The Leatherstocking Tales op volgorde

Chronologisch begint de reeks over Natty Bumppo hier, bij een jonge jager die nog maar net een naam heeft: Deerslayer, de hertendoder. Het verhaal speelt rond 1740 aan het Otsego-meer in het huidige New York, in een gebied waar Engelse kolonisten, Franse concurrenten en inheemse volken elkaar bestrijden. Natty is opgegroeid onder de Delaware en heeft eigen ideeën over wat mag en wat niet. Hij weigert principieel scalpen te nemen, ook al levert dat premiegeld op en ook al vindt zijn omgeving hem daarmee zachtaardig.

Samen met de luidruchtige avonturier Hurry Harry March komt hij bij het meer aan, waar Tom Hutter met zijn dochters Judith en Hetty in een drijvend huis woont, buiten bereik van de oever. Hutter en March zien in de dreigende oorlog vooral een verdienmodel en trekken erop uit om scalpen te bemachtigen. Die onderneming loopt slecht af en zij raken in handen van een groep Huron-krijgers. Natty en zijn Delaware-vriend Chingachgook, die zelf op zoek is naar zijn verloofde Hist, moeten nu zien te redden wat er te redden valt, terwijl de Huron het drijvende huis in de gaten houden en de twee zussen kwetsbaar achterblijven.

James Fenimore Cooper publiceerde deze roman in 1841. Het is het laatst geschreven deel van The Leatherstocking Tales, maar in de tijdlijn van het verhaal het eerste: hier ontmoet de lezer Natty als jonge man die voor het eerst moet doden, die voor het eerst voor een ereprobleem staat en die zijn bijnaam verdient. Ook de vriendschap met Chingachgook, die de hele reeks draagt, ontstaat in dit boek.

Cooper schrijft uitvoerig over het landschap: het meer, de bossen, het licht op het water. Tegelijk gebruikt hij dat decor voor een morele vraag die het hele verhaal doortrekt. Wat is rechtvaardig gedrag wanneer twee culturen in oorlog zijn en niemand zich aan dezelfde regels houdt? Natty formuleert steeds opnieuw zijn eigen gedragscode, en het boek zet die af tegen de hebzucht van March en Hutter, tegen de wetten van de Huron en tegen de gewoontes van de kolonisten. Ook het gegeven van gevangenschap en de belofte om terug te keren speelt een grote rol.

Daarnaast is er een verhaallijn rond Judith Hutter, een zelfbewuste vrouw met een verleden dat in het dorp niet onbesproken is gebleven, en haar zachtaardige zus Hetty, die de wereld op haar eigen manier begrijpt. Hun band met Natty geeft het boek een romantische spanning die Cooper nergens gemakkelijk oplost.

Wie de reeks in verhaalvolgorde wil lezen, begint hier. Wie de boeken in volgorde van verschijnen leest, komt dit deel juist als laatste tegen en ziet dan pas hoe de oude jager uit de eerdere romans is geworden wie hij is. Beide routes zijn gangbaar; deze reeks is in de negentiende eeuw immers niet op chronologie geschreven.

Cooper werkte in dit deel ook de bevrijdingspoging uit rond Hist, de verloofde van Chingachgook, die door de Huron is meegenomen. Losgeld, uitwisselingen en erewoorden spelen daarbij een grote rol, en juist daar komt Natty's eigen gedragscode het scherpst naar voren.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 7,79 ↑ Terug naar de volgorde

Het is 1757, midden in de oorlog tussen Frankrijk en Engeland om Noord-Amerika. Cora en Alice Munro willen naar hun vader, de bevelhebber van Fort William Henry, en reizen daarheen onder begeleiding van majoor Duncan Heyward en de zangmeester David Gamut. Hun gids is Magua, een Huron die beweert een kortere route door het bos te kennen. Al snel blijkt dat het gezelschap verdwaald is en dat Magua andere plannen heeft dan hij liet blijken.

