The Invisible Library op volgorde

Boeken verzamelen is in deze reeks een gevaarlijk beroep. Irene werkt als spion voor de Bibliotheek, een geheimzinnige organisatie die buiten de gewone ruimte en tijd bestaat en die uit talloze parallelle werkelijkheden bijzondere fictie verzamelt. Bibliothecarissen reizen die werelden in, doen zich voor als iemand anders en halen eruit wat hun opdracht voorschrijft. Het is spionagewerk met een leeskaart.

Irene krijgt een nieuwe opdracht en een nieuwe assistent. Samen met de raadselachtige Kai wordt ze naar een alternatief Londen gestuurd om een bijzonder gevaarlijk boek op te halen. Het probleem dient zich onmiddellijk aan: op het moment dat ze aankomen, is het werk al gestolen. En de concurrentie is talrijk. De ondergrondse groeperingen van die stad willen het boek net zo graag hebben, en ze zijn bereid daarvoor te doden. Daar komt bij dat deze wereld niet volgens de gewone natuurwetten draait. Ze is aangetast door chaos, wat betekent dat magie er onvoorspelbaar werkt en dat er wezens rondlopen die in een nuchtere werkelijkheid niet zouden bestaan. Alsof dat nog niet genoeg is, houdt Kai iets achter, en zijn geheimen kunnen net zo ontvlambaar blijken als de wereld waarin ze zijn beland.

Genevieve Cogman schreef met dit debuut een boek dat een aantal genres tegelijk bespeelt. Er zit veel avontuur in, er wordt gestolen en ingebroken, er komen geheime genootschappen aan te pas, en de sfeer leunt tegen steampunk aan. Tegelijk is het vooral een boek voor lezers die van boeken houden: de Bibliotheek is een plek waar verhalen letterlijk waarde hebben, en Cogman haalt daar veel plezier uit.

De toon is licht en droog. Irene is geen onaantastbare heldin maar een vakvrouw die haar werk serieus neemt, zich ergert aan collega's en zich met improvisatie uit problemen redt. Die mengeling van Britse humor en oplopende dreiging is wat de reeks haar eigen karakter geeft. Wat Irene precies verliest als de opdracht mislukt, is meer dan haar reputatie; de aard van de werkelijkheid zelf hangt er volgens haar werkgevers van af.

'The Invisible Library' verscheen in 2015 en is het eerste van acht delen. Het is het aangewezen beginpunt: de werking van de Bibliotheek, de tegenstelling tussen orde en chaos en de verhouding tussen Irene en Kai worden hier geïntroduceerd en in de latere delen niet opnieuw uitgelegd. De reeks werd in meerdere talen vertaald en kreeg lovende woorden van collega-schrijvers als N. K. Jemisin en Charles Stross.

Genevieve Cogman werkte voordat ze romans ging schrijven mee aan rollenspellen, onder meer aan In Nomine, GURPS, Exalted en The Dresden Files. Dat is te merken: haar werelden hebben regels die kloppen, haar personages hebben duidelijke vaardigheden, en de plot is opgebouwd als een opdracht met obstakels. Van de reeks verschenen ook Duitse vertalingen bij Bastei Lübbe, onder de titel Die unsichtbare Bibliothek. Cogman woont in het noorden van Engeland.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 11,00 ↑ Terug naar de volgorde

Irene heeft inmiddels haar draai gevonden. Ze woont en werkt in een alternatieve versie van het victoriaanse Londen, verzamelt daar belangrijke fictie voor de Bibliotheek en valt in het dagelijks leven niet op. Haar dekmantel zit goed. Dan wordt haar leerling Kai ontvoerd door de Fae, en stort die zorgvuldig opgebouwde rust in elkaar.

De ontvoering is geen gewone misdaad. Kai is een draak van koninklijken bloede, en draken en Fae staan in deze reeks voor twee tegengestelde krachten: orde tegenover chaos. Wie een drakenprins gevangenneemt, raakt aan een evenwicht dat over talloze werelden en dimensies is gespannen. Als Irene niets doet, kan één ontvoering uitgroeien tot een conflict waarin alles wat de Bibliotheek beschermt aan gruzelementen gaat. Dat de Bibliotheek zelf liever buiten dat conflict blijft, maakt haar positie er niet makkelijker op: ze moet handelen, en ze moet dat grotendeels op eigen houtje doen.

