Merchant Princes op volgorde

Miriam Beckstein verdient haar brood als techniekjournalist in Boston en denkt de scoop van haar leven te pakken te hebben wanneer ze een omvangrijke witwasconstructie op het spoor komt. In plaats van een compliment levert het haar ontslag op, en kort daarna ook bedreigingen. Om haar woedende dochter af te leiden haalt adoptiemoeder Iris een schoenendoos tevoorschijn met spullen van Miriams biologische moeder, een vrouw zonder naam die werd vermoord toen Miriam nog een baby was. Tussen die spullen zit een medaillon met een ingewikkeld knoopmotief. Zodra Miriam haar blik erop scherpstelt, staat ze ergens anders.

Die andere plek is dezelfde geografie, maar een andere geschiedenis: een Massachusetts dat nooit een industriële revolutie kende. De Gruinmarkt is een feodale samenleving met de techniek van de vroege middeleeuwen, met één opvallende uitzondering. Ruiters dragen moderne vuurwapens en de adel omringt zich met luxe die daar onmogelijk gemaakt kan zijn. De verklaring ligt bij Miriams eigen bloedverwanten. Een deel van hen bezit de erfelijke gave om tussen werelden te stappen, met kleren en al wat ze vasthouden, en die groep — de Clan — heeft daarop een uiterst winstgevende import- en exporthandel gebouwd. Wie in één stap uit het ene land in het andere verdwijnt, is een ideale koerier. Dat de lucratiefste vracht op dit moment uit drugs bestaat, bevalt Miriam van meet af aan slecht.

Stross gebruikt haar journalistieke reflex als motor van het boek. Miriam wil weten hoe de handel in elkaar zit, wie eraan verdient en waarom de Clan genoegen neemt met rijk worden in plaats van iets te doen aan de armoede om zich heen. Haar familieleden zijn opgegroeid met de normen van de Gruinmarkt, niet met die van het Amerika waarin zij volwassen werd; ze vleien zich liever bij de plaatselijke adel dan dat ze hervormen, en het makkelijke geld maakt verandering alleen maar onaantrekkelijker. Miriam ziet bovendien dat het drugsmodel eindig is: contant geld en anonimiteit worden in haar eigen wereld met het jaar verdachter.

Ze probeert de familieonderneming daarom van binnenuit om te bouwen, en dat maakt haar onmiddellijk een doelwit. De Clan bestaat uit facties die elkaar al een generatie bevechten, en een teruggekeerde erfgename verstoort zorgvuldig uitgezette machtsverhoudingen. Miriam zoekt bondgenoten waar ze die vinden kan: Paulie, een oud-collega met verstand van juridisch speurwerk; Roland, een verre verwant en econoom die zelf ook onder de Clan uit wil; hertog Angbard Lofstrom, haar oom en hoofd van de veiligheidsdienst; en Olga, Brilliana en Kara, jonge edelvrouwen die haar wegwijs maken in de hofpolitiek van hoofdstad Niejwein.

Het openingsdeel van de reeks combineert alternatieve geschiedenis met een nuchtere blik op economie: wat gebeurt er met een markt, een rechtsstaat en een familie wanneer vervoer tussen werelden vrijwel niets kost? Stross schreef dit verhaal oorspronkelijk als één geheel met het tweede deel. Dat verklaart het abrupte slot en de latere gecombineerde uitgave onder de titel The Bloodline Feud.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 27,90 ↑ Terug naar de volgorde

Wat in The Family Trade halverwege afbrak, krijgt hier zijn vervolg; beide delen waren oorspronkelijk één manuscript dat om lengte in tweeën werd geknipt. Miriam Beckstein weet inmiddels dat ze tussen werelden kan lopen en dat haar familie die gave al generaties te gelde maakt. Wat ze nog niet weet, is hoeveel werelden er zijn en wie er nog meer kunnen reizen.

