Chief Inspector Gamache op volgorde

Op het Thanksgiving-weekend, als de bossen rond Three Pines rood en goud kleuren, wordt in het bos het lichaam gevonden van Jane Neal. De gepensioneerde onderwijzeres was geliefd bij iedereen in het dorp en had net voor het eerst van haar leven een schilderij ingezonden voor de plaatselijke tentoonstelling. Het is jachtseizoen, en op het eerste gezicht lijkt haar dood een ongeluk met een verdwaalde pijl. Hoofdinspecteur Armand Gamache van de Sûreté du Québec, hoofd van de afdeling moordzaken, komt met zijn team naar het dorp en gelooft niet in dat toeval. Wie zou een oude vrouw willen doden die niemand kwaad deed, in een gehucht dat zo vreedzaam is dat het niet eens een eigen politiepost heeft?

Three Pines ligt in de Eastern Townships ten zuiden van Montréal, vlak bij de Amerikaanse grens, en is op geen enkele kaart terug te vinden. Er is een bistro die tegelijk antiekwinkel is, een boekhandel, een bed and breakfast en een dorpsplein met drie dennen. De bewoners kennen elkaar al tientallen jaren: kunstenaars, een norse dichteres, uitbaters die iedereen bij naam kennen. Gamache werkt anders dan zijn collega's verwachten. Hij loopt rond, eet mee, luistert lang en let vooral op hoe mensen zich gedragen als ze denken dat het er niet toe doet. Zijn plaatsvervanger Jean-Guy Beauvoir wil liever tempo maken, en een eerzuchtige jonge agente die net bij het team is gekomen, wil vooral indruk maken op de chef.

Penny debuteerde met dit boek in 2005 en legde er de basis mee voor een reeks die inmiddels meer dan twintig delen telt. Het is een klassiek opgezette speurroman, maar de nadruk ligt minder op forensisch onderzoek dan op mensen: op oude ruzies, op wat er onder de vriendelijke oppervlakte van een dorpsgemeenschap ligt, en op de vraag hoe gewone mensen tot iets vreselijks komen. Het schilderij dat Jane inzond speelt een rol in het onderzoek, net als de vraag waarom zij nooit iemand boven in haar huis toeliet. Amerikaanse en Britse recensenten vergeleken Gamache bij verschijning met Poirot en Maigret, al is hij minder excentriek dan zijn voorgangers: beleefd, belezen en opvallend vriendelijk voor verdachten. Wie de reeks wil leren kennen, begint hier, omdat het dorp, het team en de verhoudingen binnen de Sûreté in dit deel worden neergezet.

Gamache zelf wijkt af van de gebruikelijke rechercheur in het genre. Hij is gelukkig getrouwd met Reine-Marie, hij leest veel, hij is hoffelijk tegen vrijwel iedereen en hij drinkt zijn koffie in gezelschap in plaats van alleen. Aan jonge agenten geeft hij vier zinnen mee die volgens hem iemand verder helpen: ik weet het niet, ik heb hulp nodig, het spijt me, ik had het mis. Geweld komt in de reeks weinig in beeld; de nadruk ligt op gesprekken, op eten in de bistro en op wat mensen voor elkaar verzwijgen. De boeken werden in 2022 bewerkt tot de televisieserie Three Pines, met Alfred Molina in de hoofdrol.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 6,67 ↑ Terug naar de volgorde

Het is winter in Three Pines. Het dorp ligt onder een dik pak sneeuw, de schaatsbaan op de bevroren vijver is uitgezet en op tweede kerstdag komt iedereen kijken naar de jaarlijkse curlingwedstrijd. Midden in die vredige dag klinkt er een schreeuw: een toeschouwster langs de kant is door elektrocutie om het leven gekomen, op klaarlichte dag, met honderden mensen om haar heen. Niemand heeft iets gezien, en de plaatselijke politie weet zich geen raad met een moordmethode die zowel omslachtig als waanzinnig lijkt. Hoofdinspecteur Armand Gamache van de Sûreté du Québec neemt het onderzoek over.

Het slachtoffer was kort daarvoor in de streek komen wonen en had zich in korte tijd bij vrijwel iedereen onmogelijk gemaakt. Naarmate Gamache dieper in haar verleden graaft, komen er meer mensen in beeld die redenen hadden om haar te haten, in het dorp en ver daarbuiten. Ondertussen heeft Gamache zelf ook tegenstanders. Binnen de top van de Sûreté du Québec wordt hij buiten belangrijke beslissingen gehouden, en hij merkt dat hij maar weinig collega's onvoorwaardelijk kan vertrouwen. Terwijl de vrieskou aanhoudt, loopt er iets mee met het onderzoek dat niets met de moord te maken heeft en alles met hem.

Dit tweede deel verscheen in Groot-Brittannië onder de titel Dead Cold en in Noord-Amerika als A Fatal Grace, en won de Agatha Award voor de beste traditionele misdaadroman. Penny gebruikt de winter als meer dan decor: de kou, het vroege donker en de afgesloten wegen bepalen wie waar kon zijn en hoe snel er hulp kon komen. Zoals in het hele oeuvre draait het om de dorpsgemeenschap rond de bistro, met de kunstenares Clara Morrow, boekhandelaarster Myrna Landers en de dichteres Ruth Zardo, van wie regels poëzie door het verhaal lopen. Recensenten prezen de combinatie van een puzzelachtige moord in een besneeuwd, van de buitenwereld afgesloten dorp met een psychologisch geladen verhaal over een vrouw die niemand miste. De zaak is zelfstandig te lezen, maar de lijn rond Gamache en zijn superieuren krijgt in latere delen een vervolg.

Voor Nederlandse lezers is het curlingtoernooi even wennen: op tweede kerstdag komt in veel Canadese dorpen het hele dorp naar het ijs kijken, met dekens en warme dranken langs de kant, en dat maakt de moord midden in die menigte extra wrang. Penny werkte jarenlang als radiojournalist bij de Canadese omroep CBC voordat ze ging schrijven, en ze woont zelf in de Eastern Townships, de streek waarin Three Pines ligt. Dat is te merken aan de beschrijvingen van het seizoen, het eten en de omgangsvormen tussen Franstalige en Engelstalige inwoners.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,23 ↑ Terug naar de volgorde

Pasen in Three Pines betekent kerkdiensten, eieren zoeken in de tuinen en dit jaar ook iets anders: een seance. Een groep dorpsbewoners loopt de heuvel op naar het oude, vervallen huis van de familie Hadley, het gebouw waar iedereen liever met een boog omheen gaat, om de geesten die er zouden huizen eindelijk te verjagen. Wat er die avond gebeurt, verlost niemand: een van de aanwezigen sterft ter plekke, kennelijk van schrik. Of was het toch moord? Hoofdinspecteur Armand Gamache komt met zijn team van de Sûreté du Québec naar het dorp om die vraag te beantwoorden.

Het onderzoek voert langs de bewoners die aan de seance meededen en langs een huis dat al generaties lang slecht nieuws brengt. Gamache is er niet de man naar om alles wat er gebeurde aan het bovennatuurlijke toe te schrijven; hij zoekt naar wie er belang bij had dat deze persoon dood zou gaan, en naar wat er in de uren voor de seance werkelijk is voorgevallen. Tegelijk speelt er iets binnen zijn eigen korps. Er wordt in Montréal openlijk over hem gepraat en er lekken dingen naar de pers die alleen uit eigen kring kunnen komen. Gamache weet dat iemand in zijn omgeving hem wil beschadigen, en dat maakt dit onderzoek persoonlijker dan hem lief is.

Dit derde deel won de Agatha Award voor beste traditionele misdaadroman en wordt door veel lezers gezien als het boek waarin de reeks zijn definitieve vorm krijgt. De titel verwijst naar de openingsregel van T.S. Eliots The Waste Land, waarin april de wreedste maand heet: het is het seizoen van hergroei, maar voor iets nieuws moet er eerst iets sterven. Penny verweeft dat idee door het hele verhaal, van de tuinen die weer aangaan tot de reputaties die kapotgaan. De vaste bewoners van Three Pines zijn er allemaal bij, met de bistro als plek waar iedereen elkaar tegenkomt, en de dichteres Ruth Zardo als scherpste en onaangenaamste stem van het dorp. Wie de reeks op volgorde leest, ziet hier hoe de intrige rond de leiding van de Sûreté verder wordt aangezet.