Genevieve Cogman verlegt in dit tweede deel het zwaartepunt van boekenroof naar reddingsactie, en dat levert een ander soort verhaal op. Irene moet dieper de gebieden van de Fae in dan haar lief is, en dat zijn plekken waar niet de natuurwetten gelden maar de wetten van het verhaal: wie zich in een vertelling laat zuigen, krijgt een rol toebedeeld en komt daar moeilijk weer uit. Cogman speelt met dat idee op een manier die zowel geestig als onbehaaglijk is.

Ondertussen krijgt de lezer meer te zien van de opbouw van deze wereld: hoe de Bibliotheek zich verhoudt tot draken en Fae, wat een bibliothecaris wel en niet mag, en welke prijs er kleeft aan de hulp die van beide kanten wordt aangeboden. Ook het karakter van Irene wordt scherper. Ze is loyaal aan haar organisatie, maar die loyaliteit botst hier voor het eerst hard met wat ze zelf juist vindt.

'The Masked City' verscheen eind 2015 en is het tweede deel van acht. Het sluit direct aan op 'The Invisible Library' en laat zich niet zelfstandig lezen: wie Kai, de Bibliotheek en de regels van dit universum niet kent, mist de inzet. Voor lezers die het eerste deel vooral als een aardig avontuur beschouwden, is dit het boek waarin duidelijk wordt hoe groot de reeks eigenlijk is opgezet.

Een praktische kanttekening bij de reeks: elk deel heeft een eigen opdracht met een eigen afronding, maar de grote lijn loopt door van boek tot boek. Je kunt dus telkens een afgerond avontuur verwachten zonder dat het geheel uit elkaar valt. De acht delen verschenen tussen 2015 en 2021, in Groot-Brittannië bij Pan Macmillan en in de Verenigde Staten bij Ace en Roc. De Duitse uitgave van dit boek heet Die maskierte Stadt.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 12,95 ↑ Terug naar de volgorde

Na een reeks ongelukkige verwikkelingen tussen draken en Fae zit Irene in haar proeftijd. De Bibliotheek stuurt haar op klussen die weinig om het lijf zouden moeten hebben: iets ophalen, iets terugbrengen, verder niets. Maar problemen hebben de neiging haar en haar assistent Kai vanzelf te vinden, en voor ze het doorheeft, zitten ze dieper in de narigheid dan ze aankunnen.

De oorzaak is een oude bekende. Alberich, Irenes vaste tegenstander, roert zich opnieuw in meerdere werelden tegelijk, en dit keer heeft hij zijn ambitie fors opgeschroefd. Het gaat hem niet om één zeldzaam boek en ook niet om wraak op één bibliothecaris. Hij wil de gehele Bibliotheek vernietigen, en hij wil dat Irene daarbij ten onder gaat. Met zoveel op het spel moet zij alles inzetten wat ze heeft. Ze haalt haar bondgenoten dicht om zich heen, maar juist daar schuilt het gevaar: het grootste risico zou weleens van dichtbij kunnen komen, van iemand van wie ze verraad nooit had verwacht.

Dit derde deel is het donkerste van de eerste boeken. Waar de eerdere delen draaiden om een opdracht met een duidelijk doel, staat hier het voortbestaan van de organisatie zelf ter discussie, en daarmee ook Irenes idee over waar ze bij hoort. Genevieve Cogman gebruikt dat om meer te laten zien van hoe de Bibliotheek functioneert, en van wat er gebeurt als de deuren tussen de werelden niet meer betrouwbaar zijn.

De vaste ingrediënten blijven overeind. Er wordt gereisd naar werelden met hun eigen regels, er wordt ingebroken, er wordt met woorden gevochten, en Irene blijft er droog onder. De verhouding tussen haar en Kai krijgt meer diepte, en ook de vraag wat een bibliothecaris nu eigenlijk is, een ambtenaar, een spion of een soort priester, blijft rondzingen.

