John Puller op volgorde

John Puller is de beste onderzoeker van de Criminal Investigation Division, de recherchedienst van het Amerikaanse leger. Hij heeft in Irak en Afghanistan gevochten, hij werkt het liefst alleen en hij heeft een vader die zelf een naam had bij het leger. Met dit boek uit 2011 introduceerde David Baldacci hem als hoofdpersoon van een nieuwe reeks.

De zaak die hem op pad stuurt, speelt in een afgelegen mijnstreek in West Virginia. Daar is een heel gezin vermoord aangetroffen, en omdat er een militair bij betrokken is, valt het onderzoek onder Pullers dienst. Hij reist af naar een dorp waar iedereen elkaar kent, waar buitenstaanders opvallen en waar de plaatselijke politie niet zit te wachten op een agent uit Washington. Samen met een rechercheur van moordzaken ter plaatse begint hij het onderzoek, en die samenwerking verloopt stroef voordat ze bruikbaar wordt.

Al snel blijkt dat de moordpartij niet past bij wat je in zo'n streek zou verwachten. Er klopt iets niet aan de manier waarop het is gebeurd, aan de mensen die erover praten en aan wat er in het dorp verzwegen wordt. Niets en niemand in die gemeenschap blijkt te zijn wat het lijkt, en naarmate Puller dieper graaft, tekent zich iets af wat veel verder reikt dan de heuvels van West Virginia — een samenzwering waarvan de omvang moeilijk te overzien is en waarbij hij tegenstanders treft die van hele andere orde zijn dan de plaatselijke criminelen.

Baldacci bouwt het verhaal op zoals hij dat vaker doet: korte hoofdstukken, wisselende gezichtspunten en een reeks kleine ontdekkingen die het beeld steeds verschuiven. De militaire achtergrond levert veel bruikbaar materiaal op, van de bevoegdheden van een legerrechercheur tot de spanning tussen militaire en civiele diensten, en het afgelegen decor zorgt ervoor dat Puller er voor zijn gevoel alleen voor staat.

Het interessantste aan het boek is de hoofdpersoon zelf. Puller is geen ruwe actieheld maar een systematische onderzoeker die aantekeningen maakt, sporen volgt en pas geweld gebruikt als het niet anders kan — al kan hij dat wel degelijk. Zijn achtergrond wordt in dit eerste deel met mate uitgedeeld: er is een broer die vastzit, er is een vader die niet meer is wat hij was, en Baldacci laat merken dat daar nog veel te vertellen valt zonder het hier al in te vullen.

Zero Day is een op zichzelf staande thriller met een afgeronde zaak en tegelijk het startpunt van een reeks van vier boeken. Wie de serie wil leren kennen, begint hier: de latere delen gaan uit van de kennismaking met Puller en met zijn familie die dit boek opzet.

Baldacci schreef de reeks naast zijn andere series; Puller staat daarin voor de militaire kant van zijn werk, met een hoofdpersoon die binnen een strak apparaat opereert en toch steeds op eigen houtje verder moet. Het boek werd goed ontvangen en verscheen ook in Nederlandse vertaling.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,42 ↑ Terug naar de volgorde

Een brief van een oude tante zet het tweede deel van de John Puller-reeks in gang. Betsy Puller Simon woont in Paradise, een badplaats aan de kust van Florida waar het leven traag en zonnig oogt, en ze heeft haar familie geschreven dat er in haar omgeving dingen gebeuren die niet in orde zijn. Kort daarna wordt ze dood aangetroffen. Het lijkt een ongeluk, maar haar neef, legerrechercheur John Puller, gelooft daar niets van en reist erheen.

In Paradise stuit hij op een plaats waar veel geld rondgaat en waar niemand behoefte heeft aan vragen. Puller heeft er bovendien geen bevoegdheid: dit is geen militaire zaak, dus hij moet het doen met wat de plaatselijke politie hem gunt en met wat hij zelf boven tafel krijgt. Hulp komt van een oude bekende, Julie Carson, een officier die zich in de zaak laat meetrekken.