Ze treffen in het bos drie mannen: de blanke woudloper Natty Bumppo, hier Hawk-eye genoemd, en de Mohicanen Chingachgook en diens zoon Uncas. Die drie nemen de begeleiding over, en vanaf dat moment bestaat het boek uit achtervolgingen, hinderlagen, gevangennemingen en ontsnappingen door een landschap van watervallen, grotten, meren en bossen. Ondertussen belegeren de Franse troepen onder Montcalm het fort waar de zussen naartoe willen, en raken de reizigers klem tussen twee legers en tussen volken die elk hun eigen rekeningen te vereffenen hebben.

James Fenimore Cooper publiceerde deze roman in 1826. Het is het bekendste deel van The Leatherstocking Tales en het boek dat het beeld van de Amerikaanse woudloper voor generaties lezers heeft bepaald. Er zijn talloze bewerkingen van gemaakt voor film, televisie en strip, waardoor veel mensen het verhaal kennen zonder het gelezen te hebben. In de chronologie van de reeks staat het op de tweede plaats: Natty is hier een man op de helft van zijn leven, ervaren en zeker van zijn zaak, met Chingachgook aan zijn zijde.

De titel verwijst naar het thema dat het boek bij elkaar houdt. Cooper schrijft over volken die verdwijnen, over land dat van eigenaar wisselt en over de vraag wie er straks nog overblijft om zich iets te herinneren. Dat maakt het verhaal somberder dan de avonturen alleen doen vermoeden. Daarnaast speelt de verhouding tussen Cora, Alice, Heyward en Uncas een rol, met kwesties van afkomst en stand die in Coopers tijd beladen waren en die hij niet uit de weg gaat.

Het boek staat bekend om uitgesponnen natuurbeschrijvingen en om plechtige dialogen; Mark Twain heeft daar destijds spottend over geschreven. Wie daar doorheen kijkt, vindt een spannend verhaal met een hoog tempo en enkele beroemde scènes, waaronder de gebeurtenissen rond de overgave van het fort, die op een historische gebeurtenis zijn gebaseerd.

Het verhaal is los te lezen, ook zonder de andere delen. Wel wint het aan betekenis naast The Deerslayer, waarin de vriendschap tussen Natty en Chingachgook ontstaat. Hoe het afloopt met de Mohicanen en met de reizigers, houdt Cooper tot ver in het boek open; de titel geeft wel een richting aan, maar niet het antwoord.

De Nederlandse vertaling verscheen onder titels als De laatste der Mohikanen, en dat is in het Nederlands taalgebied een begrip geworden. Het boek is daarmee het deel dat de reeks bekendheid gaf, ook bij lezers die de vier andere romans nooit hebben ingezien.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 6,92 ↑ Terug naar de volgorde

Deze roman speelt aan en op het Ontariomeer, de binnenzee uit de ondertitel, tijdens de koloniale oorlogen in Noord-Amerika omstreeks 1758. Natty Bumppo heet hier Pathfinder, de padvinder, en hij doet wat hij in de hele reeks doet: hij brengt reizigers veilig door bossen waarin zij zelf geen weg weten. Onder de mensen die hij begeleidt is de negentienjarige Mabel Dunham, en met haar verandert er iets in het boek.

Want anders dan in de andere delen wordt de eenzelvige woudloper hier verliefd. Natty, inmiddels een man van middelbare leeftijd die zijn leven lang alleen in de wildernis heeft doorgebracht, weet zich met dat gevoel geen raad. Mabel is een jonge vrouw uit een heel andere wereld, en er is bovendien een jongere man die ook indruk op haar maakt. Zo komt Natty tegenover zichzelf te staan: alles waarin hij goed is, speelt zich af in het bos, terwijl het leven dat hij zich nu even voorstelt zich afspeelt tussen mensen.

Ondertussen is er volop gevaar. Het gezelschap krijgt te maken met een belegering van een blokhuis en met een zware storm op het Ontariomeer, waar de wind vrij spel heeft en een schip nauwelijks te sturen is. James Fenimore Cooper was in zijn jonge jaren zelf zeeman en schreef ook zeeromans; die kennis is te merken aan de manier waarop hij het water, het schip en het noodweer beschrijft. Deze combinatie van woudavontuur en zeeverhaal maakt het boek binnen de reeks uniek.