Het oude huis van de familie Hadley is een terugkerende plek in de reeks: het staat boven op de heuvel, kijkt neer op het dorp en er is eerder narigheid gebeurd. Penny laat het gebouw hier een hoofdrol spelen zonder het verhaal naar het bovennatuurlijke te trekken; wat er precies gebeurde tijdens de seance blijft tot ver in het boek een open vraag. Daarnaast draait dit deel om de vraag hoe schadelijk roddel is. Verhalen die van mond tot mond gaan, doen in Three Pines evenveel schade als wat er die avond op de heuvel gebeurde, en Gamache moet aan beide kanten uitzoeken wat er waar is.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 17,00 ↑ Terug naar de volgorde

De familie Finney is rijk, beschaafd en onberispelijk, tenminste van buiten. In de hitte van de zomer komen Irene Finney en haar vier volwassen kinderen aan bij het Manoir Bellechasse, een afgelegen luxelogement aan een meer diep in de bossen van Québec, waar het personeel meteen in de hoogste versnelling gaat. De aanleiding voor het bezoek is een gedenkteken: er wordt een beeld onthuld ter ere van hun overleden vader. Terwijl de hittegolf aanzwelt, komen er tijdens de familiedagen meer dingen boven dan alleen dat standbeeld. Oude geheimen, jaloezie en rekeningen die nooit zijn vereffend komen aan de oppervlakte, en de ochtend na de plechtigheid wordt er een lichaam gevonden.

Toevallig logeert er nog iemand in het hotel: hoofdinspecteur Armand Gamache van de Sûreté du Québec, die er met zijn vrouw Reine-Marie een paar rustige dagen doorbrengt. Hij staat daardoor midden in een moordonderzoek op een plek waar hij zelf gast is, tussen mensen met wie hij aan tafel heeft gezeten. Iedereen in het Manoir heeft wel iets te verbergen, inclusief het personeel, en het slachtoffer had meer vijanden dan de familie wil toegeven. Het hotel is een plek waar mensen naartoe komen om aan hun verleden te ontsnappen, maar in dit boek haalt dat verleden hen in.

Dit vierde deel verscheen in Groot-Brittannië als The Murder Stone en in Noord-Amerika als A Rule Against Murder. Het is het enige deel uit de begintijd van de reeks dat zich niet in het dorp Three Pines afspeelt, al blijven de sfeer en de aanpak hetzelfde: een gesloten gezelschap, een beperkt aantal verdachten en veel aandacht voor wat mensen tegen elkaar zeggen en wat ze weglaten. Penny gebruikt de erfeniskwestie om te laten zien hoe kinderen in een welgestelde familie kunnen opgroeien met alles, behalve met genegenheid. Het boek stond op de bestsellerlijst van de New York Times, werd door The Globe and Mail uitgeroepen tot misdaadroman van het jaar en haalde de top tien van Booklist. Ook geeft dit deel meer te zien van Gamache zelf: zijn huwelijk, zijn manier van kijken en de plek waar hij en Reine-Marie elk jaar terugkomen.

Het Manoir Bellechasse zelf is bijna een personage: een houten lodge aan een meer, met oud-Europese bediening, vaste gewoonten en een strikte huisregel dat er niet gejaagd wordt. In de hittegolf waarin het boek zich afspeelt, worden de gasten prikkelbaar en verliest het personeel zijn greep op de dagorde. Penny gebruikt dat om te laten zien hoe dun het laagje beschaving is bij mensen die gewend zijn hun gevoelens te verbergen. Ook het geld speelt mee: wie hoort erbij, wie is aangetrouwd, wie krijgt straks wat. Dat de roman onder twee verschillende titels verscheen, zorgt nog altijd voor verwarring bij lezers die de reeks compleet willen hebben.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,66 ↑ Terug naar de volgorde

De zomer loopt ten einde, de vakantiegasten pakken hun spullen en de kinderen nemen afscheid van het seizoen. Dan wordt in de bistro van Three Pines, die tegelijk antiekwinkel is, het lichaam van een onbekende man gevonden. Niemand in het dorp zegt hem ooit te hebben gezien. Hoofdinspecteur Armand Gamache en zijn team van de Sûreté du Québec beginnen laag voor laag af te pellen wat de bewoners elkaar en hemzelf vertellen, en stuiten daarbij op zowel kostbaarheden als op dingen die beter begraven hadden kunnen blijven.

Hoe verder het onderzoek vordert, hoe vaker de aanwijzingen dezelfde kant op wijzen: naar Olivier, de geliefde uitbater van de bistro. Hoe heeft hij zijn zaak zo succesvol gemaakt? Wat liet hij achter toen hij zich in dit afgelegen dorp vestigde, en waarom raakt hij steeds meer in paniek? Het spoor loopt van eerste drukken van beroemde kinderboeken en een spinnenweb met een woord erin geweven tot diep de bossen in, en zelfs een heel eind verder over het continent, voordat het weer terugvoert naar het dorpsplein met de drie dennen.

Dit vijfde deel geldt als een van de sterkste uit de reeks en won zowel de Agatha Award als de Anthony Award. Penny wisselt het politiewerk af met een verhaal dat in de bossen wordt verteld, en gebruikt die vertelling om spanning op te bouwen zonder geweld in beeld te brengen. De bekende dorpsbewoners spelen allemaal mee, waarbij de gemeenschap zelf op de proef wordt gesteld: wat doet een dorp waarin iedereen elkaar vertrouwt als blijkt dat er over iemand dingen niet kloppen? Gamache is ook hier rustig en hoffelijk, maar hij laat zich niet afleiden door sympathie. Recensenten wezen erop dat Penny meer doet dan een puzzel leggen; ze kijkt naar hoe fouten uit het verleden zich opnieuw laten gelden, ook bij mensen die er niets mee te maken hadden. Het boek loopt door in het volgende deel, dus lees het bij voorkeur op volgorde.

De bistro van Olivier en zijn partner Gabri is vanaf het eerste deel het hart van het dorp: er wordt gegeten, geruzied en getroost, en in dit boek wordt uitgerekend die plek het middelpunt van een moordonderzoek. Penny bouwt daarnaast een tweede verhaal in de roman in, dat in de bossen wordt verteld en met stukjes tegelijk aan de lezer wordt gegeven. Die opzet geeft spanning zonder dat er geweld in beeld komt. Voor de bewoners is de zaak zwaar: ze moeten hun oordeel vormen over iemand die ze al jaren dagelijks zien, en Gamache moet hen daarbij zowel sparen als doorvragen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,46 ↑ Terug naar de volgorde

Quebec-Stad ligt in de greep van een winter die de oude stadsmuren doet kraken. Armand Gamache verblijft er een tijd bij een oude mentor, weg van Montréal en weg van zijn werk. Ver van het bureau gaat hij bijna dagelijks naar de Literary and Historical Society, de bibliotheek waar de Engelstalige inwoners van Québec hun geschiedenis bewaren. Daar wordt in de kelder een man gevonden die vermoord is: een excentriekeling die zijn leven lang zocht naar het graf van Samuel de Champlain, de stichter van de stad. De zaak ligt gevoelig, want ze raakt aan de verhouding tussen de Franstalige meerderheid en de Engelstalige minderheid, en aan een mysterie dat eeuwen oud is.

Penny vlecht in dit zesde deel drie verhaallijnen door elkaar. Naast het onderzoek in de bibliotheek stuurt Gamache zijn naaste medewerker Jean-Guy Beauvoir naar Three Pines, om daar een eerdere zaak nog eens tegen het licht te houden. En er is een derde lijn, waarin langzaam duidelijk wordt wat Gamache heeft meegemaakt voordat het boek begint en waarom hij in Quebec-Stad zit. Die drie draden komen niet toevallig samen: ze gaan alle drie over de vraag hoe je verdergaat met de gevolgen van een beslissing die je niet kunt terugdraaien.