'The Burning Page' verscheen in 2016 en is het derde deel van acht. Het bouwt rechtstreeks voort op de twee vorige boeken en verwijst regelmatig naar wat daar is voorgevallen; los lezen is af te raden. Cogmans reeks werd door collega-auteur Charles Stross omschreven als een serie die met elk deel de inzet verhoogt, en dat is precies wat hier gebeurt.

De reeks wordt vaak geprezen om haar hoofdpersoon. Zo noemde The Guardian Irene een heldin die vurig en vindingrijk is en zich door niemand iets laat wijsmaken, met een gevoel voor humor dat het boek zelf ook heeft. Wie van dat soort vertelstem houdt, zit bij deze serie goed: er wordt veel gedreigd en weinig gejammerd. In het Duits verscheen dit deel als Die flammende Welt. De reeks kwam bovendien in meerdere talen uit en heeft inmiddels een vaste schare lezers die vooral terugkomen voor de combinatie van boekenliefde en spionage.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 13,95 ↑ Terug naar de volgorde

Het vierde deel speelt in een New York dat sterk aan de jaren twintig doet denken. De drooglegging is van kracht, er wordt stevig gedronken achter gesloten deuren, gleufhoeden en flapperjurken bepalen het straatbeeld en er wordt overal gekonkeld. Irene en Kai komen er terecht met een simpel klinkende opdracht: een zeldzaam boek bemachtigen.

Simpel wordt het niet. De twee belanden middenin een politieke krachtmeting tussen draken, waarbij het draait om posities en opvolging. Een jonge bibliothecaris is in dat conflict verstrikt geraakt, en als hij er niet uit losgemaakt wordt, kan dat ernstige gevolgen hebben voor de Bibliotheek: de organisatie hoort zich strikt neutraal te houden, en de schijn van partijdigheid alleen al kan een oorlog ontketenen tussen machten die veel groter zijn dan zijzelf. Ondertussen moeten Irene en Kai zich staande houden tussen gangsters, afpersers en drakenhovelingen, en ze krijgen ook nog de interne dienst van hun eigen werkgever op hun dak. Loopt het verkeerd af, dan kost het Irene haar baan. En waarschijnlijk haar leven.

Genevieve Cogman gebruikt hier een decor dat ze met zichtbaar plezier heeft uitgekozen. De misdaadromantiek van de drooglegging, met clandestiene kroegen en tommyguns, past verrassend goed bij de intriges van de draken, en het geheel leest als een mengsel van een gangsterfilm en een hofdrama. Dat de reeks zich telkens in een andere wereld afspeelt, is een van de aantrekkelijkste eigenschappen ervan; elk deel heeft daardoor zijn eigen kleur.

Inhoudelijk gaat dit boek vooral over neutraliteit en de prijs daarvan. Irene werkt voor een organisatie die zich nadrukkelijk buiten het conflict tussen orde en chaos wil houden, maar haar assistent behoort tot een van de partijen en zijzelf raakt steeds vaker persoonlijk betrokken. Die spanning is de motor van het verhaal.

'The Lost Plot' verscheen in 2017 en is het vierde deel van acht. Het is van de eerste helft van de reeks het boek dat zich nog het meest zelfstandig laat lezen, omdat de opdracht en het decor op zichzelf staan. Toch geldt ook hier: de verhoudingen tussen Irene, Kai en de Bibliotheek zijn in de eerdere delen opgebouwd, en zonder die achtergrond blijft veel halfslachtig.

