Imperial Radch op volgorde

Ancillary Justice verscheen in 2013 en is het eerste deel van Ann Leckies Imperial Radch-trilogie, een doorlopend verhaal dat je het best op volgorde leest: elk boek bouwt direct voort op het vorige. De roman speelt zich duizenden jaren in de toekomst af, in het machtige, expansionistische Radch-rijk. Radch-oorlogsschepen worden bestuurd door kunstmatige intelligenties die daarnaast ook 'ancillaries' aansturen: menselijke lichamen die als soldaten worden gebruikt en waarvan het bewustzijn is vervangen door dat van het schip zelf. Opvallend is ook dat de Radchaai geen onderscheid maken tussen mannen en vrouwen; Leckie geeft dat vorm door voor iedereen 'zij' te gebruiken, ook al is dat in andere talen binnen het verhaal soms verwarrend voor de hoofdpersoon zelf.

Die hoofdpersoon is Breq, het enige overgebleven fragment van het bewustzijn van het oorlogsschip Justice of Toren, dat twintig jaar eerder werd vernietigd. Als laatste 'ancillary' reist Breq al die tijd in een menselijk lichaam door de ruimte, op zoek naar een manier om recht te doen aan wat er met haar schip is gebeurd. Op een ijsplaneet vindt ze Seivarden, een officier die ooit op de Justice of Toren diende maar na een ongeluk duizend jaar in slaap heeft gelegen en nu, ontheemd en verslaafd, probeert een plek te vinden in een wereld die hem allang is ontgroeid. Breq neemt de zwaar beschadigde Seivarden met tegenzin onder haar hoede.

Het verhaal wisselt voortdurend tussen dit 'heden' en flashbacks naar negentien jaar eerder, toen de Justice of Toren nog intact was en in een baan om de planeet Shis'urna cirkelde tijdens de gewelddadige annexatie van die planeet door het Radch-rijk. In die flashbacks leert de lezer de bemanning van het schip kennen zoals Breq hen destijds vanuit honderden lichamen tegelijk waarnam, en wordt langzaam duidelijk hoe nauw verweven de betrekkingen tussen mensen en het schip-bewustzijn eigenlijk waren.

Terwijl Breq dichter bij haar doel komt, stuit ze op sporen van een geheim dat tot in de hoogste regionen van het Radch-bestuur reikt en dat rechtstreeks verband houdt met de vernietiging van haar schip. Ancillary Justice combineert die politieke intrige met een persoonlijk verhaal over identiteit en verlies: wat betekent het om te bestaan als slechts een fractie van een bewustzijn dat ooit honderden lichamen tegelijk bezielde, en hoever reikt de loyaliteit van zo'n fragment als het schip zelf er niet meer is?

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 10,39 ↑ Terug naar de volgorde

Ancillary Sword sluit direct aan op het eerste deel. Het Radch-rijk wordt geregeerd door Anaander Mianaai, die via talloze gesynchroniseerde lichamen tegelijk bestuurt, maar wier bewustzijn inmiddels intern verdeeld is geraakt. Het deel van Anaander dat de verdere gewelddadige uitbreiding van het rijk wil afremmen, neemt Breq in haar huis op, benoemt haar tot vlootkapitein en geeft haar het bevel over het oorlogsschip Mercy of Kalr, met de opdracht het afgelegen Athoek-stelsel te beschermen. Aan boord bevinden zich onder anderen Breqs oude wapenbroeder Seivarden en de jonge luitenant Tisarwat, van wie al snel blijkt dat ze in werkelijkheid een overhaast omgebouwde 'ancillary' van Anaander zelf is. Wanneer Breq dat ontdekt, laat ze Tisarwats implantaten verwijderen, zodat de jonge vrouw een eigen, hybride persoonlijkheid kan ontwikkelen los van Anaanders wil.