Tegelijk loopt er een tweede verhaallijn. Een zwijgzame Bulgaarse man die zich Mecho laat noemen, is in hetzelfde stadje neergestreken met een eigen opdracht: hij zoekt zijn zus, die is verdwenen nadat ze in handen viel van mensen die in mensen handelen. Zijn methode is niet die van een rechercheur en zijn doel is geen proces. De wegen van beide mannen kruisen elkaar, en gaandeweg blijkt dat de dood van Pullers tante en het spoor dat Mecho volgt met hetzelfde te maken hebben: onder het vriendelijke oppervlak van Paradise gaat een handel in mensen schuil, met slachtoffers die uit Oost-Europa zijn gehaald en die officieel niet bestaan.

Baldacci gebruikt dat gegeven om het contrast te benutten tussen het zorgeloze vakantiedecor en wat er zich in de marge afspeelt, met villa's, jachthavens en een gemeenschap waarin sommige mensen onaantastbaar lijken. De opbouw is die van een klassieke thriller: korte hoofdstukken, wisselende gezichtspunten en een langzaam uitdijend net van betrokkenen.

Het boek geeft ook meer ruimte aan Pullers familie. Zijn vader, een oude man in slechte gezondheid, komt ter sprake, evenals de gebeurtenissen die de familie jaren geleden uiteen hebben gedreven — onderwerpen die in de latere delen van de reeks verder worden uitgewerkt. Puller zelf blijft de systematische onderzoeker uit het eerste boek: iemand die noteert, nagaat en vergelijkt, en die pas ingrijpt wanneer het moet.

The Forgotten verscheen in 2012 en is het tweede van vier delen. De zaak wordt binnen dit boek afgerond, dus meelezen kan zonder Zero Day, al verwijst het regelmatig naar Pullers achtergrond zoals die in het eerste deel is neergezet. Wie de reeks op volgorde leest, ziet hier vooral hoe Puller zich redt buiten het militaire apparaat waar hij normaal op kan leunen.

Het contrast tussen de twee onderzoekers geeft het boek zijn spanning: de één werkt volgens de regels van een dienst, de ander kent alleen zijn eigen rekening. Dat ze elkaar nodig hebben zonder elkaar te vertrouwen, houdt de verhaallijnen tot ver in het boek uit elkaar en tegelijk met elkaar verbonden.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,60 ↑ Terug naar de volgorde

In het derde deel van de reeks krijgt John Puller de moeilijkste opdracht die hij zich kan voorstellen: hij moet zijn eigen broer opsporen. Robert Puller zit een straf uit in een zwaarbeveiligde militaire gevangenis nadat hij is veroordeeld wegens verraad. Uit die gevangenis ontsnapt niemand — en toch is hij weg, zonder dat iemand kan uitleggen hoe.

Omdat John de beste onderzoeker van de militaire recherche is, wordt hij op de zaak gezet, met alle ongemak van dien. Hij kent de verdachte beter dan wie ook, hij deelt zijn naam en zijn familiegeschiedenis, en iedereen om hem heen houdt in de gaten of hij zijn werk wel zuiver doet. Zijn broer is bovendien een uitzonderlijk intelligente man, die precies weet hoe zijn achtervolger denkt. Dat maakt hem de lastigste prooi die John ooit heeft gevolgd.

Al snel wordt duidelijk dat John niet de enige is die achter Robert aan zit. Er zijn andere partijen in het spel, en die zijn er niet op uit hem aan te houden maar om te voorkomen dat hij nog iets kan zeggen. John moet samenwerken met een collega van wie hij niet weet waar haar loyaliteit ligt, terwijl hij tegelijk merkt dat er dingen niet kloppen aan de veroordeling van zijn broer. Hoe meer hij daarover naar boven haalt, hoe duidelijker het wordt dat er machtige mensen zijn die het onderzoek liever niet zien vorderen.

Daarmee is dit het deel waarin de reeks haar persoonlijke lijn oppakt. De vorige boeken gaven er stukjes van prijs: een broer in de gevangenis, een vader die zijn beste jaren ver achter zich heeft, een familie die uit elkaar is gevallen. Hier staat die geschiedenis centraal, en de zaak dwingt John om te kiezen tussen wat zijn plicht voorschrijft en wat hij over zijn eigen familie gelooft.