Het aantrekkelijke van deze reeks is dat Cogman elke keer een ander soort verhaal binnen hetzelfde raamwerk schrijft. Er zit een boekenroof bij, een reddingsactie, een moordzaak en een kunstkraak, telkens met dezelfde hoofdpersonen en dezelfde regels. Voor lezers die de reeks nog moeten ontdekken, is dat een goede reden om door te lezen na het eerste deel. Het boek verscheen in Groot-Brittannië bij Pan Macmillan en in de Verenigde Staten bij Ace; de Duitse uitgave heet Das dunkle Archiv.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 16,99 ↑ Terug naar de volgorde

Er wordt een vredesconferentie gehouden tussen draken en Fae, in het diepste geheim, met de Bibliotheek als bemiddelaar. Het is precies wat Irene al jaren wil: een einde aan de eeuwige wrijving tussen orde en chaos. Dan wordt de tweede man van de drakendelegatie doodgestoken, en ligt het hele overleg op springen.

Irene keert net terug in Londen na een tamelijk rechttoe rechtaan boekendiefstal in Duitsland wanneer haar collega Bradamant haar op de hoogte brengt. De opdracht is duidelijk: de moord moet worden opgelost, en snel. Samen met haar bondgenoot Vale vertrekt ze naar een Parijs dat in de jaren negentig van de negentiende eeuw is blijven staan, en daar begint het onderzoek. Al snel blijkt dat het slachtoffer mogelijk iets op het spoor was: bewijs van verraad door een of meer bibliothecarissen. Dat maakt de zaak pijnlijk dichtbij. Om de conferentie te laten slagen worden er bovendien bibliothecarissen als onderpand vastgehouden aan de hoven van de draken en de Fae, en onder hen bevinden zich Irenes ouders. Wie de dader ook is, een draak, een Fae of iemand uit haar eigen gelederen, zij zal het moeten uitzoeken.

Met dit vijfde deel schrijft Genevieve Cogman een regelrechte moordzaak binnen haar fantasyreeks. De opzet is die van een klassiek detectiveverhaal: een besloten gezelschap, een lijk, een beperkt aantal verdachten en een onderzoeker die niet iedereen kan vertrouwen. Het Parijs van het fin de siècle levert daar een fraai decor bij, met salons, hotels en straten waar iedereen iemand in de gaten houdt.

Voor de reeks als geheel is dit een scharnierpunt. De tegenstelling tussen draken en Fae is vanaf het eerste deel de achtergrond geweest; hier wordt er voor het eerst serieus geprobeerd die op te lossen, en dat verandert wat er in de latere boeken op het spel staat. Ook Irenes eigen achtergrond komt dichterbij dan ooit, doordat haar ouders rechtstreeks bij de zaak betrokken zijn.

'The Mortal Word' verscheen in 2018 en is het vijfde deel van acht. Het veronderstelt kennis van de eerdere boeken, met name van de verhouding tussen de Bibliotheek, de draken en de Fae. Voor liefhebbers van detectives binnen een fantasywereld is dit het meest bevredigende deel uit de serie.

Cogman werkt in haar boeken voortdurend met verwijzingen naar bestaande literatuur, en dat past bij een reeks waarin fictie letterlijk macht heeft. Lezers die die knipogen herkennen hebben er extra plezier van, maar het verhaal leunt er niet op. Het boek verscheen bij Pan Macmillan in Groot-Brittannië en bij Ace in de Verenigde Staten, en kwam in Duitsland uit als Das tödliche Wort.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,34 ↑ Terug naar de volgorde

Een wapenstilstand tussen draken en Fae onderhouden is geen dankbaar werk, en Irene merkt dat dagelijks. Alsof die broze vrede nog niet genoeg oplevert, heeft ze ook haar veeleisende ouders op de stoep staan. Dan krijgt ze een opdracht die haar persoonlijk raakt: de wereld waarin zij is opgegroeid, verkeert in gevaar, en er is precies één boek dat redding kan brengen.

Dat boek is in handen van Mr Nemo, een gesloten Fae-antiquair die het niet zomaar afstaat. Hij wil er iets voor terug, en wat hij wil, bevindt zich in Wenen: een schilderij dat een buitengewoon geheim uit het verleden bewaart. Om de ruil rond te krijgen moeten Irene en haar assistent Kai samenwerken met een gezelschap dat zij nooit zelf zou hebben uitgekozen: intrigerende draken, Fae die van gokken hun beroep hebben gemaakt en ronduit dieven. Samen moeten ze een kunstroof uitvoeren die zijn weerga niet kent. Het schilderij wordt echter bewaakt door mensen die bereid zijn ervoor te doden, en de leden van de ploeg hebben allemaal hun eigen plannen.