Het boek werd bekroond met onder meer de Anthony Award, de Agatha Award, de Macavity Award en de Canadese Arthur Ellis Award, en Time Magazine nam het op in de lijst van honderd beste thrillers aller tijden. Bury Your Dead wordt vaak genoemd als het deel waarin Penny het verst gaat in het verweven van misdaad en rouw. De stad zelf speelt een grote rol: de smalle straten binnen de muren, het Château Frontenac, de sneeuwbanken en het Wintercarnaval. Wie de reeks op volgorde leest, doet er goed aan dit deel direct na The Brutal Telling te lezen, omdat de gebeurtenissen uit dat boek hier verder worden uitgewerkt. Lezers die met dit deel beginnen, missen daardoor veel van de lading die de verhaallijnen hebben.

De Literary and Historical Society bestaat echt en is de oudste bibliotheek van haar soort in Canada; Penny gebruikt haar als symbool voor een minderheid die haar geschiedenis probeert vast te houden in een stad die Franstalig is. De zoektocht naar het graf van Champlain, die ook buiten de roman een bekende kwestie is, geeft het verhaal een historische laag. De verteltrant wisselt daarbij snel: korte hoofdstukken springen tussen de bibliotheek, het dorp en Gamaches herinneringen. Dat vraagt aandacht van de lezer, maar het levert wel een roman op waarin de misdaad, de geschiedenis van Québec en de persoonlijke rouw van de hoofdpersoon elkaar voortdurend raken.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,02 ↑ Terug naar de volgorde

Clara Morrow beleeft de dag waar ze haar halve leven op heeft gewacht: een eigen tentoonstelling in een gerenommeerd museum in Montréal, met de complete kunstwereld op de eerste rij. Na afloop is er feest in Three Pines. De volgende ochtend ligt er tussen de bloemen in haar tuin een dode vrouw. Het slachtoffer is Lillian Dyson, kunstcritica, iemand uit Clara's verleden. Hoofdinspecteur Armand Gamache van de Sûreté du Québec komt naar het dorp en treft er niet alleen de vaste bewoners aan, maar ook galeriehouders, kunstenaars en recensenten die allemaal om verschillende redenen in het dorp waren.

Penny gebruikt de kunstwereld als spiegelpaleis. Complimenten blijken venijnig bedoeld, oude vriendschappen blijken rekeningen, en wie in dit milieu succes heeft, heeft dat meestal ten koste van iemand anders. Gamache moet uitzoeken wie Lillian werkelijk was, want de vrouw die de een omschrijft als meedogenloos, noemt de ander veranderd en op zoek naar vergeving. Tegelijk stelt het onderzoek de vriendschappen in het dorp op scherp, omdat het feest waar het gebeurde vol mensen stond die elkaar goed kenden. Zelfs als er feiten op tafel komen, blijft de vraag of wat er te zien is ook klopt, of alleen maar een spel van licht en schaduw is.

Dit zevende deel won de Anthony Award voor beste misdaadroman en was genomineerd voor de Agatha, de Macavity, de Arthur Ellis en de Dilys Award. Het thema is vergeving: kan iemand echt veranderen, en wat doe je met iemand die zegt dat hij spijt heeft van wat hij jou heeft aangedaan? Penny werkt dat uit via de kunstenaars in Three Pines en via mensen die hun leven proberen te beteren, zonder daar een eenvoudig antwoord op te geven. De reeks wordt in dit deel merkbaar donkerder rond het team van Gamache zelf, al is de zaak op zichzelf te volgen. Ook wie weinig van beeldende kunst weet, kan het boek goed lezen; de wereld van galeries en vernissages wordt van binnenuit uitgelegd.

Naast de moordzaak loopt het verhaal van Clara en haar man Peter, allebei kunstenaar, van wie er nu één plotseling in de belangstelling staat. Penny laat zien wat dat met een huwelijk doet zonder er een oordeel over uit te spreken. Ook de andere vaste bewoners van Three Pines komen langs: de bistro waar iedereen na afloop van het feest napraat, de boekhandel van Myrna Landers en de oude Ruth Zardo, wier gedichten in dit deel opvallend goed bij de zaak passen. Wie houdt van misdaadromans waarin het motief belangrijker is dan de techniek van het onderzoek, vindt hier een van de best uitgewerkte voorbeelden uit de reeks.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 8,88 ↑ Terug naar de volgorde

Op een koude novemberochtend loopt een hardloper zijn vaste rondje door de bossen bij Three Pines. Tussen de bomen vindt hij een dode man, opgehangen aan een tak. Het slachtoffer logeerde in de plaatselijke herberg met spa, waar hij naartoe was gekomen voor rust. Heeft hij zelf een eind aan zijn leven gemaakt, of is hij vermoord? Hoofdinspecteur Armand Gamache van de Sûreté du Québec wordt erbij geroepen en volgt de sporen die hem naar het verleden van de dode voeren, en naar de werkelijke reden waarom die man uitgerekend naar dit dorp kwam.

The Hangman is geen gewone roman in de reeks, maar een korte novelle van ongeveer honderd kleine bladzijden, geschreven voor volwassenen die moeite hebben met lezen. Penny schreef het op verzoek van Canadese alfabetiseringsorganisaties voor uitgeverij Grass Roots Press, op het leesniveau van groep vijf: korte zinnen, weinig personages, een rechte verhaallijn. De schrijfster is beschermvrouwe van de Yamaska Literacy Council en wijst er zelf op dat een groot deel van de volwassen Canadezen laaggeletterd is.

Voor lezers van de reeks is dit daarom een bijzonder geval: dezelfde hoofdpersoon en hetzelfde dorp, maar in een veel eenvoudiger vorm dan de dikke romans. Het verhaal is in een uur uit en staat op zichzelf, dus het kan ook als kennismaking dienen. Wie de gelaagde stijl, de vele personages en de lange gesprekken uit de reguliere delen verwacht, moet weten dat die hier bewust ontbreken: het boekje is met opzet zo helder mogelijk gehouden. De sfeer van Three Pines, met de herberg, de bossen en de rustige aanpak van Gamache, is wel herkenbaar aanwezig.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,95 ↑ Terug naar de volgorde

Diep in de wildernis van Québec, aan een meer dat alleen per boot bereikbaar is, staat het klooster van Saint-Gilbert-Entre-les-Loups. Er wonen ruim twintig monniken die niemand van buiten binnenlaten. Ze verbouwen groenten, houden kippen, maken chocolade en zingen. Juist dat laatste heeft hun orde wereldberoemd gemaakt: hun gregoriaanse gezangen zijn zo mooi dat het effect ervan op zanger en luisteraar 'het mooie mysterie' wordt genoemd. Als de dirigent van het koor dood wordt aangetroffen, gaat de zware houten deur voor het eerst open voor buitenstaanders: hoofdinspecteur Armand Gamache en zijn medewerker Jean-Guy Beauvoir van de Sûreté du Québec.

Binnen de muren blijkt de rust bedrieglijk. Achter de stilte zit onenigheid, achter de harmonie zit een breuk, en onder de monniken bevindt zich iemand die tot moord in staat was. Gamache moet een gesloten gemeenschap onderzoeken waarin gesprekken schaars zijn, waarin niemand gewend is zich te verantwoorden en waarin een eeuwenoude regel bepaalt wat er wel en niet gezegd mag worden. Het onderzoek raakt aan de muziek zelf, aan de vraag wie de gezangen mag opnemen en uitbrengen, en aan de tweestrijd binnen de orde daarover. Tegelijk brengt het afgesloten klooster iets naar boven bij de twee rechercheurs, die nergens heen kunnen en alleen elkaar hebben.

Dit negende deel won de Agatha Award, de Anthony Award en de Macavity Award en werd door Publishers Weekly en Booklist tot een van de beste misdaadromans van 2012 gerekend. Het speelt zich, anders dan de meeste delen, volledig buiten Three Pines af, in een omgeving die bijna klaustrofobisch werkt. Penny gebruikt de gregoriaanse muziek niet als versiering maar als onderwerp: hoe notenschrift ontstond, wat zingen met mensen doet en waarom een gemeenschap alles kan riskeren voor een klank. Wie de reeks op volgorde leest, ziet hier ook een lijn binnen de Sûreté op scherp komen te staan; die lijn krijgt in het volgende deel een vervolg. De moordzaak zelf is los te lezen.