Cooper publiceerde The Pathfinder in 1840. In de tijdlijn van The Leatherstocking Tales staat het op de derde plaats, na The Last of the Mohicans en voor The Pioneers, al verscheen het pas als vierde van de vijf. Elk deel geeft Natty een andere naam die bij zijn leeftijd en zijn rol past: Deerslayer als jongeman, Hawkeye tijdens de oorlog van 1757, Pathfinder hier, Leatherstocking als oude dorpsbewoner en ten slotte eenvoudigweg de trapper.

Wat dit deel voor lezers van de reeks bijzonder maakt, is het portret van de hoofdpersoon. Natty praat hier meer dan in de andere boeken, hij twijfelt hardop en hij laat een onzekere kant zien die nergens anders bovenkomt. Cooper gebruikt die verliefdheid om te onderzoeken wat zijn held eigenlijk is: iemand die niet in een huis en een huwelijk past, of iemand die daar wel degelijk naar verlangt. Chingachgook is opnieuw van de partij als vaste metgezel.

Het boek is zelfstandig te lezen, want het verhaal staat op zichzelf. Wie de vijf romans in verhaalvolgorde leest, treft hier een Natty aan die ouder is dan in The Deerslayer maar nog volop in zijn kracht, en krijgt het meest persoonlijke van de vijf verhalen voorgeschoteld. Hoe het met Mabel en met Natty's gevoelens afloopt, houdt Cooper tot het einde open.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 11,50 ↑ Terug naar de volgorde

Met dit boek begon in 1823 alles: het is de eerste roman die Cooper over Natty Bumppo schreef, al staat het verhaal chronologisch op de vierde plaats. Natty is hier een oude man, bijgenaamd Leatherstocking, die met zijn hond en zijn geweer aan de rand van het dorp Templeton woont, ergens in de staat New York rond 1793. Het dorp is in korte tijd uit de wildernis opgetrokken door rechter Marmaduke Temple, naar het voorbeeld van Cooperstown, de plaats die de vader van de schrijver stichtte.

Het verhaal opent met een dispuut op een winterse dag: wie heeft het hert geschoten, de rechter of de oude jager? Die kwestie lijkt klein, maar zij staat voor de grote vraag van het boek. Wie heeft er recht op het land en op wat er leeft, degene die er papieren van heeft of degene die er al jaren van leeft? Rond het dorp wordt gevist met sleepnetten, worden duiven bij duizenden uit de lucht geschoten en worden bomen omgehakt alsof er nooit een eind aan komt. Natty ziet die verspilling met afgrijzen aan en houdt vast aan zijn eigen regels: neem wat je nodig hebt en niet meer.

Naast Natty speelt een jonge vreemdeling een hoofdrol. Oliver Edwards komt in dienst bij de rechter, raakt bevriend met diens dochter Elizabeth en blijkt tegelijk nauw verbonden met Natty en met de oude Mohicaan Chingachgook, die hier als John Mohegan in het dorp leeft. Waar Oliver vandaan komt en waarom hij zich zo gedraagt, is een van de raadsels die Cooper langzaam uitwerkt.

De roman staat bekend als een van de eerste Amerikaanse boeken waarin natuurbehoud een echt onderwerp is. Cooper beschrijft een samenleving die zichzelf inricht: er komen wetten, er komt een rechtbank, er komt een sheriff, en die nieuwe orde botst op mensen die gewend waren zonder papieren te leven. Dat conflict tussen beschaving en wildernis loopt door alle delen van The Leatherstocking Tales, maar nergens wordt het zo concreet als hier, waar een jager voor de rechter kan komen te staan om iets wat hij zijn leven lang heeft gedaan.

Daarnaast geeft het boek een levendig beeld van het dorpsleven in het jonge Amerika: kerstvieringen, een dorpsherberg, de Duitse majoor, de Franse winkelier, de sheriff die alles beter weet. Cooper baseerde veel van die taferelen op zijn eigen jeugdherinneringen.