Genevieve Cogman kiest voor dit zesde deel een vorm die de reeks nog niet had gebruikt: het verhaal van de kraak met een bij elkaar geraapt team, ieder met zijn eigen specialisme en zijn eigen bijbedoelingen. Het levert een boek op met veel vaart, veel gekibbel en een aanstekelijk soort plezier in het vak. Het speelt bovendien grotendeels in een eenentwintigste-eeuwse wereld, wat na de victoriaanse en negentiende-eeuwse decors van de eerdere delen opvalt.

Onder het vermaak zit een serieuze lijn. Irene heeft in de vorige boeken de vrede mee helpen sluiten, en nu moet zij die in de praktijk overeind houden terwijl beide partijen elkaar wantrouwen. Dat haar opdracht dit keer haar eigen achtergrond betreft, maakt haar minder onbewogen dan gewoonlijk, en dat is precies waar haar tegenstanders op rekenen.

'The Secret Chapter' verscheen in november 2019 bij Pan en telt zo'n 336 bladzijden. Het is het zesde deel van acht; het verhaal loopt verder in 'The Dark Archive'. Wie de reeks op volgorde leest, herkent hier veel terug uit de eerdere boeken, maar de kraak zelf is als avontuur goed te volgen.

De reeks kreeg lovende woorden van collega-auteurs. N. K. Jemisin noemde het eerste deel bijzonder vanwege de eigenzinnige mythologie en de slimme, scherpe personages, en Charles Stross schreef dat Cogman de inzet met elk deel verder opdrijft. Ook dit boek, dat het luchtigste is van de tweede helft, houdt dat vol. In het Duits verscheen het als Die verborgene Geschichte. Het boek is er ook als luisterboek en als e-boek, naast de paperbackuitgave die Pan in het Verenigd Koninkrijk verzorgt.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,99 ↑ Terug naar de volgorde

Gevaar hoort bij het vak wanneer je bibliothecaris en spion tegelijk bent. Toch hoopt Irene dit keer op een rustig weekend op Guernsey, waar ze achter een zeldzaam boek aan gaat. Dat uitstapje slaat om in iets veel ernstigers: er wordt een aanslag op haar gepleegd, Kai wordt vergiftigd en hun bondgenoot Vale ontsnapt maar net aan de dood.

Bij dat ene incident blijft het niet. Ook in Londen volgen aanslagen, en er zit een lijn in: de slachtoffers hebben allemaal iets te maken met het vredesverdrag tussen Fae en draken. Irene begrijpt wat dat betekent. Als zij het complot niet op tijd blootlegt, houdt het verdrag geen stand, of valt er een dode die niet gemist kan worden. Het onderzoek voert haar en haar vrienden uiteindelijk onder de grond, naar een verborgen archief, en daar zitten ze in de val. Een oude vijand eist genoegdoening, en er komt een geheim boven tafel dat de verhoudingen op hun kop zet. Of Irene uit deze chaos alsnog een overwinning kan slepen, is lang niet zeker.

Dit zevende deel bouwt zwaar op wat er in de reeks is voorgevallen. De vrede die met veel moeite tot stand is gekomen, blijkt kwetsbaarder dan iedereen hoopte, en de tegenstanders van die vrede zijn beter georganiseerd dan gedacht. Genevieve Cogman verbindt daarmee de politieke lijn van de latere delen aan de persoonlijke lijn die vanaf het begin meeloopt, want de vijanden die Irene heeft gemaakt, zijn niet vergeten wie zij is.

Qua toon zit dit boek dichter bij een thriller dan bij het lichtvoetige avontuur van de eerste delen. Er wordt gejaagd, er wordt gevlucht en de tijd dringt voortdurend. De humor die de reeks kenmerkt is er nog wel, maar ze staat hier duidelijk in dienst van de spanning. De ondergrondse hoofdstukken in het archief behoren tot de benauwendste van de serie.