Ook Jean-Guy Beauvoir is in dit deel belangrijk. Hij is ongeduldiger dan zijn chef, ongelovig waar Gamache respectvol blijft, en het klooster raakt hem op een manier die hij niet had verwacht. De twee rechercheurs moeten dagen achtereen in dat afgesloten gebouw doorbrengen, waar niemand een telefoon heeft en waar de dagindeling door de gebeden wordt bepaald. Penny verdiepte zich voor dit boek in het gregoriaans en in het ontstaan van het notenschrift, en verwerkt dat in gesprekken die nooit als een lesje aanvoelen. Lezers die de reeks kennen om het dorpsleven van Three Pines moeten weten dat dat hier vrijwel ontbreekt; daar staat een beklemmende, gesloten omgeving voor in de plaats.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,95 ↑ Terug naar de volgorde

Kerstmis nadert en Québec laat zich van zijn mooiste kant zien: sneeuwbuien, lichtjes en bijeenkomsten bij de open haard. Voor Armand Gamache is het geen feestelijke tijd. Zijn afdeling moordzaken is leeggelopen, zijn beste mensen zijn overgeplaatst en hij heeft in maanden niet gesproken met Jean-Guy Beauvoir, met wie hij jarenlang zij aan zij werkte. Binnen de Sûreté du Québec verzamelen zich krachten die hem willen breken. Als Myrna Landers, de boekhandelaarster uit Three Pines, hem laat weten dat een oude vriendin niet is komen opdagen voor de kerstdagen, grijpt hij de kans om de stad te verlaten.

Myrna wil eerst niet zeggen wie die vriendin is. Als Gamache erachter komt, blijkt het te gaan om een vrouw die ooit wereldberoemd was en nu door vrijwel niemand nog wordt herkend, op de oude dichteres Ruth Zardo na. Het verdwijningsonderzoek loopt parallel aan de strijd die Gamache in Montréal voert, en naarmate de gebeurtenissen versnellen, wordt Three Pines meer dan het decor van een zaak: het dorp is ook de enige plek waar hij en de collega's die hem trouw zijn gebleven veilig lijken te zijn. De vraag is hoe lang dat zo blijft en wat het de mensen om hem heen kost.

Dit tiende deel ontleent zijn titel aan een regel van Leonard Cohen: er zit een barst in alles, zo komt het licht binnen. Het is het boek waarin de verhaallijn over corruptie binnen de Sûreté, die vanaf het eerste deel is opgebouwd, tot een hoogtepunt komt. Lezers die op volgorde lezen, merken dat hier: veel van de spanning komt voort uit wat er eerder is gebeurd. Wie begint bij dit deel kan het verhaal volgen, maar mist de opbouw. Penny combineert een klassieke verdwijningszaak met een thriller over macht, waarbij het contrast tussen het besneeuwde dorp en de kille gangen van het hoofdbureau de toon zet. Het boek geldt bij veel lezers als het meest spannende deel van de reeks.

Penny zet in dit deel twee werelden tegenover elkaar. Aan de ene kant Three Pines met zijn bistro, zijn boekhandel en zijn bewoners die elkaar door de winter heen helpen, aan de andere kant de gangen van het hoofdbureau in Montréal, waar niemand meer zegt wat hij bedoelt. De dichteres Ruth Zardo speelt een grotere rol dan gewoonlijk, en juist zij blijkt iets te weten wat niemand anders opmerkt. Het tempo ligt hoger dan in de eerdere delen: het boek leest voor een groot deel als een thriller, met een klassieke verdwijningszaak die er onlosmakelijk mee verweven is. Het slot van deze verhaallijn bepaalt hoe de reeks daarna verdergaat.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,01 ↑ Terug naar de volgorde

Armand Gamache heeft een rust gevonden die hij niet voor mogelijk had gehouden. Hij woont met Reine-Marie in Three Pines, leest op een bankje aan de rand van het dorp en hoeft nergens heen. Tot zijn buurvrouw Clara Morrow hem om hulp vraagt. Haar man Peter zou op de eerste verjaardag van hun scheiding terugkomen om te praten over hun toekomst, en die afspraak is hij niet nagekomen. Er is geen bericht, geen teken van leven. Clara weet niet of hij haar heeft laten zitten of dat hem iets is overkomen, en zij kan die onzekerheid niet alleen dragen.

Gamache zegt ja, ook al betekent het dat hij het leven weer binnenlaat dat hij net achter zich had gelaten. Samen met Clara, boekhandelaarster Myrna Landers en Jean-Guy Beauvoir volgt hij het spoor van Peter: eerst door Québec, later steeds verder weg, langs plekken waar de schilder heeft gewerkt en langs mensen die hem gezien hebben. Wat zij onderweg te weten komen, gaat vooral over Peter zelf. Hij was ooit de succesvolle kunstenaar van het gezin en raakte die plek kwijt, en zijn poging om opnieuw iets te maken dat ertoe doet, heeft hem verder gebracht dan iemand had gedacht.

Dit elfde deel is meer een zoektocht dan een klassiek moordonderzoek: het grootste deel van het boek is een reis, met Gamache als iemand die niet meer als politieman optreedt maar als vriend. Penny gebruikt schilderkunst als leidraad, van de vraag waarom iemand maakt wat hij maakt tot de jaloezie die tussen twee kunstenaars in één huwelijk kan groeien. De rust van het dorp aan het begin en de ruwe, lege kust later in het boek staan scherp tegenover elkaar. Recensenten prezen vooral de psychologische diepte en de manier waarop het landschap meespeelt in het verhaal. Voor wie de reeks op volgorde leest, is dit een rustiger deel na de heftige gebeurtenissen die eraan voorafgingen, maar het loopt uit op een hoge inzet.

De zoektocht brengt het gezelschap uiteindelijk ver weg van het dorp, naar de ruwe, lege kust langs de Saint Lawrence, waar het landschap zo onherbergzaam is dat het de stemming van het boek bepaalt. Penny wisselt die reis af met korte terugkeer naar Three Pines, waar Ruth Zardo met haar eend Rosa achterblijft en de bistro gewoon open is. Voor Gamache gaat het om meer dan een vermiste man: hij heeft zelf net een nieuw evenwicht gevonden en vraagt zich af of hij dat op het spel wil zetten voor iemand anders. Dat maakt dit deel ook een boek over de vraag wat je verplicht bent aan je vrienden.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,94 ↑ Terug naar de volgorde

Laurent Lepage is negen jaar en vertelt de mooiste verhalen. Hij heeft buitenaardse wezens gezien, bomen die lopen, dinosauriërs op het dorpsplein en gevleugelde monsters in het bos. Zijn fantasie is zo groot dat niemand in Three Pines hem nog gelooft, ook Armand en Reine-Marie Gamache niet, die inmiddels in het dorp wonen. Tot de jongen op een dag niet thuiskomt. Dan moeten de dorpelingen onder ogen zien dat een van zijn verhalen misschien waar was, en begint een koortsachtige zoektocht naar het kind en naar de waarheid.

Wat er in het bos gevonden wordt, zet een reeks gebeurtenissen in gang die veel verder reikt dan het dal waarin Three Pines ligt. Er ligt een oude misdaad onder, en een verraad dat jaren geleden is gepleegd. Het spoor voert langs de deur van de oude dichteres Ruth Zardo, die er zo haar eigen gedachten over heeft, en het raakt uiteindelijk de internationale politiek. Voor Gamache komt daar iets persoonlijks bij: hij heeft de jongen ook niet geloofd, en hij moet onder ogen zien dat die vergissing gevolgen heeft gehad.

Penny baseerde dit twaalfde deel losjes op een opmerkelijke episode uit de recente Canadese geschiedenis, waardoor het boek een grotere reikwijdte krijgt dan de eerdere dorpsmysteries. De spanning komt niet van achtervolgingen maar van het langzaam duidelijk worden van wat er in de bossen verborgen is en wie daarvan wist. Tegelijk blijft het een boek over een gemeenschap: een dorp waarin een kind rondliep dat iedereen kende, en waarin nu iedereen zich afvraagt wat hij had kunnen doen.