Baldacci houdt de bekende opzet aan: korte hoofdstukken, snelle wisselingen van gezichtspunt, en een onderzoek dat zich stap voor stap opbouwt uit kleine waarnemingen. De militaire wereld levert opnieuw veel op, van de gang van zaken in een gevangenis tot de bevoegdheidsstrijd tussen diensten die elkaar niets gunnen. Daarnaast krijgt het verhaal een technische kant, omdat de veroordeling van Robert met gevoelige nationale veiligheid te maken heeft.

The Escape verscheen in 2014 en werd in de Verenigde Staten meteen een bestseller. Het is het derde van vier delen. De zaak wordt binnen het boek afgehandeld, maar het leunt meer dan de vorige delen op wat eerder over de familie Puller is verteld; wie de reeks op volgorde leest, haalt er dus het meeste uit. Hoe de achtervolging afloopt, blijft hier onbesproken.

Voor veel lezers is dit het sterkste deel van de reeks, juist omdat de jager en de gejaagde hier van dezelfde familie zijn en omdat de vraag of de veroordeling terecht was, het hele onderzoek onder spanning zet.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 8,11 ↑ Terug naar de volgorde

Dertig jaar geleden liep Pullers moeder op een avond de deur uit en kwam ze niet meer terug. Er is nooit een lichaam gevonden, er is nooit iemand veroordeeld, en voor John Puller is die verdwijning de zaak die hij nooit heeft kunnen oplossen. In dit vierde deel van de reeks wordt het dossier opnieuw geopend, en dat gebeurt op de slechtst denkbare manier: zijn vader wordt als verdachte aangemerkt en van moord beschuldigd.

De oude Puller is een man in slechte gezondheid, wiens geheugen hem in de steek laat en die zich niet fatsoenlijk kan verweren. Voor zijn zoon betekent dat een onderzoek waarin hij zelf partij is. Hij moet uitzoeken wat er destijds werkelijk is gebeurd, terwijl hij weet dat elk antwoord ook zijn eigen familie raakt. Daarbij komt dat het onderzoek officieel niet van hem is: er zijn andere diensten bij betrokken, met eigen belangen en een eigen tempo.

Baldacci gebruikt de zaak om zijn hoofdpersoon voor het eerst echt terug te voeren naar zijn jeugd. Puller was een klein kind toen zijn moeder verdween, en het boek laat hem opnieuw kijken naar de plaatsen waar hij opgroeide, naar de militaire basis waar het gezin woonde en naar de mensen die er toen waren. De auteur heeft daar zelf over gezegd dat hij Puller zijn kindertijd door zijn eigen ogen wilde laten zien, om hem menselijker en dieper te maken — en dat merk je: dit is het meest persoonlijke deel van de vier.

De opzet blijft die van een thriller. Korte hoofdstukken, wisselende gezichtspunten, een onderzoek dat van getuige naar document naar oude plaats delict beweegt, en een spoor dat ouder is dan de meeste betrokkenen prettig vinden. Puller doet zijn werk zoals altijd: systematisch, geduldig, met veel aandacht voor wat mensen níet zeggen. Het verschil met de vorige boeken is dat hij zich dit keer niet op afstand kan houden van de uitkomst.

Ook de andere familieleden komen in beeld, met de verhoudingen die in de eerdere delen zijn opgebouwd. Wie de reeks vanaf Zero Day heeft gevolgd, ziet hier lijnen samenkomen die al in het eerste boek voorzichtig waren uitgezet.

No Man's Land verscheen in 2016 en haalde in de Verenigde Staten de tweede plaats van de bestsellerlijst. Het is het vierde en vooralsnog laatste deel over John Puller. De zaak wordt binnen dit boek behandeld en het is los te lezen, maar wie de familiegeschiedenis kent, leest het met meer gewicht. Wat het onderzoek uiteindelijk oplevert, blijft hier uiteraard buiten beschouwing.

Daarmee krijgt de serie een afsluiting die eerder naar binnen dan naar buiten kijkt: geen samenzwering in een afgelegen streek of een handel in mensen, maar een oude verdwijning in het eigen gezin, onderzocht door iemand die er zelf bij was zonder er iets van te begrijpen.

↑ Terug naar de volgorde