Voor lezers van de reeks is dit deel het scharnierpunt. Wie in verhaalvolgorde leest, ziet Natty hier voor het eerst oud en in het nauw gedreven, na de avonturen van zijn jonge jaren. Wie in volgorde van verschijnen leest, maakt hier kennis met de figuur die Cooper daarna zijn hele leven zou blijven uitwerken.

Cooper schreef The Pioneers toen hij zelf nog maar net romancier was, en het boek werd meteen een succes in de Verenigde Staten en in Europa. Het legde de basis voor de vier vervolgen die hij er in de achttien jaar daarna omheen zou schrijven.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 9,00 ↑ Terug naar de volgorde

Het laatste deel in de verhaallijn speelt rond 1805, kort na de aankoop van Louisiana door de Verenigde Staten, op de eindeloze vlakten ten westen van de Mississippi. Natty Bumppo is er oud geworden en noemt zich nu eenvoudigweg de trapper. De bossen waarin hij zijn leven sleet zijn gekapt, de kolonisten zijn hem achternagekomen en hij is verder westwaarts getrokken, naar een landschap zonder bomen waar hij niet meer jaagt maar vallen zet.

Daar loopt hij de familie Bush tegen het lijf: Ishmael Bush, een forse landbezetter zonder eigendomspapieren, met zijn vrouw, zijn zonen en een zwager, Abiram White, die niet deugt. Zij trekken westwaarts om zich ergens te vestigen en nemen iets, of iemand, mee wat niet van hen is. Onderweg voegen zich meer reizigers bij het verhaal: kapitein Duncan Uncas Middleton, een officier die op zoek is naar zijn jonge echtgenote Inez, de bijenjager Paul Hover die achter Ellen Wade aan zit, en een natuuronderzoeker die alles in het Latijn wil benoemen en daarmee voor de komische noot zorgt. Rondom hen bewegen de Sioux en de Pawnee, met de jonge Pawnee-leider Hard Heart als tegenspeler en mogelijke bondgenoot.

James Fenimore Cooper publiceerde deze roman in 1827, als derde geschreven deel van The Leatherstocking Tales. In de tijdlijn is het de afsluiting: hier is Natty in zijn laatste levensjaar, hij spreekt over het verleden en hij kijkt naar een generatie die het land anders gebruikt dan hij. Cooper schreef het boek in Europa en gaf het een toon die plechtiger is dan die van de eerdere delen.

De prairie zelf is bijna een personage. Cooper beschrijft de vlakte als een zee van gras waarin afstanden bedriegen, waarin een ruiter aan de horizon uren later pas dichtbij is en waarin een prairiebrand of een bizonkudde alles kan wegvagen. Dat landschap dwingt de personages tot samenwerking en verraad tegelijk, want water, vuur en beschutting zijn schaars.

Thematisch gaat het boek over dezelfde kwestie als de rest van de reeks, nu tot het uiterste doorgetrokken: de trek naar het westen is niet te stuiten, en wat er verdwijnt komt niet terug. Natty is daarbij geen held meer die de zaak beslist, maar een getuige die anderen advies geeft en zijn eigen plek al kwijt is. Voor de familie Bush geldt een andere maat: zij leven volgens hun eigen wetten, en het boek laat zien wat daarvan de prijs is.

Wie de vijf romans in verhaalvolgorde leest, komt hier aan het eind van een leven dat in The Deerslayer aan een meer in New York begon. Cooper heeft van dat einde een uitvoerige, rustige afsluiting gemaakt die nog lang naklinkt.

De natuuronderzoeker doctor Obed Bat, het opperhoofd Mahtoree van de Teton Sioux en de veertien kinderen van Ishmael en Esther Bush maken de bezetting compleet. Cooper zet daarmee een heel gezelschap neer dat in het lege landschap wel op elkaar aangewezen is.

Bekijk bij bol.com Indicatieve prijs bij bol.com: € 11,50 ↑ Terug naar de volgorde