een beschrijvend naslagdeel over de geografie, geschiedenis en magische praktijken van de wereld, bedoeld als achtergrond bij de hele reeks. Voor lezers die de romans in volgorde volgen, vult deze bundel vooral de achtergrond in en verdiept ze thema's die in Tehanu al werden aangesneden, zonder dat voorkennis van de romans strikt noodzakelijk is om de afzonderlijke verhalen te kunnen volgen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 12,50 ↑ Terug naar de volgorde

Het zesde en laatste deel van de Aardzee-reeks begint bij Alder, een eenvoudige dorpstovenaar die na de dood van zijn vrouw wordt achtervolgd door dromen waarin de doden aan de andere kant van een lage stenen muur om vrijheid smeken. Omdat niemand op de tovenaarsschool van Roke weet wat deze dromen betekenen, wordt hij doorverwezen naar Ged, de voormalige Aartsmagiër die inmiddels als gewone geitenhoeder op Gont leeft, maar meer over de wereld van de doden weet dan wie dan ook nog in leven is.

Op advies van Ged reist Alder door naar Havnor, waar koning Lebannen intussen met heel andere zorgen kampt: de Kargse koning eist dat Lebannen met zijn dochter trouwt als prijs voor vrede, en tegelijkertijd beginnen draken zich steeds verder in de bewoonde eilanden te wagen, tot aan de hoofdstad zelf. Tenar en haar aangenomen dochter Tehanu, die als kind een bijzondere band met draken bleek te hebben, worden naar het hof geroepen om te helpen de dreiging te begrijpen.

Alders dromen blijken uiteindelijk verbonden met een veel ouder probleem: de manier waarop mensen ooit, eeuwen geleden, een deel van de wereld hebben gestolen van de draken om zichzelf een soort onsterfelijkheid te verschaffen, met onvoorziene gevolgen voor zowel de levenden als de doden. Naarmate koning, tovenaars en draken elkaar ontmoeten om een oplossing te zoeken, reizen verschillende partijen samen naar Roke, het middelpunt van de wereld, om de kennis van mages, Kargen en draken naast elkaar te leggen en een uitweg te vinden.

Als afsluiting van de reeks brengt De andere wind veel losse lijnen uit de eerdere boeken samen: de rol van ware namen, de aard van de dood, de relatie tussen mensen en draken, en de plek van vrouwen in een wereld die magie lang als een mannenzaak beschouwde. Het boek is rustiger en filosofischer dan een traditioneel fantasy-slotdeel, met meer aandacht voor gesprek en inzicht dan voor gevechten, en vormt een passend, verzoenend einde voor een reeks die zich over meer dan dertig jaar schrijverschap heeft uitgestrekt.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,40 ↑ Terug naar de volgorde