De bekende bewoners van Three Pines spelen allemaal mee, met de bistro als plek waar het dorp bijeenkomt en waar de gesprekken gaan over wat je met kinderen aan moet die niet ophouden met verhalen verzinnen. Een toneelstuk uit het verleden van een van de dorpelingen speelt een rol in het onderzoek, net als de vraag wie er in het dorp iets afweet van wapens. Recensenten prezen de manier waarop Penny hier het kleine en het grote met elkaar verbindt: een verdwenen jongen in een gehucht dat op geen kaart staat, en een dreiging die landen aangaat. Gamache wordt in dit deel niet gespaard, maar hij blijft in alles herkenbaar: hij luistert, hij stelt vragen die anderen niet durven te stellen, en hij weigert conclusies te trekken voordat hij zeker weet dat ze kloppen. Wie de reeks op volgorde leest, ziet hier hoe het leven van de Gamaches in het dorp vorm krijgt en hoe moeilijk het voor hem is om echt afstand te nemen van zijn vak.

De titel slaat op meer dan één beest: op wat er in het bos verscholen ligt, op de mensen die het daar hebben achtergelaten en op de neiging om een kind dat te vaak overdrijft niet meer serieus te nemen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 8,95 ↑ Terug naar de volgorde

Bij een verbouwing van de bistro in Three Pines komt er een oude, met de hand getekende kaart uit de muur. In eerste instantie is het niet meer dan een curiositeit, iets om bij een glas wijn over te speculeren. Maar hoe langer de dorpelingen ernaar kijken, hoe vreemder het ding wordt: er staan dingen op die er niet horen en dingen die er niet meer zijn. Armand Gamache krijgt de kaart cadeau op zijn eerste werkdag in een nieuwe functie, en dat blijkt het begin van een zaak die hem naar plekken brengt waar hij liever niet komt.

Gamache is aangetreden bij de politieacademie van de Sûreté du Québec, een opleiding met een slechte reputatie. Vier cadetten trekken zijn aandacht, en een van hen in het bijzonder: Amelia Choquet, getatoeëerd, gepiercet, opstandig en eerder thuis aan de verkeerde kant van een politielijn dan in een klaslokaal. Als een docent dood wordt gevonden, en er bij het lichaam een kopie van diezelfde oude kaart ligt, verschuift het onderzoek al snel naar Gamache zelf. Waarom liet hij Amelia toe tot de academie? Wat is zijn band met haar? En wat wist hij van de vermoorde docent?

Penny combineert in dit dertiende deel twee verhalen: een moordonderzoek in het heden en een geschiedenis die ruim honderd jaar teruggaat, met de kaart als schakel tussen beide. De zoektocht voert terug naar Three Pines en naar een glas-in-loodraam in de dorpskerk dat zijn eigen, pijnlijke betekenis heeft. Het boek gaat over corruptie binnen een opleidingsinstituut, over jonge mensen die gevormd worden door wie hen lesgeeft, en over de vraag of een instelling van binnenuit te veranderen is.

De vier cadetten zijn stuk voor stuk uitgewerkte personages, wat het boek anders maakt dan de meeste delen: naast de vaste bewoners van het dorp staat hier een groep jonge mensen die nog alle kanten op kan. Voor Gamache is dat de inzet. Hij gelooft dat je mensen aan het begin van hun loopbaan iets kunt meegeven wat blijft hangen, en hij zet zijn eigen naam op het spel om dat te bewijzen. De Engelse pers noemde de manier waarop Penny een hedendaagse corruptiezaak verbindt met een tragedie van een eeuw eerder een sterk staaltje constructie, en de Washington Post prees de opzet. Wie de reeks op volgorde leest, merkt dat dit deel voortbouwt op de loopbaan van Gamache zoals die in de eerdere boeken is verlopen; de zaak zelf is los te volgen.

Praktisch gezien is dit ook het deel waarin de lezer het meeste te zien krijgt van de Sûreté du Québec als organisatie: de opleiding, de rangen, de manier waarop nieuwe agenten worden geselecteerd en de cultuur die daar heerst. Die achtergrond maakt begrijpelijk waarom de misstanden uit eerdere delen zo lang konden voortduren. Daarnaast blijft Three Pines het rustpunt: de bistro, de boekwinkel van Myrna Landers en de dichteres Ruth Zardo, bij wie de cadetten logeren wanneer het onderzoek naar het dorp verhuist. Dat contrast tussen de strakke academie en het rommelige dorpsleven levert enkele van de beste scènes uit het boek op.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,85 ↑ Terug naar de volgorde

Op een koude novemberdag staat er ineens een gedaante op het dorpsplein van Three Pines. Zwart gekleed, met een masker, roerloos, zonder iets te zeggen. Eerst zijn de bewoners nieuwsgierig, dan worden ze wantrouwend, en na een paar dagen hangt er een drukkende sfeer over het dorp. De figuur beweegt niet, ook niet in de regen en de natte sneeuw, en kijkt alleen maar. Armand Gamache, inmiddels hoofdcommissaris van de Sûreté du Québec, weet dat dit geen grap is. Hij weet ook dat hij niets kan doen: er wordt geen wet overtreden door stil te staan. Dus wacht hij af, samen met het hele dorp.

Wanneer de gestalte verdwijnt en er kort daarna een dode valt, is het aan Gamache om uit te zoeken wat die verschijning betekende. Was het een aanklacht, een waarschuwing, of het opeisen van een schuld? Maanden later, op een snikhete julidag, begint in Montréal de rechtszaak tegen de verdachte. Penny vertelt het boek in twee tijdlagen: de gebeurtenissen in het dorp in november en het proces in de zomer, waarin Gamache als getuige in het beklaagdenbankje lijkt te zitten. Want in de rechtszaal blijkt dat hij zelf iets in gang heeft gezet waar hij niet meer op terug kan komen.

Dit veertiende deel gaat over geweten: over de vraag wat een politieman mag doen als de wet hem in de weg zit, en wat het kost om die keuze te maken. De titel verwijst naar het spreekwoord over mensen in glazen huizen die geen stenen moeten gooien, en naar de gedachte dat niemand in dit boek helemaal zuiver is.

De opbouw zorgt voor een bijzonder soort spanning. Doordat de lezer de rechtszaak al meemaakt terwijl het onderzoek nog loopt, weet hij steeds net iets te veel en tegelijk veel te weinig. Kirkus noemde het Three Pines zoals je het nog niet eerder gezien had, en dat klopt: het dorp dat in de reeks altijd een toevluchtsoord is, wordt hier een plek waar iedereen elkaar in de gaten houdt. De vaste bewoners spelen mee, van de bistro en de boekwinkel tot de dichteres Ruth Zardo, maar hun gebruikelijke lichtheid ontbreekt. Ook de achtergrond is actueel: het boek raakt aan de drugshandel in Québec en aan de druk die daarvan uitgaat op de politie. Wie de reeks volgt, ziet hier de gevolgen van Gamaches nieuwe functie; wie er los instapt, krijgt een spannende, goed lopende misdaadroman met een ongewone vertelvorm.

Een tweede laag in het boek is het idee van de conscience, de gewetensfiguur uit een oud gebruik dat Penny in het verhaal invoert en waaraan de zwijgende gedaante haar betekenis ontleent. Dat gebruik geeft het dorp iets ouds en onheilspellends, terwijl er verder niets bovennatuurlijks aan te pas komt. Voor lezers die de reeks al kennen, is dit bovendien het deel waarin duidelijk wordt hoe ver Gamache bereid is te gaan voor een doel dat hij belangrijker vindt dan zijn eigen naam.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 8,51 ↑ Terug naar de volgorde

Een vreemde brief nodigt Armand Gamache uit in een vervallen boerderij buiten het dorp. Daar blijkt dat een volslagen onbekende oude vrouw hem heeft aangewezen als een van haar executeurs-testamentair. De twee anderen zijn Myrna Landers, de boekhandelaarster uit Three Pines, en een jonge aannemer. Geen van drieën heeft de vrouw ooit ontmoet. Haar testament is bovendien zo eigenaardig, met bepalingen die volstrekt onmogelijk lijken, dat ze aannemen dat ze in de war was. Maar wat als ze volkomen helder van geest was? Als er een dode valt, wordt het testament ineens minder zonderling en veel dreigender.