Een medaillon dat ze op een van haar belagers buitmaakte, brengt haar naar een derde wereld waarvan de Clan het bestaan nauwelijks vermoedt. Daar hoort Massachusetts bij "New Britain": het Britse koningshuis week ooit uit naar Amerika, de omgangsvormen zijn ongeveer edwardiaans en de techniek blijft steken rond het niveau van de jaren dertig. Voor Miriam is dat een uitweg. Het alternatief dat de Clan haar voorhoudt, is een politiek huwelijk onder de bescherming van een factie, en daar peinst ze niet over.

Ze bouwt dus in New Britain een eigen positie op. Eerst brengt ze goud over, dat daar door een streng mercantilistisch beleid opvallend veel waard is. Daarna stapt ze over op iets slimmers: ze koopt een bedrijfje en verkoopt de rechten op octrooien uit haar eigen wereld, uitvindingen uit de eerste helft van de twintigste eeuw die in New Britain nog niemand kent. Hulp krijgt ze van Erasmus Burgeson, pandjesbaas en kwartiermeester van de Levellers, een dissidente beweging die van de kroon de rechten opeist die in Miriams Amerika uit de revolutie voortkwamen. Hij regelt papieren, contacten en onderdak.

Ondertussen wordt de titel pijnlijk letterlijk. Miriam vermoedt dat de burgeroorlog die de Clan rond haar geboorte verscheurde niet van binnenuit kwam, maar werd aangewakkerd door een verwante tak die niemand kende: zwakker dan de Clan, maar met toegang tot een wereld waarvan de Clan niet afwist. Dat verklaart aanslagen die onmogelijk leken en het maakt elke bewaakte plek onveilig, want wie via een derde wereld binnenkomt, loopt om elke deur heen. Om redenen die ze zelf niet doorgrondt, beschouwt die tak ook Miriam als een bedreiging.

Binnen de Clan heeft ze evenmin rust. Over een half jaar komt de familie bijeen bij Beltaigne, en haar tegenstanders — onder wie haar eigen grootmoeder Hildegarde — willen haar daar handelingsonbekwaam laten verklaren, zodat ze niet bij haar erfenis kan. Bovendien vermoedt Miriam een verrader binnen de veiligheidsdienst van hertog Lofstrom: te veel aanslagen wisten te precies waar ze uithing.

Stross denkt ook hier de gevolgen van het wereldwandelen consequent door. Wat is een octrooi waard in een wereld die de uitvinding nog niet kent? Hoe beveilig je iets tegen een tegenstander die dwars door muren lijkt te komen? Publishers Weekly prees de manier waarop hij hoge en lage techniek tegen elkaar uitspeelt en vergeleek de intrige met die van een thriller; Booklist zag verwantschap met de vroege Amber-romans van Roger Zelazny. In 2006 was het boek finalist voor de Prometheus Award.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 6,67 ↑ Terug naar de volgorde

Met het derde deel begint binnen dezelfde reeks een nieuwe verhaallijn, die pas in het vierde boek wordt afgerond. Miriam Beckstein is haar bewegingsvrijheid grotendeels kwijt. Het bedrijf dat ze in New Britain opzette, is aan andere beheerders van de Clan overgedragen — officieel omdat ze gevaar loopt, in werkelijkheid omdat facties binnen de familie haar liever op afstand houden. Zelf zit ze vast in de Gruinmarkt, waar ze nauwelijks een stap onbegeleid mag zetten. Het bestand met de Lee-familie uit New Britain houdt voorlopig stand, maar het wantrouwen tegen de nieuwkomer is er niet minder om.

Als ze er even in slaagt haar bewakers af te schudden, stuit Miriam op een plan dat de modernistische vleugel van de Clan in het diepste geheim voorbereidt en dat moet zorgen voor een hele nieuwe generatie wereldwandelaars. De ethische en praktische bezwaren zijn enorm, en haar vragen erover leveren haar vooral een strakker toezicht op dan ze al had.