'The Dark Archive' verscheen in november 2020 bij Pan en telt ongeveer 336 bladzijden. Het is het zevende deel van acht, en het is het slechtst geschikte deel om als eerste te lezen: vrijwel alles wat hier gebeurt, is een gevolg van eerdere boeken. Het verhaal wordt afgerond in het achtste en laatste deel, 'The Untold Story'.

Voor wie de reeks in het Nederlands of Duits zoekt: er bestaan Duitse vertalingen bij Bastei Lübbe, waarin dit deel Das geheime Gewölbe heet. In het Engels verscheen het bij Pan Macmillan in Groot-Brittannië en bij Ace in de Verenigde Staten. De acht delen vormen samen een afgerond geheel, dus wie hieraan begint, weet dat de reeks niet halverwege is blijven steken.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 16,64 ↑ Terug naar de volgorde

Het achtste en laatste deel geeft Irene een opdracht die alles overtreft wat ze eerder heeft gedaan, en die bovendien voor iedereen geheim moet blijven: Alberich uitschakelen. Haar vaste tegenstander, de man die haar loopbaan al vanaf het begin achtervolgt, moet definitief uit beeld verdwijnen. Het zou haar laatste opdracht kunnen zijn, in meer dan één betekenis.

Daar komt iets bij wat nog verontrustender is. Er verdwijnen werelden. Niet één, maar hele werkelijkheden houden op te bestaan, en de aanwijzingen wijzen een kant op die niemand binnen de organisatie wil horen: de Bibliotheek zelf zou er iets mee te maken kunnen hebben. Om uit te zoeken wat er werkelijk aan de hand is, moeten Irene en haar vrienden afdalen naar de diepten van de Bibliotheek, gangen en zalen waar nooit iemand komt. Wat ze daar aantreffen, verandert alles wat zij dacht te weten over de plek waar ze haar leven aan heeft gegeven.

Genevieve Cogman sluit haar reeks af door terug te gaan naar de vraag die er vanaf het eerste boek onder lag: wat ís de Bibliotheek eigenlijk, en waarom bestaat ze? In de eerdere delen was ze vooral een werkgever met regels, een gebouw buiten ruimte en tijd waar opdrachten vandaan komen. Hier wordt ze zelf het onderwerp van onderzoek, en dat maakt dit deel persoonlijker dan de voorgaande.

Alle vaste elementen keren terug: de reizen naar werelden met eigen wetten, de verhouding tussen orde en chaos, de samenwerking met Kai en Vale, en de droge humor waarmee Irene zich door benarde situaties heen praat. De inzet is alleen hoger dan ooit, en er is minder ruimte om ergens op terug te vallen.

'The Untold Story' verscheen in december 2021 bij Pan en telt zo'n 400 bladzijden, het dikste deel van de serie. Het is uitsluitend te lezen als afsluiting: bijna elke verhaallijn die hier wordt afgehecht, is over zeven boeken opgebouwd. Wie na deze reeks meer van Cogman wil, kan terecht bij haar latere boeken rond de Franse Revolutie, die met dezelfde vaart en humor zijn geschreven maar in een andere wereld spelen.

De acht delen verschenen tussen 2015 en 2021 en vormen samen een afgeronde reeks, iets wat bij fantasyseries niet vanzelfsprekend is. In het Duits verscheen dit slotdeel bij Bastei Lübbe als Das verbotene Kapitel. Terugkijkend valt op hoe consequent Cogman haar uitgangspunt heeft uitgewerkt: een organisatie die verhalen verzamelt omdat verhalen werkelijkheden bij elkaar houden, met een hoofdpersoon die dat werk vakkundig en met droge humor uitvoert. Wie de acht delen achter elkaar leest, krijgt bovendien een reeks die van toon verschuift: van luchtig avontuur in de eerste boeken naar een steeds persoonlijker en donkerder verhaal aan het slot.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 11,27 ↑ Terug naar de volgorde