Gamache heeft in deze periode geen dienst. Het onderzoek naar wat er maanden eerder is gebeurd, de zaak die tot zijn schorsing leidde, sleept zich voort tot diep in de winter. Het grootste deel van de opiaten die hij bewust heeft laten passeren om de kartels te kunnen pakken, is teruggehaald, maar één partij niet. Genoeg om duizenden mensen te doden is verdwenen in de binnenstad van Montréal, en die drugs kunnen elk moment op straat liggen. Terwijl hij zich met het bizarre testament bezighoudt, zoekt hij koortsachtig naar dat spoor, met middelen die steeds gewaagder worden.

Penny zet in dit vijftiende deel twee heel verschillende verhalen naast elkaar: een ouderwetse erfeniszaak op het platteland, compleet met een huis vol stof en een nalatenschap die nergens op slaat, en een race tegen de klok in de stad. Het boek ging in Noord-Amerika als nummer één de bestsellerlijsten binnen.

De titel verwijst naar het gezegde dat in het land der blinden eenoog koning is, en Penny draait die uitdrukking om: dit is een boek over blinde vlekken, ook die van Gamache zelf. Hij moet onder ogen zien dat zijn eigen keuzes mensen in gevaar hebben gebracht en dat goede bedoelingen daarbij geen verzachtende omstandigheid zijn. Daarnaast is er ruimte voor de dagelijkse dingen die de reeks zijn warmte geven: sneeuwstormen, haardvuur, maaltijden in de bistro en de dorpelingen die zich met het testament bemoeien alsof het van hen is. De winter is in dit deel bijna tastbaar, met wegen die onbegaanbaar worden en een boerderij die je alleen te voet bereikt. Lezers die op volgorde lezen, vinden hier het vervolg op de gebeurtenissen uit het voorgaande deel; wie later instapt, kan de erfeniszaak volgen maar mist de achtergrond van de schorsing.

Naast Gamache krijgt Amelia Choquet een eigen verhaallijn in de straten van Montréal, ver van het beschutte dorpsleven, wat het boek een harde tegenstem geeft naast alle haardvuren en warme maaltijden. Ook Jean-Guy Beauvoir en zijn gezin spelen een rol, en de vraag hoeveel risico een man met jonge kinderen nog mag nemen loopt als een draad door het verhaal. Penny houdt de twee verhaallijnen strak gescheiden tot ze elkaar in de laatste hoofdstukken raken.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 11,00 ↑ Terug naar de volgorde

In de vergaderzaal van de afdeling moordzaken van de Sûreté du Québec is het op maandagochtend onrustig. Armand Gamache komt terug op een plek waar hij eerder leiding gaf, nu een trede lager op de ladder, en hij deelt de leiding met Jean-Guy Beauvoir, zijn vroegere rechterhand. Op sociale media wordt hij intussen hard aangevallen. Zijn eerste opdracht is het zoeken naar Vivienne Godin, een jonge vrouw die vermist wordt. Haar vader is buiten zichzelf van angst en wijst met een beschuldigende vinger naar iemand die hij verantwoordelijk houdt.

De zoektocht speelt zich af tegen de achtergrond van een ramp. Het is voorjaar, de sneeuw smelt en de rivieren treden buiten hun oevers. In heel Québec wordt de noodtoestand afgekondigd, dijken en bruggen dreigen het te begeven en ook Three Pines loopt gevaar, omdat de Rivière Bella Bella door het dorp stroomt en snel stijgt. Terwijl de dorpelingen zandzakken sjouwen, leidt Gamache een onderzoek dat hem persoonlijk raakt. Hij heeft zelf een dochter, en de vraag hoe hij zich zou voelen in de positie van deze vader laat hem niet los. Als er een lichaam gevonden wordt, komt daar een tweede, scherpere vraag bij: wat doe je als de moordenaar van je kind misschien vrijuit gaat?

Dit zestiende deel gaat over recht tegenover rechtvaardigheid, en over de vraag of een man die een fout heeft gemaakt beter kan worden. Penny verweeft dat met de wereld van de sociale media, waar een oordeel binnen een uur is geveld en niet meer terug te draaien is.

The Times of London koos het boek als boek van de maand en prees de manier waarop kantoorpolitiek en familieverhoudingen een zaak ingewikkeld maken. Naast de hoofdzaak loopt er een verhaallijn over de kunstenares Clara Morrow, die op internet een ongenadige golf kritiek over zich heen krijgt, wat het thema van het boek nog eens onderstreept. De overstroming zorgt voor bladzijden vol modder, regen en uitputting en geeft het onderzoek een tijdsdruk die niets met de politie te maken heeft. Ook de verhouding tussen Gamache en Beauvoir, die na jaren samenwerken nu formeel gelijkwaardig zijn, krijgt veel aandacht. Wie de reeks op volgorde leest, ziet hier hoe de gebeurtenissen uit de voorgaande delen doorwerken in Gamaches loopbaan; de zaak rond Vivienne Godin staat op zichzelf.

De titel is dubbelzinnig. Hij slaat op de vraag of iemand die zijn leven verkeerd heeft ingericht nog kan veranderen, en op Gamache zelf, die zich afvraagt of hij de man is die hij wil zijn nu hij zijn werk onder heel andere omstandigheden moet doen. Penny laat het antwoord bewust open, ook aan het slot, en dat is voor veel lezers het sterkste van het boek. Voor wie nieuw is in de reeks leest dit deel prima als zelfstandige misdaadroman, al zijn de verhoudingen op het bureau makkelijker te volgen met de voorgaande delen in het achterhoofd.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 8,83 ↑ Terug naar de volgorde

Parijs, een eerste avond met de hele familie aan tafel. Armand en Reine-Marie Gamache zijn in de stad omdat hun dochter er een kind verwacht, en ze eten in een bistro met Armands peetvader, de steenrijke Stephen Horowitz, een man van in de negentig met een scherpe tong. Op de terugweg naar huis wordt Stephen aangereden en zwaargewond achtergelaten. Voor iedereen op straat is het een ongeluk; voor Gamache is het meteen duidelijk dat iemand de oude man dood wilde hebben.

Wat volgt, voert de familie kriskras door Parijs. In Stephens bezittingen wordt een vreemde sleutel gevonden, en die sleutel brengt Armand, Reine-Marie en Jean-Guy Beauvoir van de top van de Eiffeltoren naar de kelders van de archieven, van dure hotels naar kunstwerken waarin boodschappen verstopt lijken te zitten. Ze ontdekken dat Stephen tientallen jaren dingen voor zich heeft gehouden. Een gruwelijke vondst in zijn appartement maakt duidelijk dat het gevaar groter en dichterbij is dan gedacht, en dat de hele familie inmiddels verstrikt is geraakt in een web van leugens.

Dit zeventiende deel speelt zich volledig buiten Québec af. Beauvoir werkt er intussen bij een groot ingenieursbedrijf, en de kinderen van de Gamaches wonen in de stad, waardoor de zaak vanaf de eerste bladzijde een familieaangelegenheid is. Dat maakt het boek anders dan de gebruikelijke politieromans uit de reeks: Gamache heeft in Frankrijk geen bevoegdheden, hij moet samenwerken met de Parijse politie en hij weet niet zeker wie hij kan vertrouwen.

Penny gebruikt Parijs zoals ze anders Three Pines gebruikt: als een plek die iedereen denkt te kennen, met een geschiedenis die niet overal even fraai is. Het verleden van Stephen Horowitz voert terug naar de oorlogsjaren en naar zakelijke belangen die tot vandaag doorlopen. De titel komt uit The Tempest van Shakespeare, uit de regel waarin alle duivels op één plek blijken te zijn, en dat is precies de vraag van het boek: hoeveel kwaad kan er schuilgaan achter een tafel vol familie.