Daarnaast opent Stross een tweede verhaallijn in het gewone Amerika. Mike Fleming is rechercheur bij de Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst en kende Miriam jaren geleden van dichtbij. Hij wordt binnengehaald bij een geheime overheidseenheid die de Clan onderzoekt en die de familie beschouwt als narcoterroristen die tussen dimensies opereren. De eenheid heeft een overloper in handen, en met diens hulp worden koeriers opgepakt, bezittingen in beslag genomen en de eerste woordenlijsten Engels-Hochsprache samengesteld — voorbereiding op agenten die zelf de oversteek moeten kunnen maken. Fleming ziet het apparaat om zich heen groeien en raakt steeds ongemakkelijker bij de juridische en morele losheid waarmee zijn superieuren te werk gaan.

In de Gruinmarkt hoort Miriam ondertussen wat de familie met haar voorheeft. Haar eigenzinnigheid wordt haar vergeven, maar alleen tegen een prijs: een huwelijk dat de conservatieve vleugel tevreden moet stellen en dat de Clan moet verbinden met het koningshuis. Beide zoons van de koning zijn problematisch, elk op hun eigen manier, en de berekening achter de keuze is zo koel dat Miriam er misselijk van wordt. Haar oudoom Henryk, hoofd van de koninklijke spionnen, legt haar uit waarom het toch moet, en haar verzet wordt gebroken met een dreigement dat haar zieke moeder betreft.

Het boek loopt toe naar een banket waarop de verloving wordt gevierd en waar alle partijen — de Clan, het hof en de Amerikaanse dienst — hun eigen agenda binnensmokkelen. Stross laat zien hoe een familiebedrijf dat op één zeldzaam talent drijft, langzaam verandert in een staat met een veiligheidsdienst, en hoe weinig ruimte er in zo'n structuur is voor iemand die vragen stelt.

Recensenten wezen erop dat dit deel hetzelfde euvel heeft als het openingsboek: het is duidelijk de eerste helft van een tweeluik en eindigt met de meeste verhaallijnen nog wijd open. Wie doorleest in The Merchants' War krijgt het vervolg; in de gecombineerde uitgave The Traders' War staan beide delen achter elkaar.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 17,00 ↑ Terug naar de volgorde

Het vierde deel pakt de draad op met Miriam op de vlucht in New Britain, de derde wereld waar de Britse kroon naar Amerika uitweek. De Clan voert ondertussen op twee fronten oorlog tegelijk: in de Gruinmarkt tegen prins Egon, die de macht opeist, en in het gewone Amerika tegen de geheime overheidseenheid die de familie op het spoor is.

In New London, de tegenhanger van New York, zoekt Miriam hulp bij een contact van Erasmus Burgeson. Het land waar ze zich verstopt staat er slecht voor: de koning heeft het parlement naar huis gestuurd, overzee woedt opnieuw een koloniale oorlog en de schatkist betaalt haar rekeningen door geld bij te drukken, met stagflatie tot gevolg. De Levellers willen een democratisch bestel, maar wachten hun moment af. Miriam moet ondertussen zowel de politie als agenten van haar eigen familie ontwijken, en ze voelt zich om redenen die ze niet kan plaatsen almaar beroerder.

Hertog Angbard Lofstrom draagt zijn agent Brilliana d'Ost op Miriam terug te halen — of, als dat niet lukt, te zorgen dat ze geen risico meer vormt. De opdracht is delicater dan Brilliana weet, want Miriam blijkt zwanger te zijn van een kind dat voor de Clan van dynastiek belang is, en zwangere wereldwandelaars kunnen niet zonder gevaar oversteken. Dezelfde hertog zet ook Huw aan het werk, een promovendus uit Massachusetts, met de opdracht uit te zoeken hoe de medaillons eigenlijk werken en of er nog meer werelden bereikbaar zijn. Zulke experimenten waren lang verboden omdat koeriers te kostbaar zijn om te verspelen, maar nu de Amerikaanse basis van de familie wankelt, is er geen keuze meer. Huw en zijn ploeg ontdekken dat de plek waar je staat bepaalt waar je uitkomt, en stuiten op een vierde wereld die in een ijstijd verkeert en waar de sporen liggen van een hoogontwikkelde beschaving die er niet meer is.