Op het ruimtestation van Athoek zoekt Breq Basnaaid op, de zus van Awn: een officier van wie Breq als het schip Justice of Toren ooit hield en die ze, op bevel van Anaander, zelf moest doden. Ze ontmoet ook Dlique, tolk voor het geheimzinnige buitenaardse volk de Presger, wier dood in een schermutseling met ancillaries van het rivaliserende schip Sword of Atagaris de verhoudingen in het stelsel danig op scherp zet. Om de machtige Presger tevreden te houden, gaan Breq en haar nominale ondergeschikte, kapitein Hetnys, in officiële rouw op het landgoed van Fosyf, een invloedrijke theeplantage-eigenaar die haar arbeiders - gedeporteerden uit veroverde Radch-gebieden - in erbarmelijke, aan slavernij grenzende omstandigheden laat werken.

Wanneer Breq een aanslag overleeft van Raughd, Fosyfs gewelddadige erfgenaam, groeit haar vermoeden dat er op het station iets veel groters aan de hand is: gedeporteerden die in slaaptoestand worden vervoerd, verdwijnen spoorloos, mogelijk om een verborgen, eeuwenoud oorlogsschip van nieuwe bemanning te voorzien. Terwijl Breq dat spoor volgt, blijkt kapitein Hetnys zich steeds nadrukkelijker tegen haar te keren, alsof ze inmiddels de andere, meer meedogenloze kant van Anaander Mianaai dient. Ancillary Sword combineert die dreigende confrontatie met een scherpe blik op de sociale ongelijkheid binnen het Radch-rijk, en op de vraag hoeveel ruimte er is voor persoonlijke loyaliteit in een rijk dat wordt geregeerd door één heerser die het oneens is met zichzelf.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,65 ↑ Terug naar de volgorde

Ancillary Mercy sluit de Imperial Radch-trilogie af en speelt zich af kort na de gebeurtenissen op het Athoek-station in het vorige deel. Terwijl vlootkapitein Breq de sloppenwijken van het station doorzoekt, stuit ze op iemand die een ancillary lijkt te zijn van een oorlogsschip dat zich al drieduizend jaar buiten het bereik van het Radch-rijk verborgen houdt - een vondst die meteen nieuwe vragen oproept over hoeveel er nog schuilgaat aan de randen van de Radch-beschaving. Tegelijkertijd arriveert Tolk Zeiat, een gezant van het mysterieuze buitenaardse Presger-rijk, net op het moment dat ook de andere, meer meedogenloze kant van de gespleten heerser Anaander Mianaai het stelsel nadert.

Breq moet daardoor op meerdere fronten tegelijk laveren: ze probeert het vertrouwen van de onvoorspelbare Presger-gezant te winnen, terwijl ze weet dat de aanwezigheid van de vijandige Anaander-factie het fragiele evenwicht op Athoek-station elk moment kan doen omslaan in openlijk geweld. Ondertussen zoekt ze steun bij de kunstmatige intelligentie die het station bestuurt en bij de bemanning van haar eigen schip, de Mercy of Kalr, om zich voor te bereiden op een confrontatie die de trilogie naar haar hoogtepunt voert: de vraag of Breq, een fragment van een ooit vernietigd schip, het uiteindelijk kan opnemen tegen de heerser van het hele Radch-rijk.

Leckie gebruikt dit laatste deel om de thema's van de eerdere twee boeken samen te brengen: wat telt als een persoon binnen een rijk dat draait om gehoorzaamheid en gesynchroniseerde identiteiten, wie er recht heeft op autonomie - mens, ancillary of kunstmatige intelligentie - en of een rijk dat in oorlog is met zichzelf ooit nog tot vrede kan komen. Zonder de afloop te verklappen: de spanningen tussen Breq, de Presger-gezant en de twee kanten van Anaander Mianaai bepalen het lot van zowel het Athoek-station als van Breq zelf.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 17,00 ↑ Terug naar de volgorde