De New York Times noemde het de meest beklemmende roman die Penny tot dan toe had geschreven, en People Magazine prees hoe goed ze het innerlijk leven van haar personages weet te raken. Voor lezers van de reeks is dit vooral het deel waarin de familie Gamache centraal staat: de verhouding tussen Armand en zijn zoon Daniel, de plaats van Beauvoir in het gezin en het huwelijk van Armand en Reine-Marie krijgen allemaal ruimte naast de misdaadintrige. Wie nieuw is, kan het boek goed los lezen, al zijn de onderlinge banden rijker als de eerdere delen bekend zijn.

Naast de intrige loopt er een verhaal over vertrouwen binnen een gezin. Armand en zijn zoon Daniel praten al jaren langs elkaar heen, en juist nu moeten ze op elkaar kunnen bouwen. Reine-Marie, die haar loopbaan in de archieven doorbracht, komt in de Parijse papierwinkel uitstekend van pas, en Penny beschrijft dat zoekwerk met zichtbaar plezier.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 6,97 ↑ Terug naar de volgorde

Je bent een lafaard. Die beschuldiging krijgt Armand Gamache in de dagen rond oud en nieuw meer dan eens te horen. Het begint onschuldig. Terwijl de inwoners van Three Pines skiën, sleeën en warme chocolademelk drinken in de bistro, wordt de hoofdinspecteur tijdens zijn vrije dagen gevraagd om de beveiliging te regelen van een lezing aan de universiteit in de buurt. Een gastdocent statistiek komt spreken. Het lijkt een formaliteit, en Gamache vraagt zich vooral af waarom het hoofd van de afdeling moordzaken van de Sûreté du Québec zoiets moet doen.

Dan verdiept hij zich in het werk van professor Abigail Robinson, en wat hij leest vindt hij zo verwerpelijk dat hij de universiteit vraagt de lezing af te gelasten. Dat weigert men, met een beroep op de academische vrijheid, en Gamache krijgt het verwijt aan censuur te doen. De ideeën van Robinson sijpelen intussen door in gesprekken in het dorp en in het land. Discussies worden debatten, debatten worden ruzies, en mensen die elkaar al jaren kennen komen tegenover elkaar te staan. Als er een moord wordt gepleegd, moeten Gamache, zijn plaatsvervanger Jean-Guy Beauvoir en hun team niet alleen die misdaad onderzoeken, maar ook de collectieve verdwazing eromheen.

Het achttiende deel speelt zich af in een Québec dat net een zware periode achter de rug heeft, en Penny gebruikt dat om te laten zien hoe snel een samenleving bereid is naar simpele oplossingen te luisteren. De leus die Robinson haar publiek meegeeft, ça va bien aller, alles komt goed, klonk in Québec eerder als troost en krijgt hier een onbehaaglijke bijklank.

De titel verwijst naar een negentiende-eeuws boek over massawaan van Charles Mackay, en die lijn loopt door het hele verhaal: hoe feiten en meningen door elkaar gaan lopen, hoe cijfers alles kunnen bewijzen en hoe moeilijk het is om je uit te spreken tegen iets wat veel mensen aanspreekt.

Voor een reeks die bekendstaat om zijn warmte is dit een ongemakkelijk boek, en dat is met opzet. De vertrouwde elementen zijn er wel: de sneeuw, de haard, de maaltijden in de bistro, Ruth Zardo met haar eend, de boekwinkel van Myrna Landers. Maar het dorp is deze keer geen toevluchtsoord, omdat de meningen ook daar binnenkomen. Gamache moet bovendien zijn eigen gedrag onder ogen zien: hij heeft geprobeerd een spreekbeurt te laten verbieden, en dat laat zich moeilijk rijmen met wat hij zelf over vrijheid vindt. De moordzaak zelf is klassiek opgezet en goed te volgen zonder kennis van de eerdere delen.

Penny laat de moordzaak niet los van het debat staan. Iedereen die bij de lezing aanwezig was, had daar een eigen reden voor, en die redenen lopen ver uiteen. Het onderzoek dwingt Gamache en zijn team daardoor voortdurend om onderscheid te maken tussen wat mensen vinden en wat ze werkelijk hebben gedaan, en dat onderscheid blijkt lastiger dan het klinkt.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,22 ↑ Terug naar de volgorde

Het is voorjaar en Three Pines komt bij na een harde winter. Niet alles wat begraven lag, zou echter weer boven de grond moeten komen. Terwijl de dorpelingen zich opmaken voor een feestelijke gebeurtenis, worden Armand Gamache en Jean-Guy Beauvoir steeds onrustiger. Een jonge man en een jonge vrouw zijn na vele jaren opnieuw in hun leven verschenen. Ze waren nog kinderen toen hun moeder werd vermoord, een zaak die de twee rechercheurs destijds samenbracht, en die hen allebei is bijgebleven. Nu zijn ze in het dorp opgedoken. Met welke bedoeling is niet duidelijk.

Tegelijk wordt er in het dorp een brief gevonden van een steenhouwer die meer dan anderhalve eeuw geleden leefde. Hij beschrijft vol afschuw hoe hij ergens in Three Pines een kamer op zolder heeft dichtgemetseld. Elk woord ademt angst. Als die kamer daadwerkelijk wordt gevonden, besluiten de bewoners de muur open te breken, en daarachter komt een wereld van merkwaardigheden tevoorschijn: voorwerpen, raadsels en aanwijzingen die naar elkaar verwijzen. Gamache ziet al snel dat het meer is dan een curiositeitenkabinet. Er zitten boodschappen in verborgen, en ze gaan over wraak.

Dit negentiende deel is deels een terugblik. In hoofdstukken die zich jaren eerder afspelen, laat Penny zien hoe Gamache en Beauvoir elkaar leerden kennen en hoe hun eerste gezamenlijke zaak verliep, wat voor lezers van de reeks een lang verwacht stuk voorgeschiedenis is. Die oude zaak en het heden lopen naar elkaar toe.

Het boek won in de Verenigde Staten de Agatha Award voor beste hedendaagse roman. Penny verwerkt er een bestaand kunstwerk in dat een grote rol speelt bij het ontcijferen van de vondsten, en dat geeft het verhaal het karakter van een puzzel: de lezer kan meekijken en meedenken over wat de voorwerpen betekenen. Tegelijk bouwt ze de dreiging langzaam op, tot die niet alleen het dorp maar ook het huis van de Gamaches raakt.

Voor wie de reeks op volgorde leest, is dit een van de meest persoonlijke delen: veel van de spanning berust op de band tussen Gamache en Beauvoir en op wat zij samen hebben meegemaakt. Nieuwe lezers kunnen het verhaal volgen, maar krijgen hier onvermijdelijk het een en ander te horen over eerdere gebeurtenissen in de reeks. De vertrouwde dorpsbewoners zijn er allemaal, en de bistro blijft de plek waar de bewoners samenkomen om te bespreken wat er aan de hand is.

De brief van de steenhouwer geeft het dorp bovendien een geschiedenis die verder teruggaat dan de reeks tot nu toe liet zien. Three Pines bestond al in de negentiende eeuw, en de huizen bewaren sporen van de mensen die er toen woonden. Penny gebruikt dat om duidelijk te maken dat ook een veilige plek een verleden heeft dat niet vanzelf verdwijnt, en dat een gemeenschap kan kiezen wat ze zich herinnert en wat ze liever dichtmetselt.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 15,99 ↑ Terug naar de volgorde

Op een warme augustusochtend zit Armand Gamache met Reine-Marie in hun achtertuin in Three Pines als de telefoon gaat. En nog eens. En nog eens. Het dorp staat op geen enkele kaart, maar iemand heeft hem toch weten te vinden. Reine-Marie ziet met groeiende onrust dat haar man niet opneemt, terwijl hij duidelijk weet wie er belt. Als hij eindelijk opneemt, is zijn woede zo hevig dat de rust van de zondagochtend in één klap voorbij is.

Dat telefoontje is het begin van een reeks vreemde voorvallen: een jas die verdwijnt en weer opduikt, een alarm dat afgaat, een briefje met de mededeling dat iets hem wel zal interesseren, en een papiertje met een onbegrijpelijke lijst erop. Dan valt er een dode. Hoofdinspecteur Gamache en zijn team komen tot de onaangename conclusie dat er iets aankomt wat veel groter is dan één moordzaak. Samen met Jean-Guy Beauvoir, zijn schoonzoon en tweede man, en inspecteur Isabelle Lacoste gaat hij op zoek naar de aard van die dreiging. Ze kunnen daarbij alleen elkaar vertrouwen, want oude vrienden gedragen zich ineens als tegenstanders en oude tegenstanders lijken plotseling bondgenoten.