In Amerika verschuift het perspectief van Mike Fleming naar zijn meerdere, kolonel Eric Smith, die aanzienlijk minder scrupules heeft. Smith krijgt te maken met wetenschappers die manieren vinden om zonder gekaapte koeriers materiaal over te sturen, met onderhandelingen over kernwapens in handen van de Clan, en met een dreiging in Boston waar zijn dienst geen raad mee weet. Op langere termijn kijkt Washington naar parallelle werelden als antwoord op de eigen oliehonger.

Prins Egon blijkt intussen een gevaarlijker tegenstander dan de Clan dacht. Hij reist met een kleine staf, draagt geen koninklijk vertoon, gebruikt dubbelgangers en zet een keurkorps in met moderne wapens uit de andere wereld. Zijn troepen splitsen zich op, overvallen landgoederen en verdwijnen weer in de bossen, wat de Clan dwingt zijn krachten over een groot gebied te verspreiden.

Recensenten prezen het boek, maar merkten op dat de extra verhaallijn rond de Amerikaanse dienst de aandacht voor de personages dunner uitsmeert dan in de eerdere delen.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 19,00 ↑ Terug naar de volgorde

Deel vijf begint waar de reeks het spannendst is: de Clan raakt verdeeld, en de vraag is niet langer of de familie verandert maar wie daarbij de macht in handen krijgt. Een van de sleutelfiguren in de leiding is uitgeschakeld, de Amerikaanse overheid voert de druk hard op, en de organisatie die decennialang draaide op discretie en familiebanden valt uiteen in facties die elkaar niet vertrouwen.

Miriam Beckstein keert terug in de kring waar ze eerder uit wegliep. Ze doet dat niet uit genegenheid: ze is zwanger van een kind dat in de Gruinmarkt aanspraak maakt op de troon, en dat maakt haar voor elk kamp interessant. Een hervormingsgezinde groep wil haar aan hun zijde hebben, maar het is de vraag of ze haar zien als leider of vooral als boegbeeld. Voor Miriam, die zich sinds haar eerste oversteek verzet tegen de rol die anderen voor haar bedenken, is dat een wezenlijk verschil.

Ondertussen is de geheime Amerikaanse eenheid niet langer bezig met verkennen. Washington weet nu waar het mee te maken heeft en bereidt zich voor om die kennis uit te buiten. Mike Fleming, de rechercheur die zich in de vorige delen steeds ongemakkelijker voelde bij de werkwijze van zijn superieuren, weet inmiddels wat de werkelijke bedoelingen van zijn regering zijn — en dat is het verontrustendste inzicht dat hij tot nu toe heeft opgedaan. Tegelijk is er binnen de Clan een dissidente groep die op eigen houtje handelt en die over middelen beschikt waar geen enkele grens tegen bestand is, want wie tussen werelden kan lopen, kan overal iets neerzetten.

Stross laat in dit deel zien wat er gebeurt als de logica van de reeks wordt doorgetrokken. De eerste boeken draaiden om handel: goud, medicijnen, octrooien, drugs. Vanaf hier gaat het om staatsmacht. Twee regeringen die elkaars bestaan nauwelijks kunnen bevatten, zoeken elk naar een manier om het wereldwandelen in te zetten als wapen, en beide onderschatten hoe snel de ander leert. De derde wereld, New Britain, staat ondertussen aan de vooravond van politieke omwentelingen die niets met de Clan te maken hebben maar die alle plannen doorkruisen.

Het boek is duidelijk geschreven als eerste helft van het slot van de eerste reeks; de verhaallijnen worden pas in The Trade of Queens afgehecht. In de Britse gecombineerde uitgave staan beide delen dan ook samen in één band, onder de titel The Revolution Trade.

Wie de reeks op volgorde leest, komt hier op het punt waar de huiselijke familieroman definitief overgaat in een politieke thriller met twee kernmachten en drie bewoonde tijdlijnen. De personages die Miriam sinds haar eerste oversteek terzijde staan — Brilliana, Olga, Huw en Erasmus — moeten kiezen aan welke kant van die breuk ze staan, en dat is voor geen van hen een vanzelfsprekende keuze.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 27,70 ↑ Terug naar de volgorde

De afsluiting van de eerste zesdelige verhaallijn zet alle partijen tegelijk in beweging. De breuk binnen de Clan tussen behoudende en hervormingsgezinde families loopt uit op een openlijke machtsstrijd, en in het gewone Amerika heeft de overheid genoeg geleerd over de Gruinmarkt om daar zelf te willen ingrijpen. Wat begon als een verhaal over een journaliste die een medaillon vond, eindigt met regeringen die elkaars werelden als strijdtoneel beschouwen.