De jacht voert hen dwars door Québec en over de grens, en wordt gaandeweg wanhopiger naarmate duidelijk wordt hoe groot het is waar ze achteraan zitten. Als ze falen, reiken de gevolgen tot in de grootste steden en de kleinste dorpen, Three Pines inbegrepen.

Dit twintigste deel is meer thriller dan dorpsmysterie. Penny werkt met korte hoofdstukken, met reizen van de ene plek naar de andere en met een dreiging die niet van één dader komt maar van een organisatie. De religieuze en klassieke verwijzingen die ze vaker gebruikt, spelen ook hier een rol, onder meer via een oud verhaal over twee wolven die in ieder mens met elkaar vechten.

Voor lezers die de reeks al kennen, is dit het boek waarin de vaste kern het meest op elkaar is aangewezen. Het huiselijke leven in het dorp, het eten, de tuin en de vrienden zijn er wel, maar vooral als iets wat op het spel staat. Belangrijk om te weten: dit deel loopt door in het volgende, The Black Wolf, dat direct aansluit. Wie de twee achter elkaar leest, krijgt het complete verhaal; wie na dit deel stopt, blijft met vragen zitten. Als kennismaking met de reeks is het daarom geen handig beginpunt.

De titel komt uit datzelfde oude verhaal: de wolf die wint, is de wolf die gevoed wordt. Penny past die gedachte zowel toe op de tegenstander als op Gamache zelf, die in dit deel beslissingen neemt waarvan hij weet dat ze hem kunnen opbreken. Lezers die goed op de lijst en de kleine details letten, kunnen een stuk van de puzzel zelf leggen voordat het team er is.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,46 ↑ Terug naar de volgorde

Ergens in het donker voedt zich een zwarte wolf. Enkele weken eerder hebben hoofdinspecteur Armand Gamache van de Sûreté du Québec en zijn team een aanslag in Montréal weten te verijdelen en de persoon opgepakt die erachter zat: iemand die zij de Zwarte Wolf noemden. De opluchting is van korte duur. Gamache beseft dat die aanslag, hoe afschuwelijk ook, pas het begin was, en misschien zelfs bewust bedoeld om de aandacht af te leiden. Er wordt iets voorbereid wat dieper gaat en meer schade zal aanrichten. En de vraag die hem het meest bezighoudt, is of hij de juiste persoon heeft gearresteerd.

Gamache herstelt nog van verwondingen en mag het dorp niet uit, dus leidt hij het onderzoek in het geheim vanuit Three Pines. Hij moet voorkomen dat zijn tegenstander merkt dat hij zijn fout heeft ingezien. In een stille kerkkelder buigen hij, Jean-Guy Beauvoir en Isabelle Lacoste zich over het weinige dat ze hebben: twee notitieboekjes, een paar getallen op een versleten kaart van Québec en een zin die eerder is uitgesproken, een waarschuwing over een droog en dor land zonder water.

Langzaam dringt het tot het kleine gezelschap door dat hun tegenstander machtige bondgenoten moet hebben om zover te zijn gekomen: bij de politie, in het bedrijfsleven, in de misdaad en tot in de regeringsgebouwen. Wat er wordt opgebouwd, bestaat uit leugens, verzonnen vijanden en aangewakkerde haat, en dat is moeilijker te bestrijden dan één dader.

Dit eenentwintigste deel sluit rechtstreeks aan op The Grey Wolf en vormt daarmee één doorlopend verhaal; het is dus geen boek om los te lezen. Vanuit zijn ogenschijnlijk vredige dorp speelt Gamache een gevaarlijk kat-en-muisspel met een tegenstander die hij niet kan zien en die zijn krachten bundelt.

De reeks is hier ver verwijderd van de dorpsmysteries waarmee ze begon, al blijven de vertrouwde elementen aanwezig: het dorpsplein, de bistro, de mensen die Gamache na staan en die deze keer allemaal risico lopen. Penny schrijft over desinformatie, over binnenlandse terreur en over instellingen die van binnenuit worden uitgehold, maar ze doet dat zoals ze altijd schrijft, met aandacht voor wat angst met gewone mensen doet en met gesprekken die er echt toe doen. Voor wie de reeks vanaf het begin volgt, komen hier lijnen samen die door een groot aantal delen lopen.

The Black Wolf verscheen in 2025. Het is de twintigste volwaardige roman over Gamache; in deze reeksoverzichten staat het als deel eenentwintig, omdat ook de korte novelle The Hangman is meegeteld. Voor wie de twee wolvenboeken achter elkaar leest, vormen ze samen het langste en meest omvangrijke verhaal dat Penny tot nu toe over Three Pines heeft geschreven.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 11,89 ↑ Terug naar de volgorde

"Er ligt een lichaam in Lost Nation." Meer krijgt Armand Gamache niet te horen voordat de verbinding wegvalt. Het is midden in de nacht, hij ligt thuis in Three Pines in bed en krabbelt de woorden nog op het blok naast zijn kussen. Wie hem belde, weet hij niet. Waar Lost Nation ligt, weet hij evenmin. Het enige wat hem bijblijft, is dat de man aan de andere kant van de lijn doodsbang klonk.

Zo begint Miss Wolcott's Ghost met een zoektocht door de bossen rond het dorp naar een plek die eerder een legende lijkt dan een punt op de kaart. Gamache, hoofd van de afdeling moordzaken van de Sûreté du Québec, gaat op pad met zijn vaste mensen Jean-Guy Beauvoir en Isabelle Lacoste. Ze vinden zowel de plek als het lichaam, en daarmee wordt het alleen maar vreemder. De dode is niet geïdentificeerd en lijkt uit een tijd van meer dan een eeuw geleden te komen. Hij ligt op een lang verlaten begraafplaats, boven op een graf met een datum maar zonder naam.

Dan blijkt het telefoontje uit het huis van Clara Morrow te komen, de kunstenares die Gamache al sinds het eerste deel kent als vriendin en buurvrouw. Clara zegt dat ze van niets weet. Toch wordt al snel duidelijk dat er een band bestaat tussen haar, de familie Morrow en Lost Nation.

Het onderzoek trekt het team diep het verleden in. Gamache en de zijnen moeten niet alleen uitzoeken wat er waar is van de legende van Lost Nation, maar ook een verdwenen schip opsporen, de zoekgeraakte papieren van een excentrieke botanicus uit het Victoriaanse tijdperk, en een geheimzinnige plant die al honderd jaar niet meer is gezien. Die plant zou ontelbare levens kunnen redden, of juist kosten.

Naarmate het onderzoek vordert, krijgen de rechercheurs last van spookbeelden uit hun eigen verleden. Daar komt bij dat een vroegere beschermeling van Gamache opduikt, iemand die inmiddels in ongenade is gevallen. Met die persoon moet hij een ongemakkelijk bondgenootschap sluiten. Gaandeweg beseffen Gamache, Beauvoir en Lacoste, met hulp van Reine-Marie, Clara en de andere dorpelingen, dat het lichaam op het graf lang niet de enige dode is. Om de zaak op te lossen en een ramp te voorkomen, moeten ze oude leugens en verrotte geheimen opgraven die nooit echt begraven zijn geweest.

Het boek volgt op The Grey Wolf en The Black Wolf, die samen één doorlopend verhaal vormden. Hier draait het weer om een dode die in en rond Three Pines wordt gevonden, en om de vraag wat het dorp en een van zijn bewoners met een vergeten plek in de bossen te maken hebben. De titel en de flaptekst beloven er ook iets van een spookverhaal bij.

Miss Wolcott's Ghost verscheen op 20 oktober 2026 bij Minotaur Books. Het is de 21e volwaardige roman over Gamache; in deze tabel staat het als deel 22, omdat ook de korte novelle The Hangman is meegeteld. Het Engelse luisterboek wordt voorgelezen door Alfred Molina, die Gamache speelde in de televisieserie Three Pines.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 29,17 ↑ Terug naar de volgorde