Miriam Beckstein is intussen zwanger van de erfgenaam van een troon die ze nooit heeft gewild. Dat maakt haar in de Gruinmarkt een prooi en in Amerika een doelwit. De enige plek waar ze misschien veilig is, is de derde wereld New Britain, maar ook daar is het onrustig: de revolutie die in de vorige delen werd voorbereid heeft het land op zijn kop gezet en de nieuwe machthebbers hebben hun eigen redenen om belangstelling voor haar te tonen.

De scherpste dreiging komt van een afgescheiden groep binnen de Clan die op eigen gezag handelt. Zij hebben zich toegang verschaft tot wapens waar geen grens, muur of bewaking tegen helpt, omdat ze die simpelweg tussen werelden door kunnen dragen. Hun doelwit ligt in Washington. Mike Fleming, de rechercheur die als enige het hele plaatje ziet, wordt door zijn eigen dienst tegengewerkt en heeft weinig tijd om een waarschuwing te laten aankomen. Wanneer hij bij Miriams voormalige collega Steve Schroeder aanklopt, wordt hij voor een dwaas versleten.

Stross voert hier de economische redenering van de reeks naar haar politieke eindpunt. Wie goederen tussen werelden kan verplaatsen, kan ook geweld verplaatsen, en geen enkele staat is ingericht op een tegenstander die uit het niets verschijnt en er weer in verdwijnt. De Amerikaanse reactie op die vaststelling is even logisch als meedogenloos, en ze bepaalt hoe de reeks eruit komt te zien in de drie delen die later volgen, die zeventien jaar na deze gebeurtenissen beginnen.

Ook de kleinere lijnen komen samen. De families die elkaar generaties lang de macht betwistten, moeten kiezen tussen hun oude gewoonten en overleven. De Levellers in New Britain ontdekken hoe snel een revolutie haar eigen dynamiek krijgt. En de personages die Miriam sinds haar eerste oversteek terzijde stonden — Brilliana, Olga, Huw, Erasmus — komen voor keuzes te staan die hun loyaliteit op de proef stellen.

Het boek levert een slot dat de opzet van de hele reeks verandert en dat door Stross later is beschreven als het punt waarop hij zijn eerste verhaalcyclus afsloot. Wie daarna verder wil, begint bij Empire Games, dat uitdrukkelijk als nieuw instappunt is geschreven. In het Verenigd Koninkrijk verscheen The Trade of Queens samen met het vorige deel in de gecombineerde uitgave The Revolution Trade.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 15,83 ↑ Terug naar de volgorde

Zeventien jaar na de gebeurtenissen uit The Trade of Queens begint Stross een nieuwe trilogie binnen dezelfde reeks, uitdrukkelijk bedoeld als instappunt voor wie de eerdere delen niet kent. De werelden zijn dezelfde, maar bijna alles eromheen is veranderd.

In de derde tijdlijn is New Britain opgegaan in het New American Commonwealth. Vluchtelingen uit de Clan die daar terechtkwamen, hebben hun kennis ingezet voor een versnelde industrialisatie, en in 2020 staat het land op het punt zijn eerste ruimtevaarder te lanceren. Miriam Beckstein, Brilliana d'Ost, Olga Thorold en de broers Huw en Hulius Hjorth zijn er hooggeplaatste burgers geworden. Miriam is commissaris in een regering die haar technologische voorsprong vooral ziet als levensverzekering.

In de tweede tijdlijn is de Verenigde Staten na een aanslag afgegleden naar een achterdochtige politiestaat met een sterk uitgebouwd veiligheidsapparaat. Daar introduceert Stross zijn nieuwe hoofdpersoon: Rita Douglas, die als baby werd afgestaan en die nu, halverwege de twintig, uit een doodlopende baan wordt geplukt door het ministerie van Binnenlandse Veiligheid. De reden is haar afkomst. Rita draagt de aanleg om tussen tijdlijnen te stappen, en de Amerikaanse overheid heeft zojuist een tijdlijn gevonden waarin drie van haar drones uit de lucht zijn geschoten. Na een ingreep die haar talent aanzet blijkt Rita bovendien beter toegerust dan haar verwanten: de hoofdpijn, misselijkheid en verplichte rusttijden waar wereldwandelaars mee kampen, gelden voor haar niet.

Ze wordt getraind, naar Camp Singularity gebracht en op verkenning gestuurd naar een rangeerterrein in de derde tijdlijn, waar ze inlichtingen moet verzamelen. Wat haar opdrachtgevers haar niet vertellen, is in wiens land ze precies rondloopt en wie daar de dienst uitmaakt. Ondertussen bezoekt Rita haar grootvader Kurt, een oude man met een verleden in de Koude Oorlog dat hij zorgvuldig voor zich houdt. Hij waarschuwt haar op zijn eigen manier voor de dienst waarvoor ze werkt en drukt haar een oud boek in handen met de raad het te lezen.

In het Commonwealth is de rust intussen ook betrekkelijk. Er wordt een aanslag op Miriam beraamd, de gezondheid van de belangrijkste staatsman gaat achteruit, en een koning in ballingschap zoekt met steun van een continentale grootmacht naar manieren om de jonge republiek van binnenuit te ondermijnen. De veiligheidsdiensten staan op scherp, en een onbekende die uit het niets op een rangeerterrein verschijnt, valt op.

Stross combineert spionageroman met alternatieve geschiedenis en houdt beide kanten geloofwaardig: twee staten die elkaar wantrouwen, elk overtuigd dat de ander de agressor is, en een jonge vrouw die tussen hen in klem komt te zitten zonder dat iemand haar eerlijk vertelt waar het om gaat. Een nawoord gaat in op de ontstaansgeschiedenis van de veiligheidsdiensten in het boek en op de achtergrond van de Clan.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 23,50 ↑ Terug naar de volgorde

Het tweede deel van de Empire Games-trilogie zet de spanning tussen twee kernmachten verder onder druk. In de ene tijdlijn maakt het New American Commonwealth een technologische revolutie door; in de andere is de Verenigde Staten uitgegroeid tot een hoogtechnologische politiestaat. Beide bezitten kernwapens, beide weten inmiddels van elkaars bestaan, en geen van beide vertrouwt de ander verder dan de eerstvolgende oversteek.

Voor het Commonwealth komt daar een binnenlandse crisis bij. Sinds de revolutie heeft het land zijn leider gehad; nu die wegvalt, dreigt de eerste machtswisseling van de jonge republiek, en daarmee een machtsvacuüm waar rivaliserende facties op azen. Commissaris Miriam Burgeson probeert het overleven van haar regering te verzoenen met haar eigen overtuiging dat een oorlog met de overburen niet te winnen valt. Haar beste agenten bereiden ondertussen een riskante operatie voor: het overhalen en weghalen van een politieke figuur van gewicht, een defectie die de crisis zou kunnen bezweren als ze op tijd rondkomt. Tegelijk zijn er in de Atlantische wereld royalisten die openlijk op een terugkeer aansturen en die van buitenaf steun krijgen.

Aan de Amerikaanse kant blijft Rita Douglas het instrument dat haar dienst inzet om de vreemde tijdlijn te verkennen. Haar positie verandert ingrijpend wanneer ze begrijpt hoe ze werkelijk met het Commonwealth verbonden is; wat tot dan toe een opdracht was, wordt een kwestie van loyaliteit. Ondertussen is in haar eigen land een slapende cel geactiveerd, en die dreigt het voorzichtige evenwicht dat Miriam en haar mensen proberen te bouwen onderuit te halen.

Stross voegt aan die dubbele spionageplot een derde dreiging toe die groter is dan beide staten. Amerikaanse onderzoekers die andere tijdlijnen in kaart brengen, stuiten op de resten van een beschaving die veel verder was dan de hunne en die er niet meer is. Iets heeft die wereld vernietigd, en de expedities die de resten onderzoeken lopen het risico datzelfde iets wakker te maken. Wat in de eerste zes delen van de reeks een verhaal over handel en politiek was, krijgt daarmee een onderlaag die aan de oudere sciencefiction herinnert: de ontdekking dat er in het multiversum iets bestaat waar geen enkele menselijke macht tegenop kan.

De uitgever omschrijft het boek als een technothriller over paratijd-spionage, kernbewapening en staatsbewaking, en dat dekt de lading: veel van het verhaal bestaat uit inlichtingenwerk, ambtelijke intriges en de manier waarop regeringen hun eigen aannames bevestigen. Recensies prezen de dichtheid van de ideeën en de thrillerstructuur.

Dark State volgt op Empire Games en loopt door in Invisible Sun. Het speelt in dezelfde werelden als de eerste zes Merchant Princes-romans, maar richt zich op een generatie die de gebeurtenissen daarvan alleen van horen zeggen kent.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 15,00 ↑ Terug naar de volgorde

Het negende en laatste deel van de reeks sluit de verhaallijnen af die in Empire Games begonnen en in Dark State werden aangescherpt. Twee versies van Amerika staan tegenover elkaar: het New American Commonwealth, dat met kunst- en vliegwerk een industriële en wetenschappelijke inhaalslag maakt, en de Verenigde Staten uit een parallelle tijdlijn, die technisch tientallen jaren voorligt en over een veiligheidsapparaat beschikt dat weinig aan het toeval overlaat. Tussen die twee loopt een wapenwedloop die geen van beide kan winnen zonder de ander te vernietigen.

Het Commonwealth dreigt ondertussen aan zichzelf ten onder te gaan. De leider van het land is overleden en het gat dat hij achterlaat trekt iedereen aan die ooit naar macht heeft gestaan. Minister Miriam Burgeson krijgt in die chaos een aanklacht wegens landverraad aan haar broek, ingediend door een tegenstander die haar al jaren dwarszit. Wie de reeks vanaf het begin volgt, ziet hier de vrouw die ooit als journaliste in Boston werd ontslagen, worstelen met precies het soort staatsmacht dat ze een leven lang wantrouwde.

Boven beide werelden hangt intussen een gevaar dat de menselijke politiek ver overstijgt. In hun drang om zo veel mogelijk tijdlijnen te verkennen hebben de Amerikanen iets gewekt dat op een andere versie van de aarde de hele mensheid heeft weggevaagd. Die macht maakt geen onderscheid tussen de partijen in het conflict, en als de twee supermachten niets doen, wacht hun hetzelfde. De vraag die het boek stelt is of staten die elkaar decennialang hebben behandeld als de ergst denkbare vijand, in staat zijn om op tijd samen te werken tegen iets wat ze geen van beide begrijpen.

Stross brengt in dit slotdeel zijn twee registers samen. Aan de ene kant is er de nuchtere, bijna ambtelijke beschrijving van hoe regeringen beslissingen nemen: begrotingen, inlichtingenrapporten, machtsverhoudingen binnen een partij, de verleiding om een crisis binnenlands uit te buiten. Aan de andere kant staat het grote sciencefictionmotief van een multiversum waarin de mens niet de enige is die ooit heeft leren reizen. De uitgever noemt het een dystopisch avontuur waarin twee parallelle versies van Amerika elkaar in de greep houden.

Personages uit beide generaties komen hier voor het laatst samen: de wereldwandelaars die ooit uit de Gruinmarkt vluchtten en de jongere spionnen die alleen nog het resultaat van die vlucht kennen. Recensenten roemden de dichtheid van ideeën en de thrillervaart van de trilogie; Kirkus sprak over een reeks waarin niemand Stross nabij komt zodra hij op dreef is.

Invisible Sun verscheen in 2021 en vormt daarmee het sluitstuk van een reeks die in 2004 begon.

↑ Terug naar